III SA/Wa 3218/11
WyrokWSA w Warszawie2012-08-24
Skład orzekający: Maciej Kurasz, Małgorzata Długosz-Szyjko, Marta Waksmundzka-Karasińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sąd administracyjny może badać prawidłowość prawomocnego postanowienia sądu cywilnego dotyczącego zasiedzenia nieruchomości w kontekście ustalania zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od spadków i darowizn? Czy w sprawie doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego?Ratio decidendi
Sąd administracyjny nie jest uprawniony do kwestionowania ani weryfikowania prawomocnych orzeczeń sądów powszechnych, w tym postanowień o zasiedzeniu nieruchomości, które wiążą inne organy państwowe. Organy podatkowe są związane treścią takich prawomocnych orzeczeń. W niniejszej sprawie nie doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego, ponieważ decyzja ustalająca wysokość zobowiązania została doręczona przed upływem terminu przedawnienia, a obowiązek podatkowy powstał z chwilą uprawomocnienia się postanowienia sądu o zasiedzeniu.Stan faktyczny
Skarżąca nabyła w drodze zasiedzenia nieruchomość z dniem 31 grudnia 1996 r., co zostało potwierdzone prawomocnym postanowieniem sądu cywilnego z 31 października 2006 r. Obowiązek podatkowy powstał z chwilą uprawomocnienia się tego postanowienia. Skarżąca złożyła zeznanie podatkowe SD-3 w dniu 1 kwietnia 2011 r., wykazując wartość zasiedzianej nieruchomości. Organ podatkowy ustalił zobowiązanie podatkowe, wyłączając z podstawy opodatkowania wartość budynku mieszkalnego. Skarżąca kwestionowała prawidłowość postanowienia o zasiedzeniu, podnosząc zarzuty dotyczące błędów merytorycznych i fałszerstw geodezyjnych, a także zarzut przedawnienia zobowiązania podatkowego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Kurasz (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko, Sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Protokolant referent stażysta Katarzyna Smaga, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2012 r. sprawy ze skargi L. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania w podatku od spadków i darowizn oddala skargę
1. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie akt sprawy wynikało, iż na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w O. Wydział Cywilny z dnia 31 października 2006 r., sygn. akt [...] p. L. S. (dalej jako "Skarżąca") nabyła na własność przez zasiedzenie z dniem 31 grudnia 1996 r. nieruchomość stanowiącą działkę oznaczoną nr ew. [...], o powierzchni 300 m² położoną we wsi G. gmina C.. Powyższe postanowienie zostało doręczone Naczelnikowi Urząd Skarbowego w O. w dniu 8 czerwca 2006 r. W dniu 1 kwietnia 2011 r. po wezwaniu organu w sprawie wyjaśnienia przyczyn niezłożenia zeznania podatkowego Skarżąca przesłała organowi zeznanie podatkowe SD-3 wykazując nabycie majątku w drodze zasiedzenia. Z materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania wynikało nadto, że budynek mieszkalny został wybudowany przez ojca Skarżącej, po którym na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w O. Wydział Cywilny z dnia 23 lutego 1981 r. Sygn. akt [...] na mocy ustawy nabyła spadek w 3/24 części. Wartość zasiedzianej nieruchomości została określona przez Skarżącą na łączną kwotę 200.000,00 zł, w tym wartość budynku mieszkalnego na kwotę 100.000,00 zł. Następnie pismem z dnia 21 kwietnia 2011 r. Skarżąca obniżyła wartość nabytej działki do kwoty 6.000,00 zł, nie zmieniając przy tym zadeklarowanej w zeznaniu wartości budynku mieszkalnego. Łączna wartość przedmiotu zasiedzenia została określona przez Skarżącą na kwotę 106.000,00 zł. W toku postępowania podatkowego ustalono, że wartość ta odpowiada wartości rynkowej z dnia powstania obowiązku podatkowego.
