III SA/Wa 3212/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Sędzia WSA Alojzy Skrodzki po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2006 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący A. K. wniósł, na urzędowym formularzu PPF, o zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazał, że ciążą na nim liczne zobowiązania, tj.: kredyt 200.000 zł, leasing na ciągnik siodłowy (3 szt.) 9.500 zł miesięcznie, leasing na naczepy (3 szt.) 7.000 zł miesięcznie, kredyt - rata miesięczna 5.000 zł oraz leasing na samochody osobowe (2 szt.) 5.500 zł. Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz trojgiem dzieci. Posiada dom o powierzchni 240 m², jak również samochód osobowy [...] o wartości ok. 50.000 zł, samochód ciężarowy [...] o wartości ok. 25.000 zł oraz naczepę o wartości ok. 50.000 zł. Źródłem utrzymania Skarżącego jest działalność gospodarcza, która w sierpniu 2012 r. przyniosła stratę w wysokości 2.130 zł. Natomiast jego żona z tytułu zatrudnienia uzyskuje dochód w kwocie 2.115,60 zł. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego Skarżący przedłożył zeznanie podatkowe za 2011 r., wyciągi z rachunków bankowych oraz umowę kredytową, podsumowanie o wysokości przychodu. Nadto wyjaśnił, że nie korzysta z pomocy społecznej. Postanowieniem z 27 grudnia 2012 r. referendarz sądowy odmówił przyznania Skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie. W sprzeciwie od tego postanowienia Skarżący podniósł, że ciążące na nim zobowiązania wynikają z zakupu środków do prowadzenia działalności gospodarczej, dzięki którym może on nadal funkcjonować na rynku i płacić podatki. Zdaniem Skarżącego odmowa przyznania mu prawa pomocy tylko z tego względu, że odnotował on w swojej działalności dochód, bez uwzględnienia obciążeń kredytowych, powoduje, że postanowienie jest wadliwe. Nie odzwierciedla ono bowiem faktycznej sytuacji finansowej Skarżącego. Także fakt posiadania majątku nie uzasadnia odmowy przyznania takiej pomocy jako że majątek ten służy działalności gospodarczej i jego sprzedaż skutkowałaby zmniejszeniem lub zawieszeniem tej działalności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od ogólnej zasady wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej jako: "P.p.s.a.", zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że udzielenie stronie prawa pomocy sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia NSA z: 23 stycznia 2013 r. I FZ 2/13 oraz II FZ 1017/12; 10 stycznia 2013 r. II FZ 1005/12). Dotyczy to przede wszystkim osób o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z tym postępowaniem. Strona powinna zatem wykazać poprzez złożenie stosownych dokumentów w postaci rachunków, wyciągów bankowych, zaświadczeń itp., że jej sytuacja materialna uniemożliwia lub utrudnia w istotny sposób dostęp do Sądu. Inicjatywa dowodowa w tym zakresie spoczywa więc na stronie. Wynika to z treści art. 252 § 1 P.p.s.a., który stanowi, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach oraz dokładne dane o stanie rodzinnym. Także z użytego w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże" wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanki przyznania prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym (tak w niniejszej sprawie) spoczywa na stronie. Wobec tego pochodzące od niej informacje na temat jej możliwości płatniczych, powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony. Tymczasem w niniejszej sprawie informacje o stanie majątkowym i rodzinnym Skarżący przedstawił w sposób wybiórczy. Nie wykonał mianowicie w pełni wezwania z 29 listopada 2012 r. Nie przesłał bowiem zeznań podatkowych żony (nie wskazał także jakoby ich nie składała), ani wyciągów z jej kont bankowych (które – jak należy wnioskować po analizie przepływów finansowych na koncie Skarżącego - posiada). Nie ujawnił innych – poza zobowiązaniami z tytułu kredytów i leasingu – kosztów miesięcznego utrzymania. W tej sytuacji Sąd nie miał możliwości całościowego wglądu w sytuację majątkowo-rodzinną Skarżącego. Już sama ta okoliczność zasadną czyni konkluzję, że Skarżący nie wykazał – jak tego wymaga art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. - iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Nawet jednak wywiązanie się Skarżącego z nałożonego nań obowiązku nie mogło skutkować odmiennym od podjętego rozstrzygnięciem. Jak to już wywiedziono wyżej instytucja prawa pomocy skierowana jest do osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. Bez wątpienia Skarżącego do tej kategorii zaliczyć nie można. Przeciwnie przedłożone dokumenty świadczą o prowadzeniu działalności gospodarczej na dużą skalę, z której uzyskiwane są znaczne przychody. I tak za 2011 r. przychody wyniosły 2.137.474,83 zł, zaś koszty ich uzyskania kształtowały się na poziomie 2.064.930,51 zł. Skalę tej działalności obrazuje także podsumowanie wysokości przychodów i kosztów ich uzyskania osiągniętych w 2012 r. Wynika z niego, że w ciągu dziesięciu miesięcy 2012 r. suma przychodów wyniosła 1.401.407,42 zł, zaś suma kosztów 1.335.748,37 zł. Trudno zatem przyjąć, że Skarżący – przy tak wysokich przychodach - nie jest w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z prowadzonym przezeń sporem sądowym. W tej sytuacji w sprawie nie może mieć decydującego znaczenia - akcentowany przez Skarżącego – fakt istniejących obciążeń kredytowych. Jak bowiem zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 5 października 2012 r. (I FZ 425/12) koszty postępowania powinny być traktowane na równi z innymi kosztami ponoszonymi przez stronę. Tymczasem same tylko koszty miesięczne z tytułu kredytów i leasingu wynoszą 27.000 zł. Powyższe okoliczności nie pozwalają na przyznanie Skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie, nawet przy uwzględnieniu okoliczności, iż suma należnych wpisów sądowych związanych z jego udziałem w dwóch postępowaniach (III SA/Wa 3212/12 i III SA/Wa 47/13) wynosi 1.560 zł. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.