III SA/Wa 3224/14

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. C. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2014 r. nr IPPB4/415-169/14-4/MS w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca E. C. zwróciła się o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W formularzu PPF wskazała, że samotnie wychowuje dziecko, nie posiada żadnego majątku, utrzymuje się z pensji wynoszącej 6.300 zł. Dodatkowo syn otrzymuje alimenty w wysokości 1.000 zł. Skarżąca podała, że spłaca pożyczki zaciągnięte u rodziny na wynagrodzenie prawnika reprezentującego ją w procesie rozwodowym i koszty operacji przeprowadzonej w [...] r. W wykonaniu wezwań referendarza sądowego Skarżąca wskazała, że stałe wydatki wynoszą 1.996-2.071 zł i składają się na nie czynsz (741,66 zł), energia elektryczna (84,65 zł), gaz (33,05 zł), przedszkole dziecka (245-320 zł), dojazdy do pracy (400 zł), telefon (78,82 zł), Internet i telefon (112,88 zł), koszty wyżywienia, ubrania, leczenia, zabawek. Skarżąca wyjaśniła, że nie posiada tytułu prawnego do zajmowanego lokalu – jest on własnością rodziców. Skarżąca spłaca koszty operacji wynoszące 3.820 zł, które pokryli rodzice (po 300 zł miesięcznie). Podkreśliła, że nie była informowana o obowiązku opłacenia skargi. Przedstawiła wydruki z konta obrazujące wysokość wspomnianych wydatków, zeznanie podatkowe za 2013 r., rachunki za operację, wyciąg z konta. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy jest odstępstwem od tej reguły, w związku z tym należy ją stosować wyjątkowo. Wprowadzona została bowiem jako realizacja konstytucyjnego prawa do sądu dla osób, które rzeczywiście nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Udzielenie prawa pomocy w konkretnej sprawie uzależnione jest od spełnienia ustawowo określonych przesłanek takich jak: brak zdolności do poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub brak zdolności do poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że udzielenie stronie prawa pomocy powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia NSA z: 5 sierpnia 2013 r., II FZ 616/13; 23 stycznia 2013 r. I FZ 2/13 oraz II FZ 1017/12; 10 stycznia 2013 r. II FZ 1005/12). Dotyczy to przede wszystkim osób o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych (osoby bezrobotne, samotne, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku), które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z tym postępowaniem. Skarżąca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oceniając wniosek Skarżącej z punktu widzenia powyższej przesłanki referendarz sądowy uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Z nadesłanych materiałów wynika bowiem, że Skarżąca utrzymuje się z wynagrodzenia wynoszącego ok. 4.393 zł (średnia z 3 miesięcy). Dodatkowo otrzymuje alimenty na syna w wysokości 1.000 zł. Jak wynika z historii rachunku w październiku 2014 r. Skarżąca otrzymała także nagrodę w kwocie 2.090,72 zł. Stałe miesięczne wydatki wynoszą natomiast 2.230,04 zł i należą do nich czynsz (741,66 zł), energia elektryczna (84,63 zł), gaz (33,05 zł), przedszkole dziecka (320 zł), dojazdy do pracy (400 zł), telefon (78,82 zł), Internet i telefon (112,88 zł). Nadto Skarżąca opłaca zajęcia dodatkowe dziecka (łącznie 159 zł) oraz zaciągnięte u rodziny pożyczki (300 zł). Oznacza to, że po ich opłaceniu Skarżącej pozostaje jeszcze do dyspozycji kwota ok. 3.163 zł. Kwotę tę przeznacza ona m. in. na koszty wyżywienia, ubrania, leczenia, zabawek. Zdaniem referendarza sądowego z kwoty tej Skarżąca jest także w stanie wygospodarować środki potrzebne na pokrycie wpisu od skargi w kwocie 200 zł – jedynego wymaganego na tym etapie postępowania kosztu sądowego. Referendarz sądowy uznał mianowicie, że zapłata powyższej kwoty nie wywoła negatywnego wpływu na możliwość utrzymania Skarżącej i jej syna. Co prawda uiszczenie tej kwoty - jak każdy wydatek finansowy - powodować może konieczność poczynienia pewnych zmian i oszczędności w wydatkach, niemniej zmian tych i oszczędności Skarżąca może dokonać, a wygospodarowanie kwoty 200 zł nie odbędzie się kosztem zaspokojenia potrzeb życiowych, rozumianych jako obiektywnie niezbędne. W tej sytuacji wniosek Skarżącej o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych należało załatwić odmownie. Nie zasługuje on na uwzględnienie także z tego powodu, że referendarz sądowy powziął wątpliwości co do zupełności przesłanego wyciągu bankowego. Otóż Skarżąca przedłożyła wyciąg z jednego tylko rachunku. Tymczasem z jego analizy wynika, że na rachunek ten wpływają i przelewane są z niego środki na inny jeszcze rachunek, którego właścicielem jest Skarżąca, a mianowicie [...] . Jego historii Skarżąca jednak nie przedstawiła. Z tych wszystkich względów uznać należało, że Skarżąca nie wykazała, iż jej wniosek o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych zasługuje na uwzględnienie. W tej sytuacji na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.