III SA/Wa 3264/08
WyrokWSA w Warszawie2009-03-11
Skład orzekający: Krystyna Chustecka, Izabela Głowacka-Klimas, Ewa Radziszewska-Krupa
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie wierzyciela (ZUS) w sprawie zarzutów dłużnika w postępowaniu egzekucyjnym, które jest wiążące dla organu egzekucyjnego, podlega kontroli sądowej, mimo że na mocy art. 83c ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie przysługuje na nie zażalenie?Ratio decidendi
Sąd administracyjny sprawuje kontrolę nad postanowieniem organu egzekucyjnego dotyczącym zarzutów dłużnika, nawet jeśli opiera się ono na postanowieniu wierzyciela (ZUS), na które nie przysługuje zażalenie. Sąd, stosując art. 135 PPSA, może ocenić legalność postanowienia wierzyciela, jeśli jest ono wiążące dla organu egzekucyjnego i stanowi niezbędny element postanowienia organu egzekucyjnego. Naruszenie prawa przez wierzyciela skutkuje wadliwością postanowień organów egzekucyjnych.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi M. C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. odmawiające uznania zarzutu przedawnienia w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym zaległości składkowych wobec ZUS. Skarżący podniósł zarzut przedawnienia należności z lat 1999-2000 oraz brak decyzji ustalającej wysokość zadłużenia. Organy egzekucyjne, opierając się na stanowisku ZUS jako wierzyciela, odmówiły uwzględnienia zarzutów, powołując się na 10-letni termin przedawnienia i wiążący charakter wypowiedzi wierzyciela. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów o przedawnieniu i postępowaniu administracyjnym.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. i postanowienie Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. Stwierdził, że uchylone postanowienia nie mogą być wykonane w całości i zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz M. C. kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Chustecka, Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (sprawozdawca), Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Protokolant Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2009 r. sprawy ze skargi M. C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uznania zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] oraz postanowienie Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] lutego 2008 r. znak sprawy: [...], 2) stwierdza, że uchylone postanowienia nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz M. C. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. działając na podstawie tytułów wykonawczych nr [...],[...],[...],[...],[...],[...] wystawionych w dniu 23 kwietnia 2007 r. przez wierzyciela – Zakład Ubezpieczeń Społecznych oddział w P. Inspektorat w P., obejmujących zaległości M. C. (zwanego dalej "Skarżącym" lub "Stroną"), z tytułu należnych składek za miesiące czerwiec, październik, grudzień 1999 r. oraz czerwiec 2000r. dokonał 17 stycznia 2008r. zajęcia w Spółdzielni Mieszkaniowej w P. prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną z tytułu usług remontowo – budowlanych.
W dniu 28 stycznia 2008r. do organu egzekucyjnego wpłynęły zarzuty zobowiązanego na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Strona zarzuciła, że zobowiązanie uległo przedawnieniu, ponadto ZUS Inspektorat w P. wydał zaświadczenie z dnia 3 lutego 2004r. o niezaleganiu w opłacaniu składek.
Organ egzekucyjny stosownie do dyspozycji art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.; dalej "upea") zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska w sprawie zarzutów.
Postanowieniem z dnia [...] lutego 2008r. Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział Wojewódzki w W. jako wierzyciel odmówił uznania zgłoszonych zarzutów w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej.
Na postanowienie wydane przez Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział Wojewódzki w W. - wierzyciela Skarżący wniósł zażalenie z dnia 26 lutego 2008r.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. Inspektorat w P. pismem z dnia 10 marca 2008r. poinformował Skarżącego, że zażalenie pozostawiono bez rozpatrzenia ponieważ w powyższym postanowieniu zostało wyrażone stanowisku ZUS jako wierzyciela, a na takie postanowienie zażalenie nie przysługuje.
Po uzyskaniu informacji od wierzyciela, że postanowienie z dnia [...] lutego 2008r. w sprawie stanowiska wierzyciela jest ostateczne, Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. postanowieniem z dnia [...] marca 2008r. odmówił uznania zarzutu w sprawie postępowania egzekucyjnego.
