III SA/Wa 3224/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika w sprawie ze skargi P.J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 r. i 2010 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący P.J. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika. Wskazał, że nie osiąga żadnych dochodów, gdyż jest studentem studiów stacjonarnych. Dodał, iż dopiero od II semestru będzie mógł się ubiegać o stypendium socjalne w wysokości 700 zł, które pokryłoby koszt czesnego w następnych latach. Aktualnie Skarżący utrzymuje się wyłącznie z alimentów w wysokości 800 zł oraz wynagrodzenia za pracę brata w wysokości 611 zł. Podał, iż koszty utrzymania wynoszą 978 zł i składają się na nie centralne ogrzewanie (250 zł), energia elektryczna (202 zł), woda i ścieki (87 zł), gaz (21 zł), śmieci (22 zł), Internet (49 zł), opłata za użytkowanie wieczyste gruntu (26 zł), podatek od nieruchomości (21 zł), lekarstwa brata (300 zł). Skarżący podkreślił, że pozostała kwota 433 zł musi wystarczyć na wyżywienie. Czasami zmuszony jest też pożyczać od znajomych. Do majątku zaliczył współwłasność domu oraz dwóch nieruchomości rolnych. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego Skarżący przedstawił potwierdzenia przelewów, wyciągi bankowe, oświadczenie brata o braku konta bankowego, zaświadczenia o dochodzie, zaświadczenie o zatrudnieniu, dokumenty obrazujące wydatki, informacje PIT-11 i PIT-8C za 2014 r. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od ogólnej zasady wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że udzielenie stronie prawa pomocy sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia NSA z: 23 stycznia 2013 r. I FZ 2/13 oraz II FZ 1017/12; 10 stycznia 2013 r. II FZ 1005/12). Strona powinna zatem wykazać przez złożenie stosownych dokumentów w postaci rachunków, wyciągów bankowych, zaświadczeń itp., że jej sytuacja materialna uniemożliwia lub utrudnia w istotny sposób dostęp do Sądu. Inicjatywa dowodowa w tym zakresie spoczywa na stronie. Wynika to z treści art. 252 § 1 P.p.s.a., który stanowi, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach oraz dokładne dane o stanie rodzinnym. Także z użytego w art. 246 § 1 P.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże" wynika, że to strona ma przekonać Sąd, iż znajduje się w sytuacji, która usprawiedliwia przyznanie prawa pomocy. Co istotne przy rozpatrywaniu wniosku Sąd nie jest ograniczony do analizy złożonego formularza i zawartych w nim oświadczeń, lecz jest uprawniony – w przypadku uznania tychże oświadczeń za niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego strony, a także w przypadku, gdy oświadczenia te budzą wątpliwości – do zobowiązania wnioskodawcy do złożenia na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jego stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Stanowi o tym art. 255 P.p.s.a. Co prawda w niniejszej sprawie Skarżący przesłał szereg dokumentów źródłowych, niemniej ich lektura prowadzi do wniosku, że nie ujawnił on wszystkich istotnych – z punktu widzenia oceny możliwości płatniczych - okoliczności. Wątpliwości budzi w szczególności analiza wyciągów bankowych. Wynika z niej mianowicie, że na rachunek Skarżącego wpływają kwoty rzędu kilkudziesięciu i kilkuset złotych, których pochodzenie nie jest znane. I tak przykładowo w dniu 16 listopada 2015 r. wpłynęło 200 zł, zaś 2 grudnia 2015 r. wpłacono 400 zł, gdzie tytuł tej wpłaty opisano jako "pakiet części H.". Wpłaty te podważają oświadczenie Skarżącego o utrzymywaniu się wyłącznie z alimentów oraz wynagrodzenia za pracę brata. Nie jest przy tym jasne czy miały one jedynie charakter incydentalny, czy też stały. Sposób oznaczenia powyższych operacji ("[...] ", "[...] ") wyklucza natomiast stwierdzenie, iż były to pożyczki od znajomych, o których Skarżący wspomniał w formularzu PPF. Co ciekawe wśród ponoszonych wydatków znalazła się również taka pozycja jak "rezerwacja stolika [...] .12.2015" na kwotę 1.000 zł. Jakkolwiek nie jest rzeczą referendarza sądowego ocena sposobu, w jaki Skarżący gospodaruje posiadanymi środkami (wyłącznie jego decyzją jest na jaki cel środki te przeznaczy), niemniej nie może on skutecznie domagać się zwolnienia od jakichkolwiek kosztów zainicjowanego przez siebie postępowania, a zatem ich przerzucenia na ogół społeczeństwa, w sytuacji gdy priorytetowo traktuje wydatki, których niewątpliwie nie można uznać za niezbędne dla zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Powyższe nie pozwala uznać, iż Skarżący wykazał, że jego sytuacja materialna uniemożliwia mu poniesienie kosztów postępowania, jak tego wymaga art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie oraz ustanowienie pełnomocnika, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W tej sytuacji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.