III SA/Wa 3244/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do sierpnia 2012 r. postanawia 1. przyznać skarżącej spółce prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. We wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPPr A. S.A., reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że jest w upadłości i nie posiada żadnych środków na opłacenie kosztów postępowania. Ma zajęte rachunki w ramach postępowań egzekucyjnych. Nie osiąga obecnie żadnych dochodów. Sytuacja finansowa spółki była badana przez Sąd Rejonowy dla W. i Sąd Okręgowy w W. . Oba sądy zwolniły spółkę z ponoszenia kosztów sadowych (postanowienie z [...] września 2014 r., [...] oraz z [...] marca 2014 r., [...] ). Z oświadczeń zawartych w formularzu PPPr wynika ponadto, że środki finansowe spółki wynoszą 11.107,62 zł, przy czym są one zablokowane na rachunku przez komornika. Wartość środków trwałych spółki wynosi [...] zł. Z kolei ostatni rok bilansowy spółka zamknęła stratą w wysokości ponad 11,5 mln zł. Na dwóch pozostałych rachunkach bankowych spółki stan jej konta wynosi – 1.274.022 zł oraz – 3.752.440,99 zł. Do wniosku załączono wniosek z 19 września 2013 r. o ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu, postanowienie Sądu Okręgowego w W. z [...] marca 2014 r. sygn. akt [...] oraz postanowienie Sądu Rejonowego z [...] września 2014 r., sygn. akt [...] zwalniające skarżącą z kosztów sądowych. W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy o wskazane oświadczenia i dokumenty spółka nadesłała: oświadczenia zarządu spółki z 12 grudnia 2014 r., o tym że spółka od czerwca 2014 r. nie prowadzi działalności gospodarczej i nie uzyskuje żadnych dochodów, bilans i rachunek zysków i strat na koniec czerwca 2014 r., CIT-8 za 2012 i 2013 r., bilans i rachunek zysków i strat oraz informacje dodatkową za 2013 r., wyciągi z rachunków bankowych, postanowienie z [...] października 2014 r., sygn. akt [...] z [...] października 2014 r., wniosek o ogłoszenie upadłości z 7 grudnia 2014 r. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm., dalej "P.p.s.a.") zasady ponoszenia przez stronę kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowoadministracyjnego, które są dochodami budżetu państwa (zob. art. 212 § 2 P.p.s.a.). Jest to zatem swoista forma dotowania strony przez państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w tym postępowaniu. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. osoba prawna, a także inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (tak w niniejszej sprawie) - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Oceniając wniosek skarżącej z punktu widzenia powyższej przesłanki referendarz sądowy uznał, że zasługuje on na częściowe uwzględnienie. Tym samym zasadne jest zwolnienie spółki z wpisu sądowego, który w niniejszej sprawie wynosi 100.000 zł. O powyższym zadecydował przede wszystkim fakt zaprzestania prowadzenia przez spółkę działalności gospodarczej od czerwca 2014 r., rozwiązanie umów pracę z pracownikami, a związku z tym brak dochodów. Ponadto jak wynika z nadesłanego postanowienia Sądu Okręgowego w W. [...] Wydział Gospodarczy Odwoławczy, Sąd Rejonowy dla W. postanowieniem z [...] czerwca 2014 r. oddalił wniosek skarżącej o ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu. Podstawą oddalenia wniosku był brak majątku dłużnika pozwalający na poniesienie kosztów postępowania upadłościowego. Sąd Okręgowy oddalił zażalenie spółki na postanowienie Sądu I instancji wskazując, że ustalony majątek dłużnika nie pokryje kosztów postępowania. Wnioskiem z 7 grudnia 2014 r. skarżąca wystąpiła o ogłoszenie upadłości likwidacyjnej. Przedstawiając swoją sytuację finansową po raz kolejny wskazała na prowadzone postępowania egzekucyjne oraz spór z Naczelnikiem Urzędu Skarbowego W. z tytułu podatku od towarów i usług na kwotę 7 mln złotych. Oceniając sytuację finansową spółki, referendarz sądowy wziął również pod uwagę postanowienia Sądu Okręgowego w W. z [...] marca 2014 r., [...] oraz Sądu Rejonowego dla W. z [...] września 2014 r. zwalniające skarżącą od kosztów sądowych. W uzasadnieniu postanowienia z [...] marca 2014 r. Sąd wskazał, że spółka straciła płynność finansową, jej środki finansowe są zablokowane i nie może nimi dysponować. Na skutek zajęcia komorniczego zajęte zostały wszystkie rachunki bankowe skarżącej, zaś środki pieniężne znajdujące się na tych rachunkach zostały przekazane komornikowi sądowemu. Nadesłane przez skarżącą dokumenty oraz złożone w niniejszym postępowaniu oświadczenia, potwierdzają ocenę sytuacji finansowej spółki dokonaną przez sądy powszechne. Tym samym, zasadne jest przyjęcie, również w postępowaniu sądowoadministracyjnym, że skarżąca wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Przyznając prawo pomocy we wskazanym zakresie referendarz sądowy miał również na uwadze, że bariery finansowe nie mogą ograniczać skarżącej gwarantowanego w Konstytucji prawa do sądu. Z drugiej jednak strony, referendarz sądowy uznał, że nie jest zasadne zwolnienie skarżącej z kosztów sądowych w całości. W pierwszej kolejności należy mieć bowiem na uwadze, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest wyjątkiem od przewidzianej w przepisie art. 199 P.p.s.a. zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na pokrycie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Jak wynika natomiast z pism i wniosków spółki czeka ona na zwrot podatku od towarów i usług. O ile więc aktualna sytuacja finansowa spółki uniemożliwia jej partycypowanie w kosztach wszczętego postępowania, o tyle sytuacja ta w związku z ewentualnym zwrotem podatku VAT może ulec zmianie. Tym samym zwalnianie skarżącej na tym etapie postępowania również z przyszłych, ewentualnych kosztów sądowych, byłoby przedwczesne. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.