2. W związku z powyższym Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. ustalił Skarżącej zobowiązanie podatkowe w kwocie 420 zł. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż z podstawy opodatkowania wyłączył wartość budynku mieszkalnego w kwocie 100.000 zł. Do opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn przyjął wartość przedmiotowej działki o powierzchni 300 m² w kwocie 6.000 zł.
3. Pismem z dnia 19 lipca 2011 r. Skarżąca złożyła odwołanie od powyższej decyzji. W odwołaniu wskazała, że postanowienie Sądu Rejonowego w O. z dnia 31 października 2006 r., sygn. akt [...] stwierdzające zasiedzenie przez nią nieruchomości położonej we wsi G. gmina C., w oparciu o które organ podatkowy pierwszej instancji wydał zaskarżoną decyzję zawiera błędy. Zdaniem Skarżącej fakt, iż "miejscem jej urodzenia była będąca przedmiotem nabycia nieruchomość, wskazuje na to, że termin zasiedzenia powinien być liczony od daty jej urodzenia". Podkreśliła, że pobudowany przez jej ojca w 1966 r. dom zajmuje w części wydzieloną działkę o nr ew. [...], a nakłady własne na nieruchomość wydzieloną nie podlegają opodatkowaniu. Podniosła ponadto kwestię przedawnienia zobowiązania podatkowego. Uzasadniając swoje stanowisko wskazała, że prawo do budynku mieszkalnego wchodzącego w skład zasiedzianej nieruchomości nabyła po śmierci ojca – S. S. (postanowienie sądu z dnia 23.02.1981 r. sygn. akt [...]), a cały dom zajmuje sama od 1982 r. (po eksmisji brata – J. S.), tak więc skoro nabycie praw miało miejsce w 1981r., to zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku od spadków i darowizn uległo przedawnieniu.
4. Decyzją z dnia [...] września 2011 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w O.. W uzasadnieniu decyzji organ wyższego stopnia podtrzymał ustalenia organu pierwszej instancji. Wskazał, iż zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w O. Wydział Cywilny z dnia 31 października 2006 r., sygn. akt [...] Skarżąca nabyła przez zasiedzenie z dniem 31.12.1996 r. własność nieruchomości położonej we wsi G. gmina C.. Postanowienie to stało się prawomocne z dniem 22 listopada 2006 r. Zaznaczył, iż w dacie uprawomocnienia się orzeczenia sądu powstał w sprawie obowiązek podatkowy nakładający na podatniczkę m.in. powinność złożenia zeznania podatkowego. Zeznanie to winno być złożone do organu podatkowego pierwszej instancji w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego tj. najpóźniej w dniu 22 grudnia 2006 r. Zgłoszenia przedmiotowego nabycia na druku SD-3 Skarżąca dokonała w dniu 1 kwietnia 2011r. Po przeprowadzeniu postępowania podatkowego Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. wydał w ustawowym terminie decyzję ustalającą wysokość zobowiązania podatkowego. Podkreślił, iż organ podatkowy pierwszej instancji ustalając podstawę opodatkowania odliczył od wartości nieruchomości kwotę 100.000,00 zł (wartość budynku mieszkalnego), jako wartość nakładów poczynionych przez zmarłego ojca podatniczki na przedmiotową nieruchomość, uwzględniając tym samym, iż przy wymiarze podatku z tytułu nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie, na równi z nakładami