III SA/Wa 3212/14

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. F. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący S.F. emerytura w kwocie 724,10 zł ledwo starcza na pokrycie kosztów utrzymania. Skarżący nie posiada majątku, który mógłby sprzedać w celu pokrycia kosztów sądowych. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący wyjaśnił, że gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie. Wysokość wydatków określił na kwotę 1.000-1.100 zł i wskazał, że składają się na nie energia, gaz, leki i jedzenie. Lokal w L. Skarżący zajmuje na zasadzie użyczenia. Podał, że aktualnie jest prowadzona egzekucja z emerytury w kwocie 200 zł na poczet zaległości podatkowych. Wpis od skargi w kwocie 1.500 zł Skarżący sfinansował z oszczędności oraz pomocy najbliższej rodziny. Przedstawił pisma z banków w sprawie prowadzonych na jego rzecz rachunków oraz roczne rozliczenie podatku za lata 2012-2013. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od wynikającej z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Instytucja ta ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom, które nie osiągają żadnych dochodów, lub też osobom o bardzo niskich dochodach, które z uwagi na swą trudną sytuację materialną nie są w stanie ponosić kosztów związanych z postępowaniem (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 stycznia 2015 r., I FZ 488/14). Z tego też względu osoby znajdujące się w takiej sytuacji mają prawo ubiegać się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 2 P.p.s.a.) lub w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym (tak w niniejszej sprawie), gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym wyżej postanowieniu poprzez "wykazanie" należy rozumieć swoiste przekonanie Sądu co do zasadności przyznania prawa pomocy, objawiające się w szczególności przedstawieniem np. dokumentów, oświadczeń pozwalających Sądowi na pełny wgląd w sytuację majątkową osoby wnioskującej, która następnie poddana zostaje weryfikacji, celem zbadania, czy występują przesłanki konieczne do przyznania tego prawa. Skoro skorzystanie z prawa pomocy wiąże się - jak to już podkreślono wyżej - z wystąpieniem szczególnych okoliczności, to w ocenie referendarza sądowego dokonanie rzetelnej oceny ich wystąpienia w niniejszej sprawie nie jest możliwe. Wynika to z tego, że Skarżący nie wykonał w pełni wezwania z 20 listopada 2014 r. Nie przedłożył mianowicie dokumentów obrazujących wydatki, których wysokość określił na kwotę 1.000-1.100 zł, i na które – jak podał – składają się opłaty za energię elektryczną, gaz, zakupy leków i jedzenia. Skarżący nie wyjaśnił przy tej okazji jakie jest źródło finansowania różnicy między wspomnianą kwotą wydatków a dochodem w postaci emerytury wynoszącej 724,10 zł (dane na podstawie przekazu pocztowego z października 2014 r.). Jako niedostatecznie wyjaśniona jawi się także kwestia źródeł finansowania wpisu od skargi w kwocie 1.500 zł uiszczonego w sprawie III SA/Wa 1772/14. Otóż Skarżący oświadczył, iż wpis ten sfinansował z oszczędności oraz pomocy najbliższej rodziny. Okoliczności tej jednak w żaden sposób nie uprawdopodobnił. Nie podał mianowicie jakie konkretnie są to osoby, nie nadesłał ich oświadczeń. Nie przedstawił również szczegółów dotyczących ich sytuacji majątkowej. Dane takie niewątpliwie mogłyby uprawdopodobnić złożone w tym zakresie wyjaśnienia, przede wszystkim zaś to, iż najbliższa rodzina pomocy takiej rzeczywiście była w stanie udzielić. Wątpliwości referendarza sądowego budzi też fakt nieujawnienia stanu oszczędności, z których Skarżący miał sfinansować część wspomnianego wpisu od skargi w kwocie 1.500 zł. Kwotę tę uiszczono w dniu 12 czerwca 2014 r. Z powyższego wynika zatem, że w okresie poprzedzającym tę wpłatę Skarżący był w stanie (przy identycznym co obecnie poziomie dochodu) zabezpieczyć środki na opłacenie tego wpisu. W żaden natomiast sposób nie wykazał, że zdolność tę utracił w przypadku kosztów postępowania sądowego zainicjowanego w niniejszej sprawie. Nie wiadomo także jakiego rzędu były te oszczędności. Skarżący nie przesłał także wyciągów ze swojego rachunku [...] . Zaświadczenie wydane przez [...] w L. potwierdza bowiem jedynie saldo jakie widniało na tym rachunku w dniu 22 grudnia 2014 r. Nie daje ono natomiast rzeczywistego obrazu operacji dokonywanych na tym koncie, a więc nie przedstawia rzeczywistej płynności finansowej Skarżącego. Dane takie są niezbędne dla oceny jego możliwości płatniczych poprzez zobrazowanie jakiego rzędu wpływy pieniężne osiąga i w jakich wysokościach następuje ich dystrybucja. Z tych względów uznać należało, że Skarżący nie wykazał, iż jego wniosek o przyznanie prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie. W tej sytuacji na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.