III SA/Wa 3236/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka Klimas (spr.), po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu Syndyka Masy Upadłości O. sp. z o.o. w upadłości w sprawie ze skargi Syndyka Masy Upadłości O. sp. z o.o. w upadłości na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2003 r. postanawia: - odmówić przyznania stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Syndyk Masy upadłości O. sp. z o.o. w upadłości – dalej "skarżący" lub "syndyk" działając przez pełnomocnika doradcę podatkowego R. O. , wniósł do Sądu o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek wskazał, że kwota wymagana tytułem wpisu od skargi w wysokości 7.121 zł "jest kwotą niebagatelną, której zapłata łączy się z uzasadnionymi trudnościami", natomiast spółka nie posiada wystarczających nadwyżek pieniężnych, które mogłyby zostać przeznaczone w celu uiszczenia kwoty wpisu. Skarżący, uzupełniając wniosek o przyznanie prawa pomocy podniósł, że zbierane do masy upadłości środki finansowe na przestrzeni roku wyniosły około 6.000 zł przy wstrzymaniu praktycznie wszystkich wydatków, które syndyk musi ponieść. Ponadto środki zgromadzone na rachunku bankowym są konieczne i już niewystarczające dla prowadzenia postępowania upadłościowego. Skarżący wskazał, iż w stosunku do spółki toczą się równolegle postępowania podatkowe w przedmiocie podatku od towarów i usług, a część z tych postępowań łączyła się z egzekucją należności pieniężnych, co w konsekwencji spowodowało utratę płynności finansowej i spowodowało konieczność zakończenia działalności. Syndyk wskazał również, że pełnomocnictwo doradcy podatkowego R. O., udzielone zostało po uzyskaniu oświadczenia o nie wiązaniu się działań z żadnymi kosztami wobec masy upadłości spółki. W oświadczeniu o majątku i dochodach skarżący wskazał kapitał zakładowy w wysokości 50.000 zł, wyjaśnił również, że nie posiada środków trwałych, w ostatnim roku obrotowym wykazał stratę w wysokości [...] zł, a na rachunku bankowym zgromadził kwotę w wysokości 12.862,96 zł. Wykonując wezwanie referendarza sądowego WSA w Warszawie syndyk nadesłał zestawienie o wysokości osiągniętego dochodu poniesionej straty CIT-8 za pierwszą i drugą połowę 2007 r. oraz za rok 2008 r. Rachunek zysków i strat za pierwszą i drugą połowę 2007 r. oraz za rok 2008 oraz bilans sporządzony za drugą połowę 2007 r. i za rok 2008. Syndyk przedłożył również wykazy z rachunków bankowych za okres od listopada 2008 r. do stycznia 2009 r. Postanowieniem z [...] marca 2009 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów. W uzasadnieniu stwierdził, że zwolnienie spółki od kosztów sądowych nie jest uzasadnione, bowiem z treści nadesłanego bilansu wynika, że spółka dysponuje zarówno należnościami pieniężnymi od innych podmiotów, jak i zapasami materiałowymi, a w szczególności dysponowała należnościami pieniężnymi w wysokości przekraczającej wymagane koszty sądowe. W sprzeciwie od powyższego postanowienia, skarżąca zarzuciła naruszenie art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") poprzez nieprzyznanie prawa pomocy, ponieważ nie jest ona w stanie ponieść kosztów wpisu. Stwierdziła, że dokumenty znajdujące się w aktach sprawy wskazują, że w 2008 roku spółka wykazała stratę podatkową w wysokości 685,86 zł, a w pierwszej połowie 2007 roku strata wyniosła 44.346,26 złotych, natomiast w drugiej połowie 2007 r. strata odpowiadała kwocie 5407,49 zl. Referendarz sądowy nie uwzględnił powołanych danych. Ponadto w postanowieniu tym referendarz wskazał też na zadłużenie na kwotę 73 000 zł. Kwota ta skorelowana z wysokością ciążących na Spółce zobowiązań podatkowych świadczy o trudnej sytuacji finansowej Spółki i braku środków, które mogą zostać przeznaczone na zapłatę wpisu sądowego. Spółka wskazała, że dysponuje ograniczonymi środkami pieniężnymi, które są niezbędne do dalszego prowadzenia postępowania upadłościowego oraz częściowego zaspokojenia zgłoszonych wierzytelności. Nie jest możliwe przeznaczenie skromnych zasobów należących do masy upadłości na zapłatę wpisu przed uprzednim zaspokojeniem istniejących już roszczeń. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. W myśl art. 260 zdanie pierwsze p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Skoro strona skarżąca skutecznie wniosła sprzeciw, z obrotu prawnego usunięte zostało postanowienie referendarza sądowego z [...] marca 2009 roku i wniosek o przyznanie prawa pomocy mógł być rozpoznany w niniejszym postępowaniu. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 p.p.s.a, właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, a może zostać przyznane, gdy osoba prawna wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Sąd może zwolnić osobę prawną z części kosztów postępowania, jeśli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na pełne ich poniesienie (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, ponieważ wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Przystępując do rozpoznania wniosku, przypomnieć należy, że co do zasady, każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania stanowi wpis od skargi w wysokości 7.121 zł oraz stan faktyczny sprawy, brak uzasadnienia dla przyznania skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie. Nadesłany wyciąg bankowy przedstawiający stan na rachunku w dniu 30 stycznia 2009 roku wskazuje saldo dodatnie w wysokości 13.586,98 zł, a więc skarżący dysponuje kwotą przekraczającą wysokość wymagalnych w sprawie kosztów sądowych. Zwrócić uwagę należy na wpływ w tym okresie środków pieniężnych w wysokości 2.540,25 zł oraz 845,34 zł (wpłaty od komornika sądowego), co oznacza, że skarżący prowadzi skuteczną egzekucję należności spółki. Z przedstawionego zeznania podatkowego CIT-8 wynika, że w 2008 roku spółka wykazała stratę w kwocie 685,86 zł. Jednocześnie osiągnęła w tym okresie przychód w wysokości 365,74 zł, poniosła koszty uzyskania przychodu w wysokości 1.051,60 zł. Zeznanie CIT-8 za okres od 1 stycznia 2007 roku do 27 czerwca 2007 roku wskazuje stratę w wysokości 44.346,26 złotych, przychody w wysokości 10.659,37 złotych oraz koszty uzyskania przychodów w kwocie 55.005,63 złotych, natomiast za okres od 28 czerwca 2007 r. do 31 grudnia 2007 r. stratę w wysokości 5.407,49 zł. Spółka w okresie dwóch ostatnich lat wykazywała stratę, ale też ponosiła wydatki, a więc dysponowała środkami na jej pokrycie. Ponadto bilans sporządzony na dzień 31 grudnia 2008 r. wskazuje, że spółka posiada należności w wysokości 2.198,95 zł. Z drugiej strony ciążą na niej zobowiązania w wysokości 73.000 złotych, z tytułu zaciągniętych kredytów i pożyczek, ale obciążające ją zobowiązania nie oznaczają, że nie dysponuje ona kwotą wystarczającą do zapłaty wpisu sądowego. Zgodnie z przedstawionym bilansem, skarżąca zgromadziła również środki pieniężne w kasie i na rachunkach bankowych w wysokości 22.196,39 zł zł i nie wyjaśniła w jaki sposób rozdysponowała tę kwotę. Bez znaczenia w niniejszej sprawie jest okoliczność, iż skarżąca znajduje się w upadłości, której celem jest jej likwidacja i zakończenie działalności. Skarżąca posiada bowiem środki pieniężne w wysokości przekraczającej wysokość wpisu od skargi oraz majątek obrotowy. Podkreślić należy, że zobowiązania wskazane przez spółkę nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami z tytułu wpisu od skargi, co oznacza, że obowiązek spłaty zobowiązań kontrahentom, nie wyklucza partycypowania spółki w kosztach postępowania. Dlatego argument "braku nadwyżek pieniężnych", które mogłyby być przeznaczone na potrzeby postępowania sądowego nie jest skuteczny. Koszty sądowe jako należności budżetu państwa należy uiszczać na równi z innymi koniecznymi wydatkami obciążającymi skarżącego, a warunkiem przyznania stronie prawa pomocy w zakresie częściowym jest wykazanie przez skarżącą, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Pomimo, że skarżąca nie uzyskuje dochodów z działalności gospodarczej i znajduje się w upadłości, to jednak nie jest pozbawiona majątku, bowiem posiada środki na rachunku bankowym oraz należności. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., należało postanowić jak w sentencji.