własnymi, wyłączeniu spod opodatkowania podlegają nakłady spadkodawcy, jeżeli osoba, która zasiedziała nieruchomość, wykaże swe prawa spadkowe po tej osobie w sposób określony w art. 1027 K.c. Odnosząc się do zarzutu, iż postanowienie Sądu Rejonowego w O. Wydział Cywilny z dnia 31.10.2006 r., sygn. akt [...] stwierdzające, że Skarżąca nabyła przez zasiedzenie z dniem 31 grudnia 1996 r. własność nieruchomości położonej we wsi G. gmina C. zawiera błędy, Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, że orzeczenie to jest orzeczeniem prawomocnym, które wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Z tego też względu organy podatkowe orzekające w tej sprawie były związane treścią prawomocnego orzeczenia i nie były władne oceniać zarzuty Skarżącej skierowane przeciwko w/w postanowieniu. Odnosząc się do zarzutu przedawnienia zobowiązania podatkowego, Dyrektor Izby Skarbowej w W. wskazał, iż decyzja organu podatkowego pierwszej instancji została doręczona Skarżącej w dniu 8 lipca 2011 r., a więc przed upływem terminu przedawnienia, który zgodnie z art. 68 § 2 pkt 2 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze. zm. dalej jako "ustawa Ord. pod.") kończy się z dniem 31 grudnia 2011 r. W związku z powyższym stwierdził, iż w rozpatrywanej sprawie nie nastąpiło przedawnienie prawa do wydania decyzji. Wyjaśnił, iż przepis art. 70 ustawy Ord. pod. odnosi się do liczenia terminu przedawnienia zobowiązań już powstałych, a zobowiązanie podatkowe w rozpatrywanej sprawie powstało z chwilą doręczenia decyzji ustalającej to zobowiązanie. Zdaniem organu gdyby go odnieść do przedmiotowej sprawy, to skoro zobowiązanie podatkowe powstało z chwilą doręczenia decyzji, czyli z dniem 8 lipca 2011 r., to przedawnienie nastąpić by mogło, uwzględniając 5 letni okres liczony od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku (2011 r.) z końcem 2016 r.
5. Pismem z dnia 27 października 2011 r. Skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Dyrektora Izy Skarbowej w W.. W uzasadnieniu skargi zarzuciła wydanie zaskarżonej decyzji w oparciu o zawierające błędy postanowienie Sądu Rejonowego O. Wydział Cywilny z dnia 31 października 2006 r., sygn. akt [...] stwierdzające zasiedzenie przez nią działki o nr ewidencyjnym [...] o powierzchni 300 m² położonej we wsi G. miejscowość C.. Zaznaczyła, iż Sąd Rejonowy nie uwzględnił jej wniosku o “wzruszenie" ww. postanowienia. Podniosła, iż znajdujący się na przedmiotowej działce budynek mieszkalny został wzniesiony przez jej ojca – S. S., po którym zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w O. z dnia 23.02.1981 r. sygn. akt [...] wraz z matką i rodzeństwem nabyła prawo do spadku. Zniesienie współwłasności i podział gruntów między uczestnikami spadkobrania miało miejsce w 1996 r. W ocenie Skarżącej istotne jest to, że w 1966 r., w czasie budowy domu, działka siedliskowa stanowiła całość o powierzchni 1440 m² i nie było żadnej innej działki z niej wydzielonej. Wydzielenie z siedliska działki o nr ewid. [...], na którą rodzeństwo nie miało prawa własności było w ocenie podatniczki wynikiem "planowanych matactw geodezyjnych w gminie na przełomie lat 90".
6. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
7. W piśmie z dnia 4 maja 2012 r. Skarżąca podniosła, iż w sprawie miały miejsce liczne fałszerstwa w planach geodezyjnych Starostwa Powiatowego polegające na wyłączeniu z siedliska o powierzchni 1400 m² działki o powierzchni 300 m² oznaczonej numerem [...] niespójnym z całością planów wsi. Powołała się na dokument zezwalający na budowę nowego domu z 7 maja 1966 r. wydany przez Wydział Budownictwa Urbanistyki i Architektury w O.. Ponadto wskazała, iż na mapce wydanej przez Oddział Infrastruktury w P. na potrzeby Wojewody M. działka numer [...] przechodzi przez dom Skarżącej oraz przez drugi dom na sąsiedniej posesji. Podniosła, iż na mapce z 1979 r. z Urzędu Gminy w C. jest siedlisko wraz ze wszystkimi budynkami w całości bez wydzielonej działki. Zaznaczyła, iż postanowienie Sądu Rejonowego O. z dnia 31 października 2006 r., sygn. akt [...] zawiera błędy merytoryczne oraz, iż brak w nim spójności i logiki. Wskazała, iż rejestrze w Starostwie Powiatowym w 2006 r. ww. działka nie miała właściciela, nie miała księgi wieczystej, zaś podatkiem obciążony był przez kilka lat jej brat. Zaznaczyła, iż ustalenia zawarte w ww. postanowieniu Sądu z dnia 31 października 2006 r. nie odpowiadają prawdzie. Powołała się na postanowienie Sądu Rejonowego w O. z dnia 23 lutego 1981r. sygn. akt [...] dotyczące stwierdzenia nabycia spadku po ojcu Skarżącej, akt notarialny dotyczący podziału współwłasności masy spadkowej po ojcu Skarżącej oraz na postanowienie Sądu Rejonowego w O. z dnia 17 listopada 1982 r. sygn. akt [...] dotyczące nakazu eksmisji brata Skarżącej z lokalu za zapłatą przez Skarżącą.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
8. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 184 Konstytucji RP i art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawuje kontrolę zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270., dalej "p.p.s.a."), na zasadzie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, należy stwierdzić, iż doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przenosząc powyższe kryteria na grunt przedmiotowej sprawy Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, w stopniu dającym podstawę do jej uchylenia, jak również przepisów proceduralnych w stopniu mającym istotny wpływ na wynik przedmiotowej sprawy. Sąd nie dopatrzył się także innych uchybień powodujących obowiązek wycofania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.
9. Z akt sprawy wynikało, iż zgodnie z prawomocnym z dniem 22 listopada 2006 r. postanowieniem Sądu Rejonowego w O. Wydział Cywilny z dnia 31 października 2006 r., sygn. akt [...] Skarżąca nabyła na własność przez zasiedzenie z dniem 31 grudnia 1996 r. nieruchomość stanowiącą działkę oznaczoną nr ew. [...], o powierzchni 300 m² położoną we wsi Glina gmina C.. Z chwilą uprawomocnienia się powyższego postanowienia sądu stwierdzającego zasiedzenie powstał obowiązek podatkowy z tytułu podatku od spadków i darowizn. Fakt powstania obowiązku podatkowego powodował, iż Skarżąca była zobowiązana złożyć, w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego, właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego zeznanie podatkowe o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych według ustalonego wzoru. Skarżąca po uprzednim wezwaniu złożyła zeznanie o nabyciu w drodze zasiedzenia przedmiotowej nieruchomości, jednocześnie wskazując, iż postanowienie Sądu cywilnego o nabyciu w drodze zasiedzenia jest błędne, z uwagi na to, iż nie uwzględnia sentencji postanowienia Sądu Rejonowego w O. Wydział Cywilny z dnia 23 lutego 1981 r. Sygn. akt [...], na podstawie którego na mocy ustawy Skarżąca nabyła spadek po zmarłym ojcu w 3/24 części.
10. Na tle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego podnieść należy, iż spór miedzy stronami dotyczy zasadniczo dwóch kwestii. Pierwsza jest związana z ustaleniem daty nabycia majątku i ustaleniem wpływu wydanych w kwestii nabycia majątku postanowień Sądu cywilnego na możliwość ustalenia zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od spadków i darowizn. Drugą kwestią sporną jest ocena czy w niniejszej sprawie doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego.
