III SA/Wa 3272/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Radziszewska - Krupa po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 1 grudnia 2006r. sprawy ze skargi B. G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2006r., Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2) określa, że decyzja wymieniona w pkt 1 wyroku nie może być wykonana w całości Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 października 2005r., sygn. akt III SA/Wa 1621/05, ze skargi B. G. stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej Prezes ZUS) z [...] kwietnia 2005r., z uwagi na to, iż Prezes ZUS nie był organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy; wówczas organem właściwym był Minister Polityki Społecznej. Postanowieniem z [...] czerwca 2006r. Minister Pracy i Polityki Społecznej przekazał Prezesowi ZUS, w związku ze zmianą od 24 sierpnia 2005r. treści art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137 poz. 887 ze zm., zwaną dalej: u.s.u.s.), a tym samy zmianą właściwości organów, wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W związku z tym Prezes ZUS miał obowiązek ponownie rozpatrzyć sprawę, zakończoną decyzją ZUS Inspektorat w P. z [...] lutego 2005r., w której - po przytoczeniu treści przepisów art. 28 u.s.u.s. oraz § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r., w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365, dalej jako rozporządzenie z 2003r.) odmówiono umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne Fundusz Pracy w łącznej wysokości 8.042,92 zł, z uwagi na brak całkowitej nieściągalności, oraz ze względu na młody wiek zobowiązanego i możliwość spłaty w przyszłości powstałego zadłużenia oraz posiadany samochód osobowy. Strona we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy z 25 marca 2005r. podniosła, iż spełnia warunki zawarte w § 3 rozporządzenia 2003r., gdyż zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej, a zapłacenie zaległości pozbawiłoby jego i sześcioosobową rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Wyjaśniła, iż miesięczny dochód rodziny wynosi 1576,01 zł, opłaty zaś za energię elektryczną, gaz, wodę i spłatę kredytów - 973 zł. Na życie pozostaje więc 603 zł, tj. na jedną osobę - 100,50 zł. Wyjaśnił ponadto, iż uzyskanie kredytu na spłatę zadłużenia, którego nie spłacał w związku z brakiem środków i trudną sytuacją materialną, spowoduje diametralne pogorszenie i tak trudnej sytuacji rodziny. Wskazał, iż samochód osobowy - F., jest własnością jego rodziców, choć jest zarejestrowany na niego i służy do przewożenia niepełnosprawnego brata M. (do i z szkoły oraz do lekarza). Dołączyły ponadto zaświadczenie o podjęciu nauki w Wyższej Szkole [...] w P.. ZUS decyzją z [...] sierpnia 2006r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej powoływanej jako K.p.a.) oraz art. 28 ust. 3a u.s.u.s., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji o odmowie umorzenia zadłużenia w wysokości 8.042,92 zł. W uzasadnieniu wskazano, iż strona jest osoba młodą, zdolną do pracy, mieszka z rodzicami, na których utrzymaniu pozostaje ze względu na brak pracy. Jest też zarejestrowany w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna od 28 listopada 2005r., a od dnia 6 czerwca 2006r. nie posiada prawa do zasiłku. W poszczególnych okresach 2004-2005 zatrudniona był w spółce z o.o. "T.", a obecnie studiuje informatykę w Wyższej Szkole [...] w P. Strona jest też współużytkownikiem wieczystym nieruchomości i położonego na niej lokalu mieszkalnego, a sytuacja w jakiej się znalazła jest jedynie konsekwencją normalnego ryzyka związanego z powadzoną działalnością. Organ podniósł nadto, iż wnioskodawca nie przedstawił dowodów na potwierdzenie wysokości dokonanych opłat, nie załączył też bieżących rachunków potwierdzających ponoszone przez rodzinę opłaty za media lub inne wydatki. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie strona wniosła o uchylenie ww. decyzji ZUS. W uzasadnieniu wskazała iż organ nie wziął pod uwagę przychodów i wydatków rodziny z którą mieszka. Stwierdził, iż spełnia warunki określone z § 3 rozporządzenia z 2003r. oraz szczegółowo przedstawił przychody i wydatki swojej rodziny, wskazując iż łączny dochód rodziny wynosi 2350 zł. Podał, iż comiesięcznie wydatki wynoszą 1154 zł (178 zł - energia elektryczna, 213 zł - spłata kredytu z odsetkami, 118 zł - opłata za gaz, 100 zł - opłata za wodę, 137 zł -zakup węgla na zimę, 340 zł - czesne za studia, 55 zł - faktura za telefon i internet, 160 zł - podatek od nieruchomości za cały rok). Dochód na jedną osobę wynosi poniżej 200 zł, a spłata należności wobec ZUS spowodowałaby diametralnie pogorszenie i tak trudnej sytuacji materialnej rodziny. Oświadczył, iż w 2005r. był zatrudniony na okres przejściowy i obecnie jest osobą bezrobotną, a karta leczenia i stan zdrowia nie przesądza o tym, że w przyszłości będzie w pełni zdolny do podjęcia pracy. Wyjaśnił, iż z uwagi na trudności finansowe powstałe w trakcie prowadzenie działalności, czasowo ją zawieszał i wznawiał. Po kontroli przeprowadzonej przez pracownika ZUS, został poinformowany, iż nie przewidziano możliwości zawieszania działalności i wszystkie okresy przerwy w produkcji zostały zaliczone do ubezpieczenia. Organ, który wydał zaskarżoną do Sądu decyzję w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.), sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 lub 2 P.p.s.a.). Sąd - zgodnie z art. 135 P.p.s.a. - ma obowiązek zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga. Przepis art. 134 § 1 P.p.s.a. stanowi natomiast, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd, dokonując oceny zaskarżonej decyzji w tym zakresie stwierdza, że skarga zasługuje na uwzględnienie jednak z innych przyczyn niż w niej podniesione. Zgodnie z treścią art. 83 ust. 1 pkt 3 u.s.u.s. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących m. in. ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek. Od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, stronie przysługuje prawo wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy do Prezesa Zakładu, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w kodeksie postępowania administracyjnego (art. 83 ust. 4 u.s.u.s.). Z przepisu tego wynika więc jednoznacznie, że w przypadku złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organem właściwym do jego załatwienia jest Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Temu też organowi, co wynika ze stanu faktycznego sprawy, Minister Pracy i Polityki Społecznej przekazał zgodnie z właściwością sprawę po stwierdzeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nieważności decyzji z [...] kwietnia 2005r. W niniejszej spawie, mimo to, decyzję wydał organ niewłaściwy, w świetle powołanych wyżej przepisów. Zamiast Prezesa ZUS zaskarżoną decyzję wydał bowiem Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Naruszenie przepisów o właściwości, na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., stanowi wadę, która skutkuje nieważnością decyzji. W tej sytuacji i na obecnym etapie postępowania ustosunkowanie się do zarzutów skargi należy uznać za przedwczesne. Sąd, z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz na mocy art. 152 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.