Na postanowienie Skarżący wniósł zażalenie z dnia 22 kwietnia 2008r., w którym podniósł, że:
- nie istnieje żadna zaległość wobec ZUS, a nawet gdyby powstała w okresie 1999 - 2000r. to na mocy wówczas obowiązującego przepisu dotyczącego okresu przedawnienia należności z tytułu składek - 5 lat - uległa ona przedawnieniu. Dziesięcioletni okres przedawnienia winien być stosowany do zaległości z tytułu składek powstałych po 1 stycznia 2003r.
- ZUS nie wydał żadnej decyzji ustalającej wysokość jego zadłużenia, a zgodnie z przepisami w odniesieniu do zadłużenia sprzed 2003r. ma taki obowiązek. Skarżący nie zgodził się z podanymi przez wierzyciela informacjami, że źródłem powstania zaległości były korekty złożone w grudniu 2006r. i styczniu 2007r.
Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania egzekucyjnego.
Powyższe zażalenie Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. przekazał do Dyrektora Izby Skarbowej celem załatwienia zgodnie z właściwością.
Postanowieniem z [...] września 2008 r., wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej "kpa") oraz art. 18, art. 33 pkt 1 oraz art. 34 § 5 upea, Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy, skierowane do Skarżącego postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. w przedmiocie odmowy uznania zarzutu w sprawie postępowania egzekucyjnego.
Organ odwoławczy po przytoczeniu treści art. 33 i 34 upea stwierdził, że z wydanego przez wierzyciela postanowienia z dnia [...] lutego 2008r. wynika, że zarzuty są niezasadne i brak podstaw do ich uwzględnienia. Należności z tytułu nieopłaconych składek za czerwiec, październik, grudzień 1999r. i czerwiec 2000r. ulęgają przedawnieniu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych tj. w szczególności w art. 24 ust. 4 i następne ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. w Dz. U. z 2007r. nr 11, poz. 74 ze zm.). Przepis ten stanowi, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem zasad przerywania i zawieszania biegu przedawnienia, które w/w termin mogą wydłużać. Należności te były w dniu wszczęcia egzekucji nieprzedawnione, a co za tym idzie wymagalne i podlegają dochodzeniu w trybie egzekucji administracyjnej.
Dalej organ zaznaczył, że z końcowego zapisu art. 34 § 1 upea wynika, że wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Zatem zdaniem organu brak jest podstaw prawnych do odstąpienia od egzekwowania należności objętej tytułami wykonawczymi na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, gdyż organ egzekucyjny nie może badać czy obowiązek istnieje, ale musi oprzeć się całkowicie na wypowiedzi wierzyciela, który uznał za zasadne kontynuowanie postępowania egzekucyjnego.
Ponadto organ wskazał, że z orzecznictwa administracyjno sądowego wynika, iż zgodnie z przepisem art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu nadanym mu ustawą z dnia 18 grudnia 2002r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw, należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, natomiast w dotychczasowym brzmieniu tego przepisu termin przedawnienia wynosił 5 lat. Przepisy dotyczące przedawnienia w wersji obowiązującej po zmianie mogą mieć zastosowanie do należności, które w dniu wejścia w życie ustawy zmieniającej nie były przedawnione na podstawie przepisów dotychczasowych.
W skardze skierowanej do tutejszego Sądu Skarżący wniósł o uchylenie postanowień organów obu instancji. Zaskarżonemu postanowieniu Skarżący zarzucił:
- naruszenie art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń zdrowotnych, w brzmieniu obowiązującym do końca 2002 r., poprzez jego niezastosowanie,
- naruszenie art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń zdrowotnych, w brzmieniu obowiązującym od 01.01.2003 r., poprzez jego nieuzasadnione zastosowanie,
- naruszenie art. 59 § 1 upea,
- art. 6-11 kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez ich niezastosowanie,
- naruszenie art. 2 Konstytucji, poprzez jego niezastosowanie.
Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze. zm. dalej powoływanej jako p.u.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji, dokonana według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, doprowadziła do stwierdzenia, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4a Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej P.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach.