11. Skarżąca kwestionuje ustalenia zawarte w ww. prawomocnym postanowieniu Sądu Rejonowego w O. Wydział Cywilny z dnia 31 października 2006 r. w zestawieniu z postanowieniem Sądu Cywilnego z dnia 23 lutego 1981 r. W związku z żądaniem Skarżącej w przedmiocie badania zgodności z prawem wydanych przez Sąd cywilny postanowień wskazać należy, iż wojewódzki sąd administracyjny jest sądem szczególnym, który dokonuje kontroli zgodności z prawem zaskarżonego aktu - w tym wypadku decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania w podatku od spadków i darowizn. Sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy - co oznacza, iż nie może wyjść poza zakres postępowania administracyjnego, w odniesieniu do którego wydawana jest decyzja administracyjna. Sąd administracyjny nie ma także uprawnień do kontrolowania i weryfikowania orzeczeń zapadłych przed sądami powszechnymi - jak tego oczekuje Skarżąca. Podkreślić należy, iż stosownie do art. 365 Kodeksu postępowania cywilnego, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Z tych względów nie jest możliwe odniesienie się przez sąd administracyjny do kwestii prawidłowości ustaleń zawartych w postanowieniu Sądu Rejonowego w O. Wydział Cywilny z dnia 31 października 2006 r. W sprawie dotyczącej oceny zasadności ustalenia zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od spadków i darowizn Sąd nie mógł również badać zależności miedzy treścią postanowienia Sądu cywilnego w przedmiocie nabycia w drodze spadkobrania po zmarłym ojcu Skarżącej udziału wynoszącego 3/24 całości nieruchomości a postanowieniem w sprawie zasiedzenia nieruchomości stanowiącej działkę oznaczoną nr ew. [...], o powierzchni 300 m². Sąd administracyjny zgodził się także z organami podatkowymi, iż nie mogły one przyjąć innej daty nabycia w drodze zasiedzenia majątku niż data wskazana w prawomocnym orzeczeniu Sądu cywilnego. Zgodnie z systemem prawa nikt nie może negować treści prawomocnego orzeczenia, dopóki nie zostanie ono uchylone. Z tego też względu orzekające w sprawie organy podatkowe były związane treścią postanowienia Sądu z 2006 r. Podkreślić należy, iż postanowienie Sądu o stwierdzeniu zasiedzenia ma charakter deklaratywny, co oznacza, że nie tworzy stanu prawnego, lecz jedynie potwierdza jego istnienie. Ma wagę dowodu nabycia prawa własności w drodze zasiedzenia i stanowi podstawę do wpisu prawa własności do księgi wieczystej. Dopóki prawomocne postanowienie sądu stwierdzające zasiedzenie nieruchomości nie zostanie uchylone, nabycie własności w tej formie nie może być kwestionowane i w myśl art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (tekst jednolity: Dz. U. z 2004 r. Nr 142, poz. 1514 ze zm.) podlega podatkowi od spadków i darowizn (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lipca 1989 r. III SA 452/90. Wskazać zatem należy, iż stwierdzenie przez Sąd cywilny nabycia majątku poprzez jego zasiedzenie powodowało powstanie obowiązku podatkowego z tytułu podatku od spadków i darowizn. Stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 6 ustawy o podatku od spadków i darowizn obowiązek podatkowy przy nabyciu w drodze zasiedzenia, powstaje z chwilą uprawomocnienia się postanowienia sądu stwierdzającego zasiedzenie. Podstawę opodatkowania, zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy, stanowi wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych po potrąceniu długów i ciężarów (czysta wartość), ustalona według stanu rzeczy i praw majątkowych w dniu nabycia i cen rynkowych z dnia powstania obowiązku podatkowego. W myśl dyspozycji art. 7 ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn przy nabyciu w drodze zasiedzenia wyłącza się z podstawy opodatkowania wartość nakładów dokonanych na rzecz przez nabywcę podczas biegu zasiedzenia. W ocenie Sądu organy podatkowe prawidłowo ustaliły wysokość zobowiązania podatkowego w przedmiotowej w sprawie przyjmując prawo do wyłączenia z podstawy opodatkowania nakładów poczynionych przez ojca Skarżącej. Reasumując wskazać należy, iż organy podatkowe biorąc pod uwagę treść postanowienia Sądu cywilnego w przedmiocie zasiedzenia, ustalając wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn dokonały prawidłowej subsumcji występującego w sprawie stanu faktycznego pod obowiązujące przepisy prawa. Z tych też powodów zarzuty Skarżącej dotyczące kwestii związanych z wydanymi przez Sądy cywilne postanowieniami uznać należy za niezasadne.
12. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego przedawnienia Sąd także uznał, iż jest on nietrafiony. Podnieść należy, iż w dacie uprawomocnienia się orzeczenia sądu powstał obowiązek podatkowy nakładający na Skarżącą m.in. powinność złożenia zeznania podatkowego. Zeznanie to winno być złożone do organu podatkowego pierwszej instancji w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego tj. najpóźniej w dniu 22 grudnia 2006 r. Zgłoszenia przedmiotowego nabycia na druku SD-3 Skarżąca dokonała w dniu 1 kwietnia 2011 r. Sąd zauważa, iż zobowiązanie podatkowe w podatku od spadków i darowizn powstaje w sposób przewidziany w art. 21 § 1 pkt 2 ustawy Ord. pod. tj. z chwilą doręczenia decyzji organu podatkowego ustalającej wysokość takiego zobowiązania, z zastosowaniem § 5 tego artykułu. Decyzja taka ma charakter ustalający (konstytutywny). Z treści art. 68 § 1 ustawy Ord. pod. wynika, że zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2, nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie trzech lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. Od powyższej zasady ustawodawca wprowadził wyjątek, w którym przedłużył ten termin do lat pięciu. W myśl art. 68 § 2 pkt 2 ustawy Ord. pod., jeżeli podatnik nie złożył deklaracji w terminie przewidzianym w przepisach prawa podatkowego, zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w § 1, nie powstaje, pod warunkiem, że decyzja ustalająca wysokość zobowiązania zostanie doręczona po upływie pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. W niniejszej sprawie decyzja organu podatkowego pierwszej instancji ustalająca zobowiązanie w podatku od spadków i darowizn została doręczona Skarżącej w dniu 8 lipca 2011 r., a więc przed upływem terminu przedawnienia, określonego w art. 68 § 2 pkt 2 ustawy Ord. pod., który kończył się z dniem 31 grudnia 2011 r. Zgodnie z art. 70 § 1 ustawy zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Należy wskazać ,iż przedawnienie zobowiązań podatkowych uregulowane w art. 70 ustawy Ord. pod. odnosi się do liczenia terminu przedawnienia zobowiązań już powstałych. Zobowiązanie podatkowe w rozpatrywanej sprawie powstało z chwilą doręczenia decyzji ustalającej to zobowiązanie, tj. 8 lipca 2011 r., natomiast zaskarżona decyzja została doręczona z dniem 6 października 2011 r. Zważywszy powyższe podnieść należy, iż w sprawie nie nastąpiło przedawnienie prawa do wydania decyzji. Tym samym nie można uznać, iż doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od spadków i darowizn. Przedawnienie zobowiązań podatkowych uregulowane w art. 70 ustawy Ord. pod. oznacza, że po upływie określonego czasu, zobowiązanie podatkowe, chociaż niezapłacone, wygasa łącznie z odsetkami za zwłokę. Po upływie okresu przedawnienia z mocy prawa, bez konieczności wydawania żadnych decyzji, przestaje istnieć stosunek zobowiązaniowy pomiędzy podatnikiem i wierzycielem podatkowym. Wierzyciel, chociaż niezaspokojony, nie ma już podstaw do egzekwowania zobowiązania podatkowego. Przepis ten odnosi się do liczenia terminu przedawnienia zobowiązań już powstałych, a zobowiązanie podatkowe w rozpoznawanej sprawie powstało z chwilą doręczenia decyzji ustalającej to zobowiązanie. Sąd zgodził się ze stanowiskiem organu, iż gdyby odnieść ww. przepis do przedmiotowej sprawy, to skoro zobowiązanie podatkowe powstało z chwilą doręczenia decyzji, czyli 8 lipca 2011 r., to przedawnienie nastąpić by mogło, uwzględniając 5 letni okres liczony od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku (2011 r.) z końcem 2016 r. Z tych tez względów zarzuty Skarżącej w przedmiocie stwierdzenia przedawnienia uznać należy za niezasadne.
W tym stanie rzeczy Sąd, w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie, na podstawie przepisu art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło