III SA/Wa 326/17

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 2017 r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi M.B. na postanowienie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] października 2016 r. Nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca M.B., wniosła do Sądu, na urzędowym formularzu PPF o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że nie dysponuje żadnymi oszczędnościami, a w 2017r. nie uzyskała żadnych dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej. Wydatki na utrzymanie siebie oraz firmy pokrywa z pożyczek. Skarżąca posiada spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu o powierzchni 50,16 m² i samochód marki Toyota Corolla, rok produkcji 2005. Skarżąca samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Do swoich miesięcznych wydatków zaliczył: koszty związane z eksploatacją mieszkania 741,21 zł, opłaty abonamentowe – 95zł, ubezpieczenia, ZUS, OC oraz majątkowe – 1.117,31zł oraz wyżywienie, rehabilitacja, ubranie, środki czystości – 1.385,67zł. Łączne miesięczne wydatki Skarżąca określiła na kwotę 3.339,19 zł. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego o przedłożenie dodatkowych dokumentów i informacji obrazujących sytuację majątkową strony, Skarżąca przedłożyła zeznanie podatkowe PIT-36L, z którego wynika, że w 2016r. z prowadzonej działalności gospodarczej uzyskała przychód w kwocie 23.100 zł., a w 2015r. przychód w kwocie 80.022,73zł. Przedstawiła wyciąg z rachunku bankowego oraz deklaracje VAT-7. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "P.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona – ze względu na swój stan majątkowy – nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, jak i stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, iż w sprawie brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku strony. Przystępując do rozważań należy przede wszystkim wskazać, że przepis art. 246 § 1 P.p.s.a. nakłada na stronę obowiązek wykazania (podkr. własne), tj. - przyjmując za Słownikiem języka polskiego (pod redakcją naukową prof. M. Szymczaka, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2002, t. III, s. 749) - udowodnienia, czy też przedstawienia w sposób przekonywający, że zachodzą wobec niej przesłanki przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest zatem uprawnieniem, dla którego realizacji strona obowiązana jest dokonać pewnych czynności, w tym przedstawić określone informacje bądź złożyć na wezwanie Sądu (referendarza sądowego) dokumenty służące ich weryfikacji. Możliwość wezwania strony do złożenia takich informacji bądź dokumentów (z której to możliwości skorzystano w niniejszej sprawie) daje przepis art. 255 P.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z 23 grudnia 2005 r., II FZ 794/05, niepubl.). Referendarz sądowy nie dał wiary wyjaśnieniom Skarżącej o całkowitym braku dochodów. Skarżąca prowadzi działalność gospodarczą, a więc działalność nastawioną na uzyskiwanie przychodów. Na rachunek bankowy Skarżącej wpływają środki, zawsze zatytułowane "pożyczka", tj. w marcu 3.300 zł, w lutym łącznie 4.600 zł, a w styczniu 2017r. 3.700zł. Wpłaty te wpływają systematycznie i nie wiadomo od kogo pochodzą. Wydatki natomiast Skarżącej wynoszą łącznie 3.339,19 zł. W związku z tym nie można uznać, że Skarżąca nie posiada środków na uiszczenie kosztów sądowych oraz kosztów usług adwokata. Zatem w ocenie referendarza sądowego Skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 245, art. 246 § 1 pkt 1 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.