III SA/Wa 3209/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Waldemar Śledzik, Sędziowie sędzia WSA Marek Krawczak, sędzia WSA Grzegorz Nowecki (sprawozdawca), Protokolant referent stażysta Karol Kodym, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2013 r. sprawy ze skargi M. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych w łącznym zobowiązaniu pieniężnym za rok 2012 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości, Wójt Gminy S. decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. odmówił M. F. (dalej: "Strona" lub "Skarżący") umorzenia zaległości podatkowych w łącznym zobowiązaniu pieniężnym za I i II ratę 2012 r. w kwocie 833 zł. W uzasadnieniu organ podkreślił, że umorzenie podatku rolnego następuje na wniosek podatnika i musi mieć związek z jego trudną sytuacją materialną. Organ podatkowy podejmuje decyzję mając na uwadze "ważny interes podatnika". Decyzja ta jest decyzją uznaniową co nie oznacza, że podejmowana jest swobodnie. Dlatego też organ wskazał, że umorzenie podatku może nastąpić w przypadku, gdy zapłacenie przez podatnika podatku istotnie wpłynie na jego sytuację materialną lub zagrozi jego egzystencji, co jednak musi zostać udowodnione przez podatnika. Organ pierwszej instancji odnosząc się do pisma Skarżącego o umorzenie zaległości podatkowych z powodu poniesienia znacznych strat w uprawach rolnych w wyniku mroźnej zimy wskazał, że warunki pogodowe faktycznie miały znaczący wpływ na uprawy zbóż na terenie całej gminy. Podkreślił, iż w związku z tym Rada Gminy S. obniżyła podatek rolny z kwoty 185,45 zł do kwoty 87,50 zł od 1 ha przeliczeniowego. Zdaniem organu w sytuacji Skarżącego, który prowadząc gospodarstwo rolne o pow. 18,3700 ha, osiąga roczny dochód w wysokości 41.460,00 zł trudno uznać, iż opłacenie podatku z tytułu I i II raty w wysokości 833,00 zł spowoduje znaczny uszczerbek na budżecie całego gospodarstwa. Pismem z dnia 6 sierpnia 2012 r. Skarżący złożył odwołanie, w treści którego wskazał, że na początku lipca złożył podanie do Urzędu Gminy w S. o umorzenie I i II raty podatku rolnego z powodu strat spowodowanych złym przezimowaniem jesiennych zasiewów oraz trudną sytuacją finansową gospodarstwa. Stwierdził ponadto, iż na ogólną wielkość gospodarstwa w wysokości 13,81 ha zmuszony był ponownie zasiać wiosną 5,5 ha co kosztowało ok. 8.000 zł. Stwierdził także, iż pozostałe zboża też poprzemarzały z powodu braku pokrywy śnieżnej. Skarżący podkreślił, iż z zapowiedzi m.in. Ministra Rolnictwa wynikało, iż rolnicy których straty przekroczyły 30% będą mogli ubiegać się o kredyty preferencyjne i o ulgi w podatku rolnym. Biorąc pod uwagę fakt oszacowania przez Terenową Komisję w Gminie strat w swoim gospodarstwie w średniorocznej produkcji na 30,1%. Strona podkreśliła, iż straty wyniosły ponad 30%. Za nieprawdę uznał fakt obniżenia przez Radę Gminy stawek podatku rolnego, na dowód czego przedstawił kopie nakazów płatniczych za ubiegły i obecny rok, z których wynika zwiększenie obciążeń podatkowych. W dalszej części uzasadnienia zwrócił uwagę na złą wolę wójta Gminy w umorzeniu podatku rolnikom faktycznie poszkodowanym w wyniku strat z powodu zimy. Jego zdaniem argumentacja, że gmina z powodu umorzenia podatku rolnego znalazłaby się w trudnej sytuacji finansowej nie zasługuje na jakiekolwiek uwzględnienie. Podniósł, iż przy budżecie gminy w wysokości ponad 34 mln zł umorzenie kwoty około 60.000 zł podatku poszkodowanym rolnikom nie będzie miało żadnego negatywnego wpływu na jego realizację. Skarżący do odwołania załączył dwie kopie protokołu strat w gospodarstwie, nakazy płatnicze oraz decyzję w sprawie odmowy umorzenia zaległości podatkowych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] października 2012 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ podkreślił, że okoliczności uzasadniające umorzenie zaległości podatkowych, skutkujące wygaśnięciem zobowiązania podatkowego, oznacza w istocie rezygnację Skarbu Państwa z należnych mu wpływów, zatem muszą mieć wyjątkowy charakter. Strona może ubiegać się o zastosowanie ulgi podatkowej w formie umorzenia zaległości podatkowych, jeżeli przemawia za tym " interes publiczny" bądź "ważny interes podatnika". W ocenie organu pojęcie "interesu publicznego" to przede wszystkim społeczne oczekiwanie wypełnienia obowiązku ponoszenia ciężarów finansowych o charakterze publiczno - prawnym. Natomiast o istnieniu "ważnego interesu podatnika", będącego jedną z przesłanek do zastosowania ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowych, decydują zobiektywizowane kryteria, na podstawie których organ podatkowy rozstrzyga o umorzeniu zaległości podatkowej. Nie można go zatem utożsamiać z subiektywnym przekonaniem podatnika o potrzebie umorzenia zaległości podatkowych. Wystąpienie przesłanek określonych tymi przepisami (" ważny interes podatnika" czy "interes publiczny") daje organowi prawo do zastosowania ulg, jednakże nie powoduje powstania obowiązku ich udzielenia. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P., argumenty podniesione przez Skarżącego zarówno w podaniu o umorzenie podatku, jak w odwołaniu od decyzji organu I instancji, nie dają podstaw do umorzenia zaległości podatkowych z tytułu I i II raty podatku za 2012 r., bowiem z akt sprawy nie wynika, iż zapłata zaległego podatku w wysokości 833 zł uniemożliwi zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych podatnika, jak również członków jego rodziny, i spowoduje konieczność uruchomienia środków pomocy państwa. Organ ponadto wskazał, że straty w gospodarstwie rolnym z tytułu wymarznięcia upraw w 30% nie dają podstaw do zastosowania ulgi, bowiem ryzyko związane z prowadzeniem działalności rolnej przez Stronę nie mieszczą się w pojęciu "ważnego interesu podatnika" czy "interesu publicznego", o którym mowa w art. 67a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749; dalej jako: "O.p."), stąd Skarżący będąc dużym producentem rolnym winien zabezpieczyć się od takiej okoliczności, zawierając dobrowolne ubezpieczenie upraw. Niezgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, Skarżący pismem z dnia 29 października 2012 r. wniósł o uchylenie powyższej decyzji w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wójtowi Gminy S. Skarżący wskazał, że organ drugiej instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego z jego udziałem, które bez wątpienia byłoby istotnym dowodem dotyczącym sytuacji rodzinnej i ekonomicznej gospodarstwa. Podniósł ponadto, iż jego gospodarstwo utrzymuje 6-osobową rodzinę, w której dochód na jedną osobę wynosi 575,83 zł. Odnosząc się do stwierdzenia organu, iż jest dużym producentem rolnym wskazał, iż w jego ocenie jest to nieuprawnione twierdzenie, gdyż ma tylko ok. 13 ha ziemi ornej, oraz dwa ponad 30-letnie ciągniki. Jednocześnie wskazał, że jego gospodarstwo zadłużone jest na 60 tysięcy złotych w banku BGŻ. Reasumując wskazał, iż ponad wszelką wątpliwość udowodnił nieprawdziwość stwierdzenia Wójta Gminy S. dotyczące wysokości należnego podatku, który został zwiększony w 2012 r. w porównaniu z 2011 r. o około 15%. Podkreślił, iż nie stać go było na ubezpieczenie upraw, gdyż ubezpieczenie 1 ha rzepaku wynosi 500 zł. W jego przekonaniu, zarówno organ podatkowy pierwszej jak i drugiej instancji zmuszają go do zapłaty podatku od dochodów, których nigdy nie uzyskał. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując jednocześnie zaprezentowane wcześniej stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku postanowienia) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. – dalej: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja odmawiająca zastosowania preferencji podatkowej w postaci umorzenia zaległości podatkowej Skarżącego w łącznym zobowiązaniu pieniężnym za 2012r. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie odpowiada przepisom prawa, gdyż narusza zasadę dwuinstancyjności wyrażoną w art. 127 O.p. Zgodnie z tą zasadą organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i orzec w sprawie, a nie jedynie ograniczyć się do formalnej kontroli zaskarżonej decyzji ( patrz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 czerwca 1997r. sygn. akt III SA 515/96). Organ odwoławczy w skarżonej decyzji zaaprobował lakoniczne twierdzenia zawarte w decyzji organu pierwszej instancji, nie dokonując w istocie analizy stanu faktycznego sprawy i nieodnosząc się do argumentacji (dowodów) Skarżącego wskazujących na niezgodność twierdzeń organu podatkowego gminy ze stanem faktycznym oraz prawnym sprawy. W szczególność dotyczy to wykazanego przez podatnika wzrostu jego obciążeń podatkowych w kontekście zastosowanej preferencji dla rolników gminy S. w postaci obniżenia wysokości podatku rolnego. Z akt sprawy wynika, że Skarżący nie uzyskał praktycznie żadnego wsparcia finansowego w formie obniżenia zobowiązania podatkowego z ww. tytułu. Organ nie odniósł się także do kwestii wykazanych przez Skarżącego wysokości strat w produkcji rolnej, oszacowanych przez właściwą Komisję, jak również poniesionych przez niego dodatkowych wydatków związanych z koniecznością odtworzenia (zachowania) możliwości produkcyjnych gospodarstwa rolnego, stanowiącego podstawowe źródło dochodu Skarżącego oraz jego rodziny, zwłaszcza w sytuacji występującego zadłużenia tego gospodarstwa. Za nieodpowiadający stanowi fatycznemu należało w tej sytuacji uznać wskazaną przez organ wysokość dochodów Skarżącego, stanowiącą jedną z istotnych przesłanek podjętego przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia. Zdaniem Sądu nieodniesienie się do wskazanych okoliczności sprawia, iż nie można w sposób jednoznaczny stwierdzić, iż w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła określona w art. 67a § 1 przesłanka "ważnego interesu podatnika". Brak faktycznej analizy przez organ podatkowy wszystkich istotnych okoliczności sprawy stanowi także naruszenie ogólnych zasad postępowania podatkowego, w szczególności jest niezgodne z zasadą zaufania do działań organów podatkowych, określonej w art. 121 O.p., oraz z zasadą prawdy obiektywnej, o której mowa w art. 122 tej ustawy. Organ odwoławczy ponownie rozpoznając sprawę weźmie pod uwagę dokonane przez Sąd ustalenia oraz przedstawioną ocenę prawną. Reasumując, Sąd sprawując kontrolę organów administracji pod względem legalności stwierdził naruszenie prawa materialnego oraz procesowego mające wpływ na wynik sprawy. Z uwagi na powyższe, stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję, orzekając o zakresie w jakim nie może ona być wykonana stosownie do treści art. 152 p.p.s.a.