III SA/Wa 3209/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Marcin Piłaszewicz po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] października 2012 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w łącznym zobowiązaniu podatkowym za 2012 r. postanawia zwolnić skarżącego od wpisu od skargi; odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w pozostałym zakresie M.F. (dalej "Skarżący" lub "Wnioskodawca" albo "strona") zwrócił się w skardze z 29 października 2012 r., a następnie – w wykonaniu wezwania referendarza sądowego z 26 listopada 2012 r. - na formularzu z 6 grudnia 2012 r. o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu poinformował o tym, że: - decyzja SKO jest wadliwa; - oświadczenia organów są nieprawdziwe; - organy administracji zmuszają stronę do kłamstwa; - prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i czwórką dzieci; - posiada dom o powierzchni 110 m.kw., 18,37 ha ziemi rolnej; - żona i dwójka dzieci są osobami bezrobotnymi, jedna z córek pobiera rentę z tytułu niezdolności do pracy, syn jest uczniem; - dochód miesięczny brutto na każdego z członków gospodarstwa domowego wynosi ok. 770 zł z tytułu gospodarstwa rolnego; - koszt leczenia córki to ok. 2 tys zł powiększone o koszty dojazdu do placówki zdrowia i koszt samochodu ([...]); - wysokość czesnego na uczelni ([...] ) to ok. 3400 zł. Do formularza PPPF strona załączyła: kartę informacyjną leczenia szpitalnego [...] marca 2011 r., zaświadczenie o wysokości dochodu B. F., A.F., M. F., D.F., M.F., zaświadczenie o posiadaniu przez M. F. 18,37 ha gospodarstwa rolnego o szacunkowym dochodzie rocznym ok. 2713zł/ha, wyciąg z rachunku bankowego [...] , umowę kupna – sprzedaży pojazdu, oświadczenie (sprostowanie) z [...] grudnia 2012 r. o dochodzie rocznym na członka rodziny w 2011 r. w wysokości 770. 32 zł. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej P.p.s.a), właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 245 § 2 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika: może być przyznane, jeśli strona wykaże niezdolność do poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym, stosownie do art. 245 §3 P.p.s.a. obejmuje, zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Następuje wtedy, kiedy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie lub rodziny. Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, tj o prawo pomocy w zakresie częściowym. Referendarz sądowy zauważa, ze jedynym wymagalnym kosztem sądowym na obecnym etapie postępowania jest obowiązek uiszczenia wpisu od skargi. Do wymagalnego kosztu sądowego należy odnosić wniosek skarżącego, ponieważ powstały każdorazowo obowiązek zapłaty zależności należy rozważać z uwzględnieniem aktualnej (z daty zapłaty należności) sytuacji finansowej strony, która może zmieniać się. Mając na uwadze zestawienie wysokości wpisu od skargi w wysokości 500 zł, który jest jedynym kosztem sądowym wymagalnym w sprawie na obecnym jej etapie, wysokość uzyskiwanych rocznie przez stronę dochodów w wysokości ok. 770 zł na osobę, rodzaj aktywności zarobkowej strony (prowadzenie gospodarstwa rolnego), stan rodzinny strony (sześcioosobowe gospodarstwo domowe w tym trzy osoby posiadają status bezrobotnego, referendarz sądowy uznał, że zwolnienie strony od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi zapewni jej pełnię realizacji prawa dostępu do Sądu. Natomiast orzekanie o przyszłych zwolnieniu od przyszłych kosztów mogących wystąpić w sprawie (zwalnianie od przyszłych kosztów) byłoby przedwczesne z uwagi na możliwą zmianę sytuacji majątkowej strony. Z uwagi na szczupłość środków finansowych strony, fakt, że strona składała oświadczenia o jej stanie