III SA/Wa 3273/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Pinkowski, Sędziowie Asesor WSA Maciej Kurasz,, Asesor WSA Alojzy Skrodzki (spr.), Protokolant Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi E. S.A. z siedzibą w G. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania restrukturyzacyjnego oddala skargę Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (zwany dalej "Prezesem PFRON) , zgodnie z art. 18 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz. U. Nr 155, poz. 1287; powoływanej dalej jako ustawa restrukturyzacyjna), decyzją z 19 grudnia 2002 r., określił "E". S.A. (zwanej dalej "Skarżącą") warunki restrukturyzacji, kwotę należności objętych postępowaniem restrukturyzacyjnym, okres którego dotyczą, jak również wysokość opłaty restrukturyzacyjnej. Następnie decyzją z [...] lutego 2004 r., znak: [...] umorzył postępowanie restrukturyzacyjne wszczęte na wniosek Skarżącej z 14 listopada 2002 r. W uzasadnieniu decyzji Prezes PFRON wskazał, iż postanowieniem Sądu Rejonowego została ogłoszona upadłość Skarżącej, dlatego też, zgodnie z art. 21 ust. 3 ustawy restrukturyzacyjnej, niniejsze postępowanie podlegało umorzeniu. Od powyższej decyzji Skarżąca złożyła odwołanie, wskazując, iż orzeczona wobec niej upadłość nie jest upadłością w rozumieniu art. 21 ust. 3 ustawy restrukturyzacyjnej, lecz otwarciem postępowania układowego, co nie powoduje umorzenia postępowania restrukturyzacyjnego. Minister Polityki Społecznej decyzją z [...] grudnia 2004 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Na powyższą decyzję Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wyrokiem z 31 maja 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 573/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję, ponieważ uznał że art. 21 ust. 3 ustawy restrukturyzacyjnej stanowi przeszkodę do oddłużenia, gdy przedsiębiorca jest w stanie upadłości i nie ma szans na przetrwanie. Skonstatował, że art. 21 ust. 3 ustawy restrukturyzacyjnej nie dotyczy upadłości z możliwością zawarcia układu. W takim przypadku brak było podstaw prawnych do umorzenia postępowania restrukturyzacyjnego. Decyzją z [...] lipca 2005 r., [...] Minister Polityki Społecznej uchylił decyzję Prezesa PFRON z [...] lutego 2004 r. i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. Decyzją z [...] stycznia 2006 r., nr [...] Prezes PFRON umorzył postępowanie restrukturyzacyjne dotyczące należności ustalonych decyzją z [...] grudnia 2002 r., nr [...] wraz odsetkami. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że Skarżąca nie spełniła warunków określonych w art. 10 ust. 1 ustawy restrukturyzacyjnej. Skarżąca posiada bowiem zaległość za lipiec 2001 r., która nie była ujęta w decyzji o warunkach restrukturyzacji, zaś z tytułu restrukturyzacji zostały wpłacone tylko dwie z dziesięciu rat. W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżąca podniosła, że okoliczności podniesione w powyższej decyzji były znane w poprzednim postępowaniu, a ponadto są nieprawdziwe w punkcie dotyczącym zaległości za lipiec 2001 r., która nie istnieje, co PFRON potwierdził decyzja z [...] października 2002 r., nr [...]. Skarżąca zaznaczyła, że zaległości za lipiec 2001 r. nie wykazuje także raport jej zaległości z 23 września 2002 r. sporządzony przez PFRON. Nadto uzgodnienie stanu zaległości stanowiło wymóg formalny poprzedzający złożenie wniosku o restrukturyzację, który Skarżąca złożyła dokładnie na kwotę określoną w decyzji Prezesa PFRON z [...] października 2002 r. Skarżąca argumentowała, że nawet gdyby we wniosku o restrukturyzację pominięto zaległości za lipiec 2001 r. w wyniku pomyłki, to winę za tę sytuację ponosi PFRON. Niezależnie od powyższego, zdaniem Skarżącej, winną za częściową zapłatę opłaty restrukturyzacyjnej także ponosi organ, ponieważ to on 9 lutego 2004 r. umorzył postępowanie, przez co zablokował możliwość rozliczenia się z tej opłaty w ustawowym terminie, tj. do końca lutego 2004 r. W ocenie Skarżącej, przedstawione powyższej okoliczności uzasadniają "zarzut naruszenia art. 273 § 3 kpc, odnośnych przepisów Ordynacji podatkowej oraz reguł szeroko rozumianej kontradyktoryjności i w tej sytuacji postępowanie w niniejszej sprawie powinno zakończyć się decyzją o zakończeniu postępowania restrukturyzacyjnego." Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z [...] sierpnia 2006 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w mocy decyzję Prezesa PFRON z [...] stycznia 2006 r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy powołał art. 21 ust. 1 pkt 1 ustawy restrukturyzacyjnej, który stanowi, że po upływie roku od dnia doręczenia decyzji o warunkach restrukturyzacji, organ restrukturyzacyjny wydaje decyzję o zakończeniu restrukturyzacji, w której stwierdza umorzenie należności podlegających restrukturyzacji, o ile przedsiębiorca wpłaci opłatę restrukturyzacyjną, o której mowa w art. 19 ustawy, oraz w dniu wydania decyzji o zakończeniu restrukturyzacji nie posiada zaległości z tytułów wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy restrukturyzacyjnej. Zdaniem organu II instancji w przypadku niespełnienia któregokolwiek z w/w warunków, w tym warunku uiszczenia opłaty restrukturyzacyjnej w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji o warunkach restrukturyzacji, organ restrukturyzacyjny zobowiązany jest, na mocy art. 21 ust. 1 pkt 2 ustawy restrukturyzacyjnej, wydać decyzję umarzającą postępowanie restrukturyzacyjne. Dodatkowo Minister Pracy i Polityki Społecznej powołał art. 51 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 Nr 8, poz. 60 ze zm.; dalej powoływana jako "Op oraz 6 ust. l pkt 2 lit. d ustawy restrukturyzacyjnej. Wyjaśnił także, że art. 2 pkt 3 i 4 tej ostatniej ustawy stanowi, że należnościami znanymi są należności - w tym sporne - wynikające z ewidencji lub rejestrów prowadzonych przez organ restrukturyzacyjny lub z innych danych znajdujących się w posiadaniu tego organu, a w szczególności z zeznań, deklaracji, decyzji i postanowień. Opierając się na wykładni językowej terminu "należności znanych", organ stwierdził, że nie każda informacja, która dotarła do organu, bądź jest mu znana z urzędu może być uznana za "należność". Fakt istnienia zaległości we wpłatach na PFRON nie oznacza jeszcze, że zostały one określone w stosownym trybie, kwotowo i mogą stanowić "należności", których można dochodzić w drodze przymusu. Dalej organ powołał pogląd wyrażony w wyroku z 6 lipca 2004 r. sygn. akt III SA 2096/03, że w odniesieniu do tego, jak rozumieć zwrot "znane"(należności) należy odwołać się do informacji zawartych zarówno w przepisie art. 2 pkt 3 i 4 oraz w art. 6 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy restrukturyzacyjnej. Ustawodawca stwierdza bowiem, że należności mają wynikać z ewidencji lub rejestrów prowadzonych przez organ restrukturyzacyjny, a więc dokumentów, które posiadają znamiona oficjalności, mają formę urzędową. Cechą charakterystyczną i podstawową takich źródeł informacji organu jest to, że należności tam zawarte zostały zapisane konkretnymi liczbami oraz dookreślone innymi informacjami. Ważny jest również termin ich istnienia, wynikający z art. 6 tej ustawy. Organ odwoławczy podniósł także, że sąd administracyjny w odniesieniu do zwrotu "innych danych znajdujących się w posiadaniu tego organu", o których mowa w art. 2 pkt 3 ustawy restrukturyzacyjnej stwierdził, że katalog zawarty w tym przepisie ma charakter otwarty i przykładowy, ale nie może być pojmowany w sposób dowolny. Zarówno z decyzji, postanowień, jak również z zeznań i deklaracji wynikają