III SA/Wa 3224/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Trelka, po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu P.J. od postanowienia Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 12 stycznia 2016 r. sygn. akt III SA/Wa 3224/15 w sprawie ze skargi P. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 r. i 2010 r. postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie Skarżący P. J. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika. Wskazał, że nie osiąga żadnych dochodów, gdyż jest studentem studiów stacjonarnych. Dodał, iż dopiero od II semestru będzie mógł się ubiegać o stypendium socjalne w wysokości 700 zł, które pokryłoby koszt czesnego w następnych latach. Aktualnie Skarżący utrzymuje się wyłącznie z alimentów w wysokości 800 zł oraz wynagrodzenia za pracę brata w wysokości 611 zł. Podał, iż koszty utrzymania wynoszą 978 zł i składają się na nie centralne ogrzewanie (250 zł), energia elektryczna (202 zł), woda i ścieki (87 zł), gaz (21 zł), śmieci (22 zł), Internet (49 zł), opłata za użytkowanie wieczyste gruntu (26 zł), podatek od nieruchomości (21 zł), lekarstwa brata (300 zł). Skarżący podkreślił, że pozostała kwota 433 zł musi wystarczyć na wyżywienie. Czasami zmuszony jest też pożyczać od znajomych. Do majątku zaliczył współwłasność domu oraz dwóch nieruchomości rolnych. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego Skarżący przedstawił potwierdzenia przelewów, wyciągi bankowe, oświadczenie brata o braku konta bankowego, zaświadczenia o dochodzie, zaświadczenie o zatrudnieniu, dokumenty obrazujące wydatki, informacje PIT-11 i PIT-8C za 2014 r. Referendarz sądowy postanowieniem z 12 stycznia 2016 r. odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazał, że Skarżący przesłał szereg dokumentów źródłowych, niemniej ich lektura prowadzi do wniosku, że nie ujawnił on wszystkich istotnych – z punktu widzenia oceny możliwości płatniczych - okoliczności. Wątpliwości budzi w szczególności analiza wyciągów bankowych. Wynika z niej mianowicie, że na rachunek Skarżącego wpływają kwoty rzędu kilkudziesięciu i kilkuset złotych, których pochodzenie nie jest znane. I tak przykładowo w dniu 16 listopada 2015 r. wpłynęło 200 zł, zaś 2 grudnia 2015 r. wpłacono 400 zł, gdzie tytuł tej wpłaty opisano jako "[...] ". Wpłaty te podważają oświadczenie Skarżącego o utrzymywaniu się wyłącznie z alimentów oraz wynagrodzenia za pracę brata. Nie jest przy tym jasne, czy miały one jedynie charakter incydentalny, czy też stały. Sposób oznaczenia powyższych operacji ("[...]", "[...] ") wyklucza natomiast stwierdzenie, iż były to pożyczki od znajomych, o których Skarżący wspomniał w formularzu PPF. Zaś wśród ponoszonych wydatków znalazła się również taka pozycja jak "rezerwacja stolika [...] .12.2015" na kwotę 1000 zł. Skarżący w ustawowym terminie złożył sprzeciw od postanowienia Referendarza sądowego. Ze sprzeciwu oraz załączonych pism wynika, że jednorazowe kwoty wpływające na konto Skarżącego oraz podnoszona przez Referendarza sądowego opłata za rezerwację stolika dotyczyły brata Skarżącego, który nie jest posiadaczem konta bankowego, więc czasem korzysta z konta Skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012, poz. 270, powoływanej dalej jako "P.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.). Wyjaśnić należy, iż prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość wpisu w kwocie 500 zł, należy stwierdzić, iż rację ma Referendarz sądowy, że w sprawie brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku Skarżącego. Podkreślić należy, iż dla uzyskania prawa pomocy nie wystarczy subiektywne przekonanie wnioskodawcy o zasadności jego otrzymania. Prawo pomocy może być przyznane, jeżeli zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Nadmienić należy, że Skarżący, co wynika z rachunku bankowego, regularnie otrzymuje 1000 zł miesięcznie (800 zł alimenty, 200 zł kieszonkowe). Jest współwłaścicielem domu, którego szacunkowa wartość według oświadczenia Skarżącego to 400 000 zł, oraz współwłaścicielem dwóch nieruchomości rolnych o łącznej szacunkowej wartości 55 000 zł. Powyższe powoduje, że Referendarz sądowy nie mógł zaliczyć Skarżącego do osób ubogich i uznać, że to Skarb Państwa ma ponieść koszty postępowania sądowego oraz koszty profesjonalnego pełnomocnika. Należy też nadmienić, że w sprzeczności z deklaracją, iż Skarżący nie może uiścić kosztów sądowych, stoi fakt, że Skarżący jest słuchaczem prywatnej uczelni z semestralną opłatą 2300 zł, którą Skarżący uiścił. Sąd nie neguje prawa Skarżącego do nauki, ale Skarżący pokrywając powyższą opłatę, niejako wybrał ważność swoich zobowiązań. Skoro Skarżący dokonał takiego wyboru, to nie może oczekiwać, że koszty wpisu sądowego i koszty wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika przejmie na siebie Skarb Państwa. Podkreślić należy, iż nie jest rzeczą Sądu ocena sposobu, w jaki Skarżący gospodaruje posiadanymi środkami. Wyłącznie Skarżącego decyzją jest, na jaki cel środki te przeznaczy. Efektem tego jest jednak i to, że konsekwencje wynikające z podejmowanych decyzji obciążają Skarżącego. Swoboda w dysponowaniu posiadanymi środkami nie oznacza zaś, że Skarżący może nie liczyć się z koniecznością poniesienia wydatków innych niż te, które sam uznał za istotne. O powyższym orzeczono na podstawie art. 260 § 1 oraz § 3 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.