majątkowym pod rygorem odpowiedzialności karnej (rubryka 13 formularza PPF), jak tez uprawnienie Sądu do cofnięcia prawa pomocy wynikającego z art. 249 P.p.s.a., referendarz sądowy nie wyciągał negatywnych konsekwencji z nienadesłania pełnej dokumentacji sytuacji finansowej strony, tj, w szczególności kalkulacji kosztów życia. Podejmując rozstrzygnięcie referendarz sądowy ma na uwadze wskazówki interpretacyjne, zgodnie z którymi ograniczenie prawa do sądu polega na nałożeniu na stronę obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w wysokości, jaka w świetle okoliczności konkretnej sprawy jest nadmierna (wyrok z dnia 19 czerwca 2001 roku w sprawie Kreuz przeciwko Polsce, skarga nr 28249/95; wyrok z dnia 26 lipca 2005 roku w sprawie Kniat przeciwko Polsce, skarga nr 71731/01). Mając na uwadze rodzaj sprawy (odmowa umorzenia zaległości podatkowych ), w której powołuje się strona na swoja niezdolność do uiszczenia podatku oraz kondycję finansowa strony, uiszczenie przez nią wpisu w wysokości 500 zł należało uznać za wysokość nadmierną. Należy tu zaznaczyć, ze zdolność do ponoszenia przez stronę kosztów w sprawie należy miarkować obowiązkiem poniesienia przez niego wydatków na poratowanie zdrowia przez członka rodziny (córki) oraz obowiązkiem czynienia nakładów związanych z realizacją obowiązku szkolnego przez syna. Referendarz sądowy ocenia rzeczywiste możliwości poniesienia kosztów przez stronę oraz fazy postępowania sądowego – tu warunkujące rozpoznanie przez Sąd I instancji - w której uiszczenie kosztów sądowych ma nastąpić (wyrok z dnia 19 czerwca 2001 roku w sprawie Kreuz przeciwko Polsce, skarga nr 28249/95; wyrok z dnia 26 lipca 2005 roku w sprawie Jedamski, Jedamska przeciwko Polsce, skarga nr 73547/01; wyrok z dnia 19 kwietnia 2011 roku w sprawie Elcomp sp. z o.o. przeciwko Polsce, skarga nr 37492/05). Referendarz sądowy uwzględnił znaczenie sprawy dla strony składającej wniosek o zwolnienie od kosztów (wyrok z dnia 26 lipca 2005 roku w sprawie Kniat przeciwko Polsce, skarga nr 71731/01), które sprowadza się do zachowania nie tylko minimum socjalnego, lecz także minimum egzystencji strony. Nadto, referendarz sądowy dokonał porównania otrzymywanego przez stronę wynagrodzenia (ok. 700 zł na osobę w skali roku) z wysokością kosztów sądowych, które strona ma obowiązek uiścić (wyrok z dnia 6 sierpnia 2007 roku w sprawie Kijowska przeciwko Polsce, skarga nr 73002/01; wyrok z dnia 4 marca 2008 roku w sprawie Polejowski przeciwko Polsce, skarga nr 38399/03; wyrok z dnia 7 lipca 2009 roku w sprawie Kata przeciwko Polsce, skarga nr 9590/06). Z uwagi na fakt uzyskiwania niektórych produktów na preferencyjnych warunkach ze względu na prowadzenie gospodarstwa rolnego, referendarz sądowy uznał możliwość zaspokajania potrzeb życiowych strony z oznaczonych dochodów. Nie mogąc, z opisanych powyżej powodów, uwzględnić wniosku strony w całości, referendarz sądowy rozważył możliwości zwolnienia od kosztów sądowych w części (tu: od wpisu od skargi), a w pozostałym zakresie szczegółowo uzasadnił swoje stanowisko powołując się na wymagalność kosztów (wyrok z dnia 26 lipca 2005 roku w sprawie Kniat przeciwko Polsce, skarga nr 71731/01; wyrok z dnia 26 lipca 2005 roku w sprawie Podbielski przeciwko Polsce, skarga nr 39199/98; wyrok z dnia 6 sierpnia 2007 roku w sprawie Kijewska przeciwko Polsce, skarga nr 73002/01; wyrok z dnia 4 marca 2008 roku w sprawie Polejowski przeciwko Polsce, skarga nr 38399/03; wyrok z dnia 7 lipca 2009 roku w sprawie Kata przeciwko Polsce, skarga nr 9590/06). Z tych powodów referendarz sądowy uznał, na podstawie art.243 § 1, art. 245 § 1, § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., jak w sentencji.