III SA/Wa 3241/16

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2017 r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego w sprawie ze skargi I. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2016 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od października do grudnia 2014r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca I.W. , wniosła do Sądu, na urzędowym formularzu PPF, o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, Skarżąca wskazała, że we wrześniu 2015 r. zawiesiła prowadzoną działalność gospodarczą. Mimo starań nie może podjąć innego zatrudnienia. Wskazała, że wraz z dziećmi utrzymuje się z alimentów od męża oraz tzw. 500+ na troje dzieci. Wskazała, że spłaca kredyt bankowy w kwocie 808 zł. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że Skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z czworgiem dzieci (ur. w [...] r., [...] r., [...] r. i w [...] r.). Skarżąca posiada dom oraz 7 ha gruntów. Do miesięcznych dochodów Skarżąca zaliczyła dochód męża w kwocie 800 zł. Wskazała również, że łączny dochód rodziny wynosi 3.742 zł. Do wniosku Skarżąca dołączyła umowę kredytu. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego o przedłożenie dodatkowych dokumentów i informacji obrazujących sytuację majątkową strony, Skarżąca ponownie złożyła urzędowy formularz PPF, w którym zmieniła swoje wcześniejsze oświadczenia wskazując, że oprócz dzieci prowadzi wspólne gospodarstwo domowe również z mężem. Ponadto posiada dom o powierzchni 160m² o wartości 300.000 zł., mieszkanie o powierzchni 37 m² o wartości 70.000 zł, a także grunty rolne o powierzchni 8ha. Skarżąca do swoich stałych miesięcznych dochodów zaliczyła alimenty - 1.442 zł, środki uzyskiwane z tzw. 500+ - 1500 zł, dochód z tytułu dzierżawy – 400 zł oraz wynagrodzenie męża – 1.400 zł. Łącznie Skarżąca określiła dochód rodziny na 4.742 zł. natomiast do miesięcznych wydatków Skarżąca zaliczyła: spłatę kredytu – 508 zł oraz 809 zł, ratę w urzędzie skarbowym – 500 zł, mieszkanie – 330 zł, energię elektryczną – 128 zł, ratę kredytu 3.379,26 zł oraz koszty wyżywienia – 1.400 zł. Łączne miesięczne wydatki Skarżąca określiła na kwotę 7.114,26 zł. Ponadto Skarżąca oświadczyła, że w 2016 r. nie osiągnęła żadnego przychodu, nadesłała wyciągi z rachunków bankowych swoje i męża, rachunki miesięcznych opłat, decyzję przyznającą świadczenie 500+, a także zeznania podatkowe. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "P.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona – ze względu na swój stan majątkowy – nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, jak i stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, iż w sprawie brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku strony. Przystępując do rozważań należy przede wszystkim wskazać, że przepis art. 246 § 1 P.p.s.a. nakłada na stronę obowiązek wykazania (podkr. własne), tj. - przyjmując za Słownikiem języka polskiego (pod redakcją naukową prof. M. Szymczaka, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2002, t. III, s. 749) - udowodnienia, czy też przedstawienia w sposób przekonywający, że zachodzą wobec niej przesłanki przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest zatem uprawnieniem, dla którego realizacji strona obowiązana jest dokonać pewnych czynności, w tym przedstawić określone informacje bądź złożyć na wezwanie Sądu (referendarza sądowego) dokumenty służące ich weryfikacji. Możliwość wezwania strony do złożenia takich informacji bądź dokumentów (z której to możliwości skorzystano w niniejszej sprawie) daje przepis art. 255 P.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z 23 grudnia 2005 r., II FZ 794/05, niepubl.). Z przedstawionych przez Skarżącą informacji wynika, że łączne miesięczne dochody rodziny wynoszą 4.742 zł natomiast łączne miesięczne wydatki rodziny wynoszą 7.114,26 zł. Na kwotę tę jak wynika z wyliczenia Skarżącej zawartego w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego składają się wydatki na: spłatę kredytów około 4.700 zł, co w zasadzie jest równe miesięcznym dochodom rodziny. Ponadto na wydatki składają się również opłaty na czynsz – 330 zł, energię elektryczną – 128 zł, żywność – 1200 zł oraz raty w urzędzie skarbowym 500zł. Stwierdzić zatem należy, że miesięczne wydatki Skarżącej znacznie przekraczają kwotę jej miesięcznych dochodów, co zapewne świadczy o tym, że Skarżąca dysponuje środkami, których nie ujawniła na potrzeby postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Ponadto z analizy wyciągu z rachunku bankowego wynika, że na rachunek bankowy Skarżąca dokonuje wpłat, np. 3 stycznia 2017 r. – 5.000 zł, których pochodzenia nie wyjaśniła. Skoro zatem oświadczenia Skarżącej są sprzeczne i nie można uznać ich za wiarygodne, to tym samym nie mogą stanowić podstawy do przyznania prawa pomocy. Zatem w ocenie referendarza sądowego Skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych oraz kosztów usług profesjonalnego pełnomocnika. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 245, art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.