III SA/Wa 3244/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Waksmundzka - Karasińska po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do sierpnia 2012 r. postanawia: przyznać Skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych A. S.A. z siedzibą w W. (dalej: "Spółka", "Skarżąca"), reprezentowana przez pełnomocnika, we wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPPr, wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że jest w upadłości i nie posiada żadnych środków na opłacenie kosztów postępowania. Ma zajęte rachunki w ramach postępowań egzekucyjnych. Nie osiąga obecnie żadnych dochodów. Sytuacja finansowa Spółki była badana przez Sąd Rejonowy dla W. i Sąd Okręgowy w W. Oba sądy zwolniły Spółkę z ponoszenia kosztów sadowych (postanowienie z dnia [...] września 2014 r. sygn. [...] oraz z dnia [...] marca 2014 r. sygn. [...]). Z oświadczeń zawartych w formularzu PPPr wynika ponadto, że środki finansowe Spółki wynoszą 11.107,62 zł, przy czym są one zablokowane na rachunku przez komornika. Wartość środków trwałych spółki wynosi 4.574,41 zł. Z kolei ostatni rok bilansowy Spółka zamknęła stratą w wysokości ponad 11,5 mln zł. Na dwóch pozostałych rachunkach bankowych Spółki stan jej konta wynosi – 1.274.022 zł oraz – 3.752.440,99 zł. Do wniosku załączono wniosek z dnia 19 września 2013 r. o ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu, postanowienie Sądu Okręgowego w W. z [...] marca 2014 r. sygn. akt [....] oraz postanowienie Sądu Rejonowego z [...] września 2014 r. sygn. akt [...] zwalniające Skarżącą z kosztów sądowych. W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy o wskazane oświadczenia i dokumenty Spółka nadesłała: oświadczenia zarządu Spółki z 12 grudnia 2014 r., o tym że od czerwca 2014 r. Spółka nie prowadzi działalności gospodarczej i nie uzyskuje żadnych dochodów oraz rozwiązała umowy o pracę z pracownikami, bilans i rachunek zysków i strat na koniec czerwca 2014 r., CIT- 8 za 2012 i 2013 r., bilans i rachunek zysków i strat oraz informację dodatkową za 2013 r., wyciągi z rachunków bankowych, postanowienie Sądu Okręgowego z dnia [...] października 2014 r., sygn. akt [...], wniosek o ogłoszenie upadłości z dnia 7 grudnia 2014 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia 13 stycznia 2015 r. przyznał Skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi oraz odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżąca w złożonym przez pełnomocnika sprzeciwie z dnia 13 stycznia 2015 r. podniosła, że nie oczekuje na zwrot podatku od towarów i usług, gdyż ten jest wyłącznie przedmiotem wniesionej skargi. Zatem błędnie uznano, że Spółka czekając na zwrot VAT może dysponować środkami pieniężnymi. Skarżąca podniosła, że nie może i nie będzie dysponowała żadnymi środkami pieniężnymi, gdyż jest w upadłości, nie prowadzi żadnej działalności, nie posiada żadnego majątku, a prowadzone wobec niej egzekucje z wniosków banków nie mogą być zaspokojone z powodu braku majątku. Stąd, zdaniem Spółki, ocena wyrażona w uzasadnieniu postanowienia przeczy faktom, wynikającym ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy i przedłożonych na żądanie Sądu dokumentów. Dodatkowo wskazano, że wniosek uzasadnia również niepotrzebny dalszy formalizm w zakresie prawa pomocy, skoro sytuacja materialna Spółki nie może ulec żadnej zmianie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) -dalej: "p.p.s.a." zasadą jest, że każdy ponosi koszty postępowania związane z jego udziałem w sprawie. Zmniejszenie ciężaru finansowego wiążącego się z prowadzeniem sprawy może nastąpić przez przyznanie stronie, na jej wniosek, prawa pomocy. W przedmiotowej sprawie Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych. Na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego koszty sądowe obejmują koszt wpisu sądowego od skargi w kwocie 100.000 zł. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Podnieść należy, że ustawodawca, w odniesieniu do oceny wniosków składanych przez osoby prawne lub jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, wprowadził większe rygory, koncentrując się wyłącznie na przesłankach ekonomicznych, a ponadto uzależnił przyznanie prawa pomocy - mimo zaistnienia przesłanek ustawowych - od uznania sądów. Wskazać przy tym należy, że prawo do sądu nie może być prawem iluzorycznym, co oznacza, że w każdym uzasadnionym przypadku, jeżeli koszty sądowe miałyby stanowić barierę dla sądowego rozpatrzenia sprawy, sąd jest obowiązany do takiego rozstrzygnięcia, które umożliwi stronie wniesienie skargi. W ocenie Sądu, w kontekście przedstawionej argumentacji i złożonych dokumentów, żądanie Skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym uznać należy za uzasadnione, gdyż Spółka nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Sąd zauważa, iż Skarżąca w zeznaniu o wysokości osiągniętego dochodu za rok 2013 r. wykazała stratę w wysokości 1 022 338 zł. Od czerwca 2014 r. Skarżąca nie prowadzi działalności gospodarczej, nie zatrudnia żadnych pracowników (rozwiązała wszystkie umowy pracę) i nie uzyskuje żadnych dochodów. W rachunku zysków i strat sporządzonym na koniec czerwca 2014 r. wykazała stratę netto w wysokości 117.659,21 zł. Ponadto złą sytuację finansową Skarżącej potwierdzają postanowienia sądów upadłościowych. Sąd wziął pod uwagę, iż postanowieniem z dnia [...] czerwca 2014 r. Sąd Rejonowy dla W. oddalił wniosek Spółki o ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu, z uwagi na brak majątku pozwalający na poniesienie kosztów postępowania upadłościowego. Również oddalone zostało przez Sąd Okręgowy w W. [...] Wydział Gospodarczy Odwoławczy zażalenie Spółki na wskazane postanowienie. Sąd Okręgowy w tym postanowieniu, wskazał m.in., że ustalony majątek Spółki nie pokryje kosztów postępowania. Należy też nadmienić, że Skarżąca wnioskiem z dnia 7 grudnia 2014 r. złożyła wniosek o ogłoszenie upadłości likwidacyjnej. Również z przedłożonych przez Spółkę dokumentów wynika, że postanowieniami Sądu Okręgowego w W. z dnia [...] marca 2014 r. o sygn. [...] oraz Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] września 2014 r. o sygn. [...] została zwolniona od kosztów sądowych. W uzasadnieniu postanowienia z [...] marca 2014 r. Sąd wskazał, że Spółka straciła płynność finansową, jej środki finansowe są zablokowane i nie może nimi dysponować. Na skutek zajęcia komorniczego zajęte zostały wszystkie rachunki bankowe Skarżącej, zaś środki pieniężne znajdujące się na tych rachunkach zostały przekazane komornikowi sądowemu. Powyższe ustalenia ww. sądów potwierdzają przedłożone przez Skarżącą dokumenty oraz oświadczenia złożone w niniejszej sprawie. Sąd stwierdza ponadto, odnosząc się do argumentacji zawartej we wniesionym sprzeciwie, że fakt kwestionowania przez Spółkę w postępowaniach sądowych decyzji organów podatkowych w przedmiocie podatku od towarów i usług, który, w ocenie Skarżącej, podlega zwrotowi, nie oznacza automatycznie, że Spółka oczekuje zwrotu podatku oraz że będzie mogła dysponować tą w przyszłości, a związku z tym partycypować w ewentualnych kosztach sądowych. Sąd wskazuje natomiast, iż zgodnie z art. 249 p.p.s.a. prawo pomocy może być cofnięte w całości lub w części w przypadku, gdy okoliczności, na podstawie których je przyznano przestały istnieć. W związku z powyższym, Sąd, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.