Ocena legalności zaskarżonego postanowienia zależy od odpowiedzi na pytanie, czy w rozpoznawanej sprawie były dostateczne podstawy do oddalenia w postępowaniu egzekucyjnym zarzutu Skarżącego o przedawnieniu zobowiązania z tytułu należnych składek za miesiące czerwiec, październik, grudzień 1999 r. oraz czerwiec 2000r. Odpowiedź na tak sformułowane pytanie poprzedzić muszą uwagi dotyczące reguł oraz trybu rozpoznawania zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym.
Jako podstawę zarzutu co do prowadzenia egzekucji administracyjnej w rozpoznawanym przypadku Skarżący wskazał przedawnienie, o którym mowa w art. 33 pkt 1 upea przy czym jest bezsporne, że zarzut ten odnosi się do egzekucji należności pieniężnych. Stosownie do art. 34 § 1 tej ustawy organ egzekucyjny wystąpił do wierzyciela (ZUS) o zajęcie stanowiska w sprawie zarzutu przedawnienia, jako że zarzuty zgłoszone na podstawie jej art. 33 pkt 1-7, 9 i 10 organ rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela.
Ponieważ wierzyciel odmówił uznania zarzutu przedawnienia w sprawie postępowania egzekucyjnego (Postanowienie z dnia [...] lutego 2008r. Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział Wojewódzki w W.), informując, że według art. 83c ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) na taki akt wierzyciela nie przysługuje zażalenie, organy egzekucyjne poczuły się związane wypowiedzią wierzyciela (art. 34 § 1 in fine cytowanej ustawy egzekucyjnej) i w wydanych postanowieniach powieliły jego stanowisko.
Odnosząc się do tak ustalonego stanu sprawy, należy zauważyć, że art. 34 analizowanej ustawy egzekucyjnej przewiduje dwa rozstrzygnięcia mające formę postanowienia: w sprawie zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33, które wydaje organ egzekucyjny (§ 4), i w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów (§ 1), przy czym na obydwa te postanowienia przysługuje zażalenie (odpowiednio § 5 i § 2 w art. 34 tej ustawy). Postanowienie organu egzekucyjnego musi być poprzedzone ostatecznym postanowieniem wierzyciela. Do czasu otrzymania tego postanowienia organ egzekucyjny nie podejmuje żadnych czynności poza ewentualnym zawieszeniem postępowania w sytuacji opisanej w art. 34 § 3.
O zarzutach dłużnika więc rozstrzyga organ egzekucyjny w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie zarówno zobowiązanemu, jak i wierzycielowi (art. 34 § 5 ustawy). Takie rozwiązanie uzasadnia się tym, że rozstrzygnięcia uwzględniające zarzuty są "niekorzystne" dla wierzyciela i odwrotnie - nieuwzględnienie zarzutu zobowiązanego powinno mu otwierać drogę do dochodzenia jego praw przed sądem administracyjnym. Dopiero ostateczne postanowienie organu zażaleniowego może być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lipca 1991 r. sygn. akt SA/Po 80/91, ONSA 1991, z. 3-4, poz. 70). Postanowienie organu egzekucyjnego więc musi być poprzedzone stanowiskiem wierzyciela, wyrażonym również w formie postanowienia, na które - według art. 34 § 2 omawianej ustawy - przysługuje zażalenie. Organem właściwym do rozpoznania zażalenia na postanowienie wierzyciela wyrażające stanowisko w zakresie zarzutów (art. 34 § 1 i 2) jest właściwy dla tego wierzyciela organ wyższego stopnia, o którym mowa w art. 17 K.p.a. (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2004 r. - sygn. akt FW 8/04, opubl. ONSAiWSA 2004/3/61).
Te unormowania jednak nie tworzą spójnego systemu, jeśli zestawi się je z przepisami regulującymi status prawny Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jako wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym. Istotną dysharmonię wprowadza art. 83c ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), według którego od wydanych w trakcie postępowania egzekucyjnego postanowień Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie stanowiska wierzyciela zażalenie nie przysługuje. Przepis ten ustanawia wyjątek od zasady dwuinstancyjności postępowania prowadzonego w sprawie stanowiska wierzyciela co do zarzutów podniesionych przez dłużnika (art. 34 § 2 ustawy egzekucyjnej), uniemożliwiając w istocie temu dłużnikowi kwestionowanie stanowiska wierzyciela. Jeżeli według art. 34 § 2 ustawy egzekucyjnej co do zasady przysługuje zażalenie na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela, a więc możliwa jest weryfikacja i ocena takiego stanowiska przez drugą instancję, to w sytuacji, gdy wierzycielem jest ZUS, jego stanowisko jest niezaskarżalne. Jeżeli do tego dodać dyspozycję zawartą w art. 34 § 1 in fine ustawy egzekucyjnej, że w zakresie zarzutów, o których mowa w jej art. 33 pkt 1-5 (a więc także co do zarzutu przedawnienia), "wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca", to okazuje się, że stanowiska wierzyciela, jakim jest ZUS, nie sposób podważyć ani w postępowaniu zażaleniowym przewidzianym w art. 34 § 2 tej ustawy, gdyż "od wydanych w trakcie postępowania egzekucyjnego postanowień Zakładu w sprawie stanowiska wierzyciela zażalenie nie przysługuje" (art. 83c ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), ani w prowadzonym przez organ egzekucyjny postępowaniu w sprawie zgłoszonych zarzutów, gdyż organ ten jest związany stanowiskiem wierzyciela (art. 34 § 1 in fine ustawy egzekucyjnej).
Odniesienie powołanych unormowań do rozpoznawanej sprawy prowadzi do niekorzystnego dla dłużnika i trudnego do zaakceptowania przez obowiązujący porządek prawny wniosku, że jeżeli w charakterze wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym występuje ZUS, jego stanowisko wyrażone w postanowieniu (bez względu na zgodność z prawem, zasadność, prawidłowość) nie podlega jakiejkolwiek kontroli instancyjnej ani w postępowaniu zażaleniowym przewidzianym w art. 34 § 2 ustawy egzekucyjnej, ani w postępowaniu zażaleniowym, o którym mowa w art. 34 § 5 tej ustawy. W istocie pozbawia to dłużnika należnej mu ochrony w postępowaniu egzekucyjnym, pozostawiając losy prawne zarzutu, mieszczącego się w katalogu zawartym w art. 33 ustawy egzekucyjnej, wyłącznie w dyspozycji wierzyciela. Gdyby w art. 83c ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie przewidziano wyjątku od dwuinstancyjnego postępowania zażaleniowego w sprawie stanowiska wierzyciela, to - mimo wiążącej organ egzekucyjny wypowiedzi wierzyciela - jego stanowisko podlegałoby weryfikacji na podstawie art. 34 § 2 ustawy egzekucyjnej.
Odnosząc się wprost do realiów rozpoznawanej sprawy, należy podkreślić, że organ egzekucyjny niewadliwie zastosował art. 34 § 5 tej ustawy, gdy, po otrzymaniu ostatecznego (jednoinstancyjnego, bo niezaskarżalnego) postanowienia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. Inspektorat w P. o oddaleniu zarzutu przedawnienia, uznał zarzut za niezasadny, przy czym nie ustosunkował się do zarzutów dłużnika, przywołując jedynie stanowisko wierzyciela i podkreślając wiążący charakter tego stanowiska (art. 34 § 1 in fine ustawy egzekucyjnej).
Tak ustalony stan faktyczny i prawny rozpoznawanej sprawy jednak nie oznacza, że postanowienie organu egzekucyjnego, będące następstwem wiążącego (aczkolwiek niezweryfikowanego, bo niezaskarżalnego) postanowienia wierzyciela (ZUS), wymyka się w zakresie zarzutu dłużnika spod jakiejkolwiek kontroli, zwłaszcza zaś spod kontroli sądowej. Jeżeli bowiem według art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. sądowa kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie, to ocenie legalności - oprócz zaskarżonego postanowienia w sprawie zgłoszonych zarzutów - poddana zostaje także wypowiedź wierzyciela (ZUS) w formie postanowienia, wiążąca organ egzekucyjny. Skoro zatem postanowienie zawierające wypowiedź wierzyciela jest wiążące dla organu egzekucyjnego i stanowi niezbędny element postanowienia tego organu w sprawie zgłoszonych zarzutów, to przy sądowej ocenie postanowienia organu egzekucyjnego nie można oderwać się od oceny zgodności z prawem stanowiska wierzyciela, które wiążąco oddziałuje na postanowienie organu egzekucyjnego.
