III SA/Wa 3213/12

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności prezesa zarządu za zaległości podatkowe spółki postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący R. M. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych, argumentując, że w wyniku [...] zmuszony był zakończyć działalność gospodarczą, która stanowiła jedyne jego źródło dochodów. Działalność tą wyrejestrował w 2011 r. z uwagi na brak środków finansowych. Od kwietnia 2010 r. Skarżący bezskutecznie poszukuje pracy. W tym celu uruchomił nawet wcześniej prowadzoną działalność. Skarżący objęty jest aktualnie [...] , co ogranicza jego zdolności do podjęcia pracy. Od 2009 r. Skarżący poniósł bardzo duże wydatki zadłużając się u rodziny i znajomych. Skarżący ma troje dzieci, przy czym jego trudna sytuacja uniemożliwia mu łożenie na ich utrzymanie. Obecnie mieszka z matką w mieszkaniu użyczonym przez siostrę. Źródłem jej utrzymania jest emerytura w kwocie 1.324,93 zł, z której spłaca 3 kredyty oraz wydaje ok. 350 zł na lekarstwa. Skarżący przedstawił odcinek przekazu pocztowego i zeznanie podatkowe. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący wyjaśnił, że w 2012 r. nie prowadził działalności gospodarczej, gdyż wyrejestrował ją w 2011 r. Wydatki związane z utrzymaniem mieszkania ponosi jego matka. Skarżący przebywa w nim jedynie czasowo. Skarżący nie prowadzi z matką wspólnego gospodarstwa domowego. Posiada obywatelstwo a. i tam jest zameldowany. Z uwagi na prowadzone postępowania zmuszony jest przebywać w Polsce. Nocuje tu u matki, jak również u znajomych i rodziny. Raty spłacanych przez matkę kredytów wynoszą 275,28 zł, 282,44 zł i 71,77 zł. Matka nie zgodziła się na udostępnienie dokumentów potwierdzających ten fakt, gdyż nie prowadzi ze Skarżącym wspólnego gospodarstwa domowego. Skarżący nie zna aktualnej kwoty zadłużenia jakie posiada u rodziny i znajomych. Wie jedynie, że opłacili oni koszty obrony, a o konkretnych kwotach zostanie powiadomiony jak jego sytuacja procesowa zostanie wyjaśniona, a sytuacja finansowa ulegnie poprawie. Skarżący posiada zobowiązanie na kwotę 265.676,71 zł. Z uwagi na brak środków finansowych nie jest możliwa spłata tego zobowiązania. Z tego samego powodu Skarżący nie jest w stanie określić czy spłata tych zobowiązań będzie możliwa w przyszłości. Do 2009 r. Skarżący wywiązywał się z ciążącego na nim obowiązku alimentacji swoich dzieci, ale od czasu aresztowania obowiązku tego nie jest w stanie wykonać. Skarżący nie posiada rachunku bankowego, zaś jego matka nie zgodziła się na udostępnienie wyciągów, gdyż nie prowadzi ze Skarżącym wspólnego gospodarstwa domowego. Na mocy postanowienia Sądu Okręgowego w W. zwrócono Skarżącemu [...] , który w dalszym ciągu jest przedmiotem zabezpieczenia i nie może być zbyty. Skarżący nie jest natomiast w stanie pokryć kosztów związanych z utrzymaniem tego [...] . Na koniec Skarżący wskazał, że trudności w znalezieniu pracy wynikają także z ograniczonej zdolności [...] oraz zakazu dźwigania ciężkich przedmiotów. Przedstawił nakaz zapłaty i związane z nim dowody, decyzję o wykreśleniu wpisu z ewidencji działalności gospodarczej, postanowienie w sprawie zwrotu [...] , dokument potwierdzający przebytą operację. Uwzględniając powyższe zważono, co następuje: Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej jako: "p.p.s.a.". Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym (tak w niniejszej sprawie), gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z użytego w tym przepisie zwrotu "gdy wykaże" wynika, iż ciężar dowodu w zakresie powyższej przesłanki spoczywa na stronie. To strona zatem ma przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Strona powinna więc należycie uzasadnić i udokumentować okoliczności, na które powołuje się we wniosku o przyznanie prawa pomocy. W niniejszej sprawie Skarżący dosyć obszernie opisał swoją sytuację materialną. Z opisu tego nie wynika jednak jakie konkretnie jest źródło jego utrzymania. Na określenie swojej sytuacji Skarżący posługuje się niczym nie popartymi (a czasami wręcz wykluczającymi się) sformułowaniami typu: "obecnie mieszkam ze swoją mamą", "poniosłem od roku 2009 do chwili obecnej bardzo duże wydatki zadłużając się u rodziny i znajomych", "nie prowadzę wspólnego gospodarstwa domowego z moją mamą", "w Polsce nie przebywam stale pod jednym adresem", "nocuję u mojej mamy, jak również nocuję i przebywam u znajomych i rodziny", "nie posiadam żadnych środków finansowych umożliwiających mi spłatę ww. zobowiązania, jak i zobowiązań zaciągniętych u moich znajomych i rodziny", "nie jestem w stanie określić, czy spłata przeze mnie tych zobowiązań będzie możliwa w przyszłości". Ze sformułowań tych trudno dociec podstawowej kwestii jaką jest źródło utrzymania Skarżącego. Wskazuje on jedynie, że znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji finansowej i nie posiada środków finansowych. Nie jest natomiast jasne w jaki sposób Skarżący finansuje takie wydatki jak zakup żywności, ubrań czy leków. O wydatkach Skarżącego wiadomo jedynie tyle że są "bardzo duże" i że w celu ich pokrycia zadłużył się u rodziny i znajomych, co brzmi dość gołosłownie. Nieprawdopodobnie brzmią też jego stwierdzenia, że nocuje i przebywa u znajomych i rodziny. O ile można sobie wyobrazić, iż taki stan ma charakter tymczasowy, o tyle trudno uwierzyć, że – jak w przypadku Skarżącego – trwa już kilka lat. Zdziwienie referendarza sądowego budzi także stwierdzenie Skarżącego zawarte w piśmie z 11 grudnia 2012 r., iż nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z matką. Tym właśnie tłumaczy fakt nienadesłania jej wyciągów bankowych czy też dokumentów potwierdzających spłatę kredytów. To bowiem matkę Skarżący wymienił w formularzu PPF jako osobę, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Oświadczenie to rzutowało następnie na treść wezwania do nadesłania dodatkowych informacji. Skoro bowiem sam Skarżący oświadczył, że pozostaje z matką we wspólnym gospodarstwie domowym to konieczne było ustalenie jej sytuacji finansowej. W tej sytuacji nie sposób uznać, że Skarżący wykazał w sposób bezsprzeczny i nie budzący wątpliwości, że jego sytuacja materialna uniemożliwia poniesienie kosztów postępowania. Z tej przyczyny na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.