III SA/Wa 3259/14

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący K. S. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazał, że obecny jego dochód wynosi 2.000 zł, zaś żony 2.600 zł. Skarżący spłaca kredyty zaciągnięte na zakup domu i lokalu mieszkalnego. Ich raty miesięczne wynoszą łącznie 3.950 zł. Średnie miesięczne rachunki za media kształtują się na poziomie 700 zł. Skarżący spłaca także kredyt remontowy, którego rata wynosi 350 zł. Podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i trójką dzieci. Skarżący przedstawił potwierdzenia przelewów, historie operacji, zeznania podatkowe, dokumenty obrazujące wydatki (woda, energia elektryczna, gaz). Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy jest odstępstwem od tej reguły, w związku z tym należy ją stosować wyjątkowo. Wprowadzona została bowiem jako realizacja konstytucyjnego prawa do sądu dla osób, które rzeczywiście nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Udzielenie prawa pomocy w konkretnej sprawie uzależnione jest od spełnienia ustawowo określonych przesłanek takich jak: brak zdolności do poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub brak zdolności do poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – tak w niniejszej sprawie). Stanowi o tym art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. Z treści tego przepisu wprost wynika, że ciężar dowodu w zakresie wykazania powyższych przesłanek spoczywa na stronie. Owo wykazanie polega na przedstawieniu w sposób przekonujący, że poniesienie kosztów postępowania nie jest możliwe. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 13 marca 2014 r. (sygn. akt I FZ 70/14) treść powyższego przepisu nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron oczekuje się aktywnej postawy przejawiającej się głównie w dostarczeniu wszelkich żądanych dokumentów źródłowych, w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na ich podstawie musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że strona nie ma środków na poniesienie kosztów postępowania. Obowiązek takiej właśnie współpracy z Sądem nakłada na stronę przepis art. 255 P.p.s.a. W niniejszej sprawie z możliwości tej referendarz sądowy skorzystał, wzywając Skarżącego pismem z 17 listopada 2014 r. do nadesłania dokumentów mających pomóc w zobrazowaniu jego sytuacji materialnej. Wezwanie to Skarżący częściowo wykonał. Nadesłał mianowicie potwierdzenia przelewów, historie operacji, zeznania podatkowe, dokumenty obrazujące wydatki (woda, energia elektryczna, gaz). Wśród tych dokumentów zabrakło natomiast szczegółowych wyciągów z rachunku bankowego. Wspomniane potwierdzenia przelewów i historie operacji obrazują bowiem jedynie wpływ wynagrodzenia Skarżącego i jego żony oraz spłatę zobowiązań z tytułu zakupu domu i lokalu mieszkalnego. Tymczasem Skarżącego wezwano do dostarczenia wyciągów bankowych. Wyciągi te miały zobrazować wszelkie operacje dokonywane na rachunku, tj. zarówno transakcje obciążeniowe (czyli środki wypływające z tych kont), jak również transakcje uznaniowe (czyli wpływy na te rachunki). Taki szczegółowy wyciąg pozwoliłby referendarzowi sądowemu ustalić stan prowadzonego na rzecz Skarżącego rachunku bankowego oraz prześledzić ewentualne transakcje dokonywane na nim z uwzględnieniem wysokości środków, jakimi Skarżący mógł dysponować. Należy przy tym wyjaśnić, że wyciąg z rachunku bankowego ma odzwierciedlać transakcje dokonane w ramach tego rachunku w danym przedziale czasowym, bądź też dokumentować brak takich transakcji. Zawsze jednak na podstawie wyciągu można uzyskać informacje na temat zgromadzonych na danym rachunku środków, a tego rodzaju dane są istotne w kontekście przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. Zaniechanie Skarżącego w omawianym zakresie skutkowało zatem ograniczeniem możliwości ustalenia jego rzeczywistej sytuacji majątkowej. Nadto referendarz sądowy poddaje w wątpliwość kompletność danych dotyczących wydatków. Skarżący zadeklarował mianowicie, że średnie miesięczne rachunki za media kształtują się na poziomie 700 zł. W celu zobrazowania tych wydatków przedłożył rachunki za wodę, energię elektryczną i gaz. Wskazał także, że spłaca kredyty zaciągnięte na zakup domu i lokalu mieszkalnego. Ich raty miesięczne wynoszą łącznie 3.950 zł. Dodatkowo spłaca kredyt remontowy, którego rata wynosi 350 zł. Nie jest natomiast do końca jasne ile wynoszą i kogo obciążają wydatki związane z utrzymaniem lokalu mieszkalnego położonego w Z.. Nie wiadomo też jakie inne – poza wskazanymi wyżej – wydatki Skarżący ponosi. Z tych wszystkich względów uznać należało, że Skarżący nie wykazał, iż jego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych zasługuje na uwzględnienie. W tej sytuacji na podstawie art. 243 § 1, art. 245, art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.