konkretne kwoty. Co więcej w świetle art. 21 § 5 Op wysokość zobowiązania podatkowego - jeżeli przepisy prawa podatkowego nakładają na podatnika obowiązek złożenia deklaracji (zeznania) - określa się zgodnie z danymi zawartymi w deklaracji (zeznaniu). W sytuacji zatem, gdy takiej deklaracji (zeznania) nie złożono, albo kwota podana w deklaracji jest niezgodna ze stanem faktycznym konieczne jest przeprowadzenie postępowania, w wyniku którego zostanie ustalona prawidłowa kwota. Przed wszczęciem tego postępowania, jak i w jego trakcie dla organu restrukturyzacyjnego wiążące będą dane (kwoty) zawarte w deklaracjach (zeznaniach). W myśl bowiem art. 17 ustawy restrukturyzacyjnej organ ustala wysokość należności podlegającej restrukturyzacji uwzględniając należności znane, które są w posiadaniu organu restrukturyzacyjnego w terminie wskazanym w art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d powoływanej ustawy. Minister Pracy i Polityki Społecznej konkludował, że tym samym pojęcie "innych danych" obejmuje jedynie takie informacje, w których należności są określone i przedstawione kwotowo. W związku z tym nie każda informacja, która dotarła do organu restrukturyzacyjnego może być uznana za "należność znaną". Za "znane" nie mogą być uznane kwoty zaległości nawet istniejące, lecz bliżej nieokreślone. Uznał także, że zachowanie Skarżącej, która próbuje przerzucić odpowiedzialność za własne zaniedbania i nieprzestrzeganie przepisów na organy administracji publicznej, nie zasługuje na aprobatę. Odnośnie zarzutu dotyczącego zablokowania zapłaty opłaty restrukturyzacyjnej decyzją Prezesa PFRON z [...] lutego 2004 r. umarzającą postępowanie restrukturyzacyjne w zaskarżonej decyzji wyjaśniono, że Prezes PFRON decyzją z [...] stycznia 2003 r., znak: [...] postanowił rozłożyć na 10 rat opłatę restrukturyzacyjną w wysokości 6.743,35 zł wraz z opłatą prolongacyjną w wysokości 267,71 zł płatnych według harmonogramu podanego w decyzji. Zgodnie z w/w decyzją terminem zapłaty ostatniej raty był dzień 28 listopada 2003 r. Zatem decyzja z [...] lutego 2004 r. nie miała żadnego wpływu na terminowe uregulowanie opłaty restrukturyzacyjnej. Organ odwoławczy stwierdził również, że warunki, których niespełnienie skutkuje umorzeniem postępowania restrukturyzacyjnego w oparciu o art. 21 ust. 1 pkt 2 ustawy restrukturyzacyjnej to: wpłacenie opłaty restrukturyzacyjnej (art. 10 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy) oraz brak w dniu wydania decyzji o umorzeniu należności podlegających restrukturyzacji zaległości z tytułu należności nieobjętych restrukturyzacją, a należących do właściwości organu restrukturyzacyjnego (art. 10 ust. 1 pkt 3). Zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy restrukturyzacyjnej organ restrukturyzacyjny, wydaje decyzję o warunkach restrukturyzacji, w której ustala ogólną kwotę należności objętych restrukturyzacją pozostających w jego właściwości, podając również rodzaj i wysokość poszczególnych należności oraz okres, którego należność dotyczy. Z materiału dowodowego wynika zaś, iż sporna zaległość za lipiec 2001 r. nie była ujęta w decyzji o warunkach restrukturyzacji, natomiast deklaracja za lipiec 2001 r. została przesłana na wezwanie PFRON dopiero w 2004 r. Bezzasadny jest więc zarzut, iż zaległość za przedmiotowy miesiąc nie istnieje, co potwierdził PFRON decyzją z [...] października 2002 r., znak: [...]. W momencie wydawania w/w decyzji brak było deklaracji za lipiec 2001 r. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i orzeczenie o zakończeniu postępowania restrukturyzacyjnego, ponieważ zaskarżona decyzja dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie o zakończeniu postępowania restrukturyzacyjnego oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że obecne postępowanie i wydane w jego toku decyzje dotyczą sprawy zakończonej wyrokiem tutejszego Sądu z 31 maja 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 573/05, przy czym w sprawie nie zaistniały żadne nowe okoliczności, które uzasadniałyby wydanie identycznej decyzji, jak ta, która została uchylona. Skarżąca podniosła, że twierdzenia organu o nie spełnieniu przesłanek do zakończenia postępowania są chybione, ponieważ końcowym ustawowym terminem do uiszczenia opłaty restrukturyzacyjnej był koniec lutego 2004 r., a nie 28 listopada 2003 r. Nadto kwota zgłoszona do restrukturyzacji została ustalona przez PFRON i jest niesporna. Zatem pominięta składka za lipiec nie ma żadnego związku z niniejszą sprawą i winna być rozstrzygnięta w odrębnym postępowaniu, co już nastąpiło, ponieważ 24 lipca 2006 r. Prezes PFRON odnośnie tej składki wszczął postępowanie z urzędu. W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej, podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje; Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Z brzmienia art. 21 ust. 1 ustawy restrukturyzacyjnej wynika, że po upływie 15 miesięcy od dnia doręczenia decyzji o warunkach restrukturyzacji, a w przypadku decyzji o warunkach restrukturyzacji doręczonych przed dniem 31 grudnia 2002 r. nie później niż do dnia 30 kwietnia 2004 r. (z zastrzeżeniem ust. 1a i 3) organ restrukturyzacyjny wydaje decyzję o zakończeniu restrukturyzacji, w której stwierdza umorzenie należności podlegających restrukturyzacji albo umarza postępowanie restrukturyzacyjne - w zależności od tego, czy warunki restrukturyzacji, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2 i 3 zostały spełnione. Jeżeli warunki restrukturyzacji, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2 i 3 nie zostały spełnione, to zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 2 ustawy, organ restrukturyzacyjny umarza postępowanie restrukturyzacyjne. Należności objęte restrukturyzacją, podlegają umorzeniu, pod warunkiem, że przedsiębiorca - m.in. - w dniu wydania decyzji o zakończeniu restrukturyzacji, o której mowa w art. 21 ust. 1 pkt 1, nie posiada zaległości z tytułu należności wymienionych w art. 6, z wyjątkiem należności wymienionych w art. 11 ust. 1 pkt 2 i ust. 3, nieobjętych restrukturyzacją, należących do właściwości danego organu restrukturyzacyjnego. Przepis art. 10 ust. 3 stanowi, że warunek, o którym mowa w ust. 1 pkt 3 uznaje się za spełniony, gdy zobowiązania lub zaległości, nieobjęte postępowaniem restrukturyzacyjnym zostaną przed wydaniem decyzji o zakończeniu restrukturyzacji, o której mowa w art. 21 ust. 1 pkt 1, rozłożone na raty lub odroczone Zatem z ww. przepisów wynika, że jednym z warunków skutecznej restrukturyzacji jest brak wskazanych w przepisach zaległości oraz uiszczenie opłaty restrukturyzacyjnej. Zatem w niniejszej sprawie należało ocenić czy Skarżąca posiadała zaległości a także czy uiściła opłatę restrukturyzacyjną. Z akt sprawy wynika, że Skarżąca Spółka złożyła wniosek z dnia 13 listopada 2002 r. o restrukturyzację zaległości z tytułu wpłat PFRON za okres lipiec 2000 r.– listopad 2001 r. w kwocie 44.955,66 wraz z odsetkami w kwocie 19.565,28 zł. Podane kwoty zaległości i odsetek wynikały z podsumowania z decyzji Prezesa PFRON z dnia [...] października 2002 r. określającej wysokość zaległości z miesiące lipiec, wrzesień, października, listopad, grudzień 2000 r. oraz styczeń, luty, marzec, kwiecień, maj, czerwiec, sierpień, wrzesień, października, listopad, 2001 r. Decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r. Prezes PFRON ustalił kwotę należności restrukturyzacyjnych na 44.955,666 należność główna i 20.420,78 zł odsetki. Zatem zaległość za lipiec nie została określona w decyzji z dnia [...] października 2002 r. w konsekwencji