Zarysowany tu zakres kognicji sądu administracyjnego, umożliwiający sądowi również kontrolę legalności postanowienia wierzyciela (ZUS), daje się wyprowadzić z art. 135 p.p.s.a.. Ocena przez sąd administracyjny zaskarżonego postanowienia wymaga zatem odniesienia się do sprawy w pełnym zakresie, a więc z uwzględnieniem okoliczności i rozstrzygnięć administracyjnych poprzedzających wydanie zaskarżonego postanowienia, zwłaszcza w sytuacji, gdy występuje między nimi bezpośredni związek czy wręcz zależność polegająca na tym, że jedno z nich stanowi nie tylko podstawę wydania drugiego, ale ponadto jeszcze wypowiedź zawarta w pierwszym postanowieniu jest wiążąca dla drugiego.
Na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd rozpatrujący skargę może stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach (zarówno głównych, jak i wpadkowych, incydentalnych), przeprowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.
W piśmiennictwie podkreśla się, że "rozstrzygnięcie kwestii -głębokości- upoważnień do orzekania sądu administracyjnego powinno odpowiadać istocie i funkcjom sądowej kontroli wykonywania administracji publicznej, sprawowanej przez sąd administracyjny w związku z postanowieniami art. 1 § 2 p.u.s.a." (T.Woś /w:/ T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 441). W świetle określonego w tym przepisie podstawowego celu tej kontroli ("pod względem zgodności z prawem") należy przyjąć, że obowiązkiem sądu administracyjnego jest stworzenie takiego stanu, w którym w obrocie prawnym nie będzie funkcjonował żaden akt lub czynność organu administracji publicznej niezgodne z prawem. Sąd administracyjny zatem powinien być wyposażony w uprawnienia umożliwiające mu pozbawienie bytu prawnego wszystkich niezgodnych z prawem rozstrzygnięć wydanych w sprawie. Węższe określenie zakresu orzekania przez sąd administracyjny oznaczałoby, że sąd ten byłby bezsilny wobec naruszeń prawa ustalonych w trakcie rozpoznawania sprawy. Tak też wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z 9 lutego 2006 r. o sygn. akt III SA/Wr 517/2004 (opubl. ONSAiWSA 2006/6/169).
Uwzględniając przepis art. 134 p.p.s.a., według którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną oraz dysponując zakresem uprawnień ujętych w art. 135 tej ustawy, Sąd dokonał więc oceny zgodności z prawem nie tylko zaskarżonego postanowienia organu egzekucyjnego w przedmiocie zarzutów egzekucyjnych dłużnika, ale także postanowienia wierzyciela (ZUS) oddalającego zarzut dłużnika, które stanowiło podstawę i niezbędny element postanowienia objętego skargą.
W ocenie Sądu, postanowienie wierzyciela w niniejszej sprawie wydane zostało z naruszeniem prawa, co z kolei spowodowało wadliwość postanowień organów egzekucyjnych, wydanych na tej podstawie i z uwzględnieniem stanowiska wierzyciela.
W ocenie Sądu postanowienie ZUS zawiera uchybienia polegające na braku prawidłowej oceny przepisów o przedawnienie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, a zatem nie odniesienie się do zarzutu dłużnika nie pozwala na pozostawienie na pozostawienie w obrocie prawnym ani postanowienia wierzyciela (ZUS)ani wydanych następnie postanowień organów egzekucyjnych.
Skoro zatem postępowanie sądowe wszczęte skargą M. C. pozwoliło stwierdzić wskazane wcześniej naruszenie prawa przez organy wydające postanowienia w rozpoznawanej sprawie, to stosownie do dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ w związku z art. 134 i 135 wcześniej cytowanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. należało orzec jak w sentencji wyroku. Podstawę orzeczenia o kosztach postępowania stanowi art. 200, a rozstrzygnięcia w przedmiocie niewykonania postanowień - art. 152 tej ustawy.
W przedstawionym stanie faktycznym i prawnym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie wskazanych przepisów orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło