III SA/Wa 3227/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Trelka, po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. sp. z o.o. z siedzibą w R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier za maj 2010 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. J. Sp. z o.o. z siedzibą R. (dalej "Spółka" lub "Skarżąca") zwróciła się z wnioskiem o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Do formularza załączyła kopie wyciągu z rachunku bankowego, bilans i rachunek zysków i strat (dołączone do akt sądowych). W uzasadnieniu wniosku Spółka poinformowała, że za 2012 r. poniosła stratę w wysokości 2 494 682, 97 zł oraz zapłaciła o 277, 8 % więcej podatku niż w analogicznym okresie roku poprzedzającego. Ponadto Spółka wyjaśniła, że podejmuje próby zrównoważenia kosztów funkcjonowania poprzez obniżenie kosztów funkcjonowania firmy (z kwoty ok. 42 mln w 2009 r. do kwoty ok. 29 mln w 2010 r.). Spółka wyjaśniła, że powodem złej sytuacji finansowej jest "wstrzymanie wydawania nowych zezwoleń na prowadzenie działalności, wygasanie i przedłużanie posiadanych zezwoleń". Ponadto wskazała, że wysokość kapitału zakładowego wynosi [...] zł, wartość środków trwałych to [...] zł, a stan na rachunku to 11 943, 67 zł. Skarżąca, w wykonaniu wezwania referendarza sądowego z dnia 27 stycznia 2014 r., nadesłała wstępny bilans oraz rachunek zysków i strat za 2013 r., wyciągi z rachunków bankowych, zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu CIT-8 za 2011 r. i 2012 r. oraz zestawienie aktualnych należności i zobowiązań Spółki, sprawozdanie finansowe za 2012 r., zestawienie faktur VAT. Postanowieniem z 25 lutego 2014 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z 10 marca 2014 r., dochowując terminu ustawowego, Spółka złożyła sprzeciw od powyższego postanowienia. W uzasadnieniu zarzuciła postanowieniu naruszenie prawa materialnego, a w szczególności art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej "ppsa", poprzez uznanie, że nie zostały spełnione przesłanki do zwolnienia od kosztów sądowych i odmowę udzielenia tego zwolnienia w jakiejkolwiek części. Skarżąca podkreśliła, że posiadany przez nią majątek nie może zostać spieniężony, gdyż stanowią go w przeważającej części automaty do gier o niskich wygranych, które w wyniku wprowadzenia nowych przepisów ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 ze zm.) – dalej "ustawa o grach hazardowych" mogą być eksploatowane jedynie do czasu wygaśnięcia udzielonej licencji. Spółka dodała ponadto, że z uwagi na fakt, że nowe licencje nie będą wydawane, ewentualni nabywcy nie mogliby eksploatować zakupionych automatów, w związku z czym popyt na ten składnik majątku Spółki jest obecnie zerowy. Podkreśliła ponadto, że sprzedaż majątku nieruchomego Spółki miałaby charakter nieodwracalny. Skarżąca na potwierdzenie swojego stanowiska powołała się na tezę postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 września 2005 r., sygn. akt II OZ 954/05, postanowienie z 6 czerwca 2008 r., I GSK 1202/07, a także postanowienie z 30 czerwca 2010 r., sygn. akt I GZ 193/10. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: W myśl art. 260 zdanie pierwsze ppsa w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje usunięcie z obrotu prawnego orzeczenia referendarza sądowego, tj. postanowienia z dnia 25 lutego 2014 r. Jest ono traktowane – pod względem skutków prawnych – jako nieistniejące. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ppsa. Zgodnie z § 2 tego artykułu osoba prawna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Stosownie do art. 245 § 3 ppsa prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 ppsa), co oznacza że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 ppsa). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu Państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy wykazanej w treści wniosku tak, aby można było jednoznacznie stwierdzić, iż strona skarżąca nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przyznanie prawa pomocy należy traktować jako odstępstwo od ogólnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez tego, kto wnosi do sądu pismo, podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Na obecnym etapie postępowania jedynym obciążającym Skarżącą kosztem sądowym jest wpis od skargi w kwocie 2 754 zł. W ocenie Sądu, mając na uwadze powyższe regulacje, wniosek Skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Z danych ujętych we wniosku oraz w przedłożonych dokumentach nie wynika bowiem, iż nie posiada ona środków pozwalających jej na sfinansowanie pełnych kosztów sądowych. Wskazać bowiem należy, że z nadesłanych przez Spółkę dokumentów wynika, iż na dzień 31 grudnia 2013 r. dysponowała ona aktywami trwałymi na kwotę 7 083 227, 61 zł, należnościami krótkoterminowymi na kwotę 671 568, 38 zł. Przychody netto ze sprzedaży spółka oznaczyła na kwotę 14 246 576, 85 zł, zysk z działalności operacyjnej – 64 346 zł, zysk ze sprzedaży – 34 165, 35 zł. Z nadesłanego wyciągu z rachunku bankowego wynika dokonywanie wielu transakcji finansowych na kwotę przekraczającą kwotę wymagalnych należności sądowych. Także ze złożonych deklaracji podatkowych CIT-8 wynika uzyskiwanie (przynajmniej w 2012 r.) przychodu w kwocie 16 745 236, 80 zł. Dokonywanie licznych operacji gospodarczych zostało odzwierciedlonych w przedłożonych "rozrachunkach" Spółki (kwoty 227 008 zł, 12 049 zł, 17 810 zł i in.). Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że Spółka nie wykazała, iż grozi jej sugerowana w składanych przez nią pismach niewypłacalność, ponieważ przedłożone dokumenty świadczą o prowadzeniu działalności na większą skalę i uzyskiwaniu znacznych przychodów w zupełności wystarczających na pokrycie wymagalnych w sprawie kosztów sądowych. Spółka dysponuje także majątkiem trwałym o znacznej (kilkumilionowej) wartości oraz przychodami, także o znacznej wartości, co wynika ze złożonych przez nią dokumentów (rachunek zysków i strat, bilans) oraz z oświadczenia o stanie majątkowym. Ponadto zauważyć należy, że Skarżąca prowadząc działalność gospodarczą należy do przedsiębiorców, a w ich przypadku miarodajną dla oceny zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenia kosztów i przychodów tak, by w końcowym rozliczeniu obciążenia podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie. Istotniejsze jest zatem to, że Spółka uzyskuje przychody z działalności i kształtują się one na znacznym poziomie. Trudno zatem przyjąć, że Skarżąca - przy tak wysokich przychodach i dużym majątku (wg bilansu - rzeczowe aktywa trwałe Spółki wynoszą ponad 7 mln zł) - nie jest w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z prowadzonym przezeń sporem sądowym. Na obecnym etapie kosztem takim jest wpis od skargi w kwocie 2 754 zł. W tej sytuacji w sprawie nie może mieć decydującego znaczenia odnotowany ujemny wynik działalności gospodarczej. W sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego z dnia 25 lutego 2014 r. Skarżąca podniosła, że posiadany przez nią majątek nie może zostać spieniężony, gdyż stanowią go w przeważającej części automaty do gier o niskich wygranych, które w wyniku wprowadzenia nowych przepisów ustawy o grach hazardowych mogą być eksploatowane jedynie do czasu wygaśnięcia udzielonej licencji. Dodatkowo podkreśliła, że sprzedaż majątku nieruchomego Spółki miałaby charakter nieodwracalny. Odnosząc się do powyższego Sąd stwierdził, że nawet, jeżeliby przyjąć – jak twierdzi Spółka – że automaty do gier stanowiące znaczną część jej majątku nie mogą zostać spieniężone z uwagi na brak popytu na tego rodzaju ruchomości, to zauważyć należy, że wskazywane automaty nie są jedynym majątkiem ruchomym Skarżącej, który mogłaby zbyć np. środki transportu, maszyny, urządzenia techniczne. W takiej sytuacji trudno podzielić argumentację Spółki, że nie posiada ona możliwości uzyskania jakiegokolwiek dochodu z posiadanego majątku. W związku z powyższym uznać należy, iż wartość środków, jakimi Spółka w ostatnim okresie obracała, w porównaniu z wysokością należnego w niniejszej sprawie wpisu sądowego od skargi w wysokości 2 754 zł, czyni nieuzasadnionym twierdzenia Spółki, iż nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Wbrew twierdzeniom Spółki istniała możliwość wygospodarowania środków pieniężnych na opłacenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Zdaniem Sądu posiadanie środków pieniężnych znacznie przekraczających wysokość kosztów sądowych w danej sprawie sądowoadministracyjnej pozwala na przyznanie prawa pomocy jedynie w sytuacji, gdy wnioskodawca przedstawi istotne powody przeznaczenia posiadanych środków pieniężnych na inne cele, niż opłacenie kosztów sądowych. Tymczasem w sprawie Skarżąca takich okoliczności nie przedstawiła. Nie stanowi zaś takiej okoliczności wskazane w toku postępowania ponoszenie kosztów związanych z prowadzeniem przez Spółkę działalności gospodarczej. Dodatkowo należy podkreślić, że strona wnosząca skargę do sądu powinna liczyć się z koniecznością uiszczenia wpisu sądowego. Zdaniem Sądu Skarżąca mogła poczynić stosowne oszczędności w swoich wydatkach miesięcznych pozwalające na uiszczenie wpisu sądowego. Decydując się na wszczęcie postępowania sądowego Skarżąca powinna przewidywać konieczność ponoszenia kosztów z tym związanych i nie może, jeżeli ma możliwości zgromadzenia wymaganych należności, choćby w wyniku przedsięwzięcia oszczędności, oczekiwać, że zostaną one zapłacone z budżetu sądu (por. postanowienie NSA z 26 października 2004 r. sygn. OZ 510/04). Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że Skarżąca nie wykazała, iż nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania. W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 260 w związku z art. 246 § 2 pkt 2 ppsa.