kwota zaległości wynikająca z ww. decyzji nie zawierała zaległości za ten okres. Stało się tak, ponieważ Skarżąca dopiero w dniu 1 marca 2004 r. złożyła deklarację za lipiec 2001 r. W związku z powyższym zaległość za lipiec 2001 r. nie była objęta decyzją o restrukturyzacji z dnia [...] grudnia 2002 r. Należy bowiem zauważyć, iż restrukturyzacji podlegają tylko znane organowi restrukturyzacyjnemu należności z tytułu wpłat na PFRON na dzień 31 grudnia 2001 r. Znane należności oznacza w świetle ustawy o restrukturyzacji należności wynikające z ewidencji, rejestrów prowadzonych przez organ restrukturyzacyjny lub z innych danych znajdujących się w posiadaniu tego organu a w szczególności z zeznań, deklaracji, decyzji i postanowień. Ze zgromadzonego materiału w sprawie nie wynika, aby deklaracja za lipiec 2001 r. była znana organowi w dniu wydawania decyzji o restrukturyzacji. Strona na całym etapie postępowania administracyjnego nie przedstawiła dowodu nadania listem poleconym niniejszej deklaracji, czym udowodniłaby, że organ restrukturyzacyjny znał cały stan zaległości, w tym za lipiec 2001 r. Również raporty stanu zaległości nie zawierały informacji o stanie zaległości za lipiec 2001 r. W ocenie Sądu należy podzielić także pogląd organu odwoławczego odnośnie zarzutu Skarżącej dotyczącego zablokowania zapłaty opłaty restrukturyzacyjnej decyzją Prezesa PFRON z [...] lutego 2004 r. umarzającą postępowanie restrukturyzacyjne. Wyjaśniono w zaskarżonej decyzji, że Prezes PFRON decyzją z [...] stycznia 2003 r., znak: [...] postanowił rozłożyć na 10 rat opłatę restrukturyzacyjną w wysokości 6.743,35 zł wraz z opłatą prolongacyjną w wysokości 267,71 zł płatnych według harmonogramu podanego w decyzji. Zgodnie z w/w decyzją terminem zapłaty ostatniej raty był dzień 28 listopada 2003 r. Zatem decyzja z [...] lutego 2004 r. o umorzeniu postępowania restrukturyzacyjnego nie miała żadnego wpływu na terminowe uregulowanie opłaty restrukturyzacyjnej, ponieważ została wydana po upływie terminu do zapłaty opłaty restrukturyzacyjnej. Zatem organ odwoławczy prawidłowo umorzył postępowanie restrukturyzacyjne, ponieważ nie zostały spełnione podstawowe warunki przeprowadzenia skutecznej restrukturyzacji zaległości a mianowicie Skarżąca nie wpłaciła opłaty restrukturyzacyjnej (art. 10 ust. 1 pkt 2) oraz w dniu wydania decyzji o umorzeniu należności podlegających restrukturyzacji posiadała zaległość z tytułu należności nieobjętych restrukturyzacją za lipiec 2001 r. należącą do właściwego organu restrukturyzacyjnego. Odnośnie istnienia przesłanek stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji ze względu na rozstrzygnięcie sprawy inną decyzją ostateczną należy zauważyć, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 31 maja 2005 r. sygn. akt III SA/Wa 573/05 uchylił decyzję Ministra Polityki Społecznej z dnia [...] grudnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania restrukturyzacyjnego. Minister Polityki Społecznej wykonując ww. wyrok decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. uchylił decyzję Prezesa PFRON z dnia [...] lutego 2004 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Zatem decyzje z poprzedniego etapu postępowania prawidłowo zostały wyeliminowane z obrotu i organy wydając nowe decyzje rozpoznawały istnienie przesłanek niezbędnych do przeprowadzenia skutecznej restrukturyzacji zaległości na dzień wydania tych decyzji a mianowicie czy uiszczono opłatę restrukturyzacyjną oraz czy wnioskodawca nie posiadał zaległości we płatach na PFRON. Strona tych przesłanek nie spełniła, zatem organy zobowiązane były do umorzenia postępowania restrukturyzacyjnego, co też i uczyniły. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 ppsa, Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.