III SA/Wa 3277/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi A. K. i M. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2014 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący M. i A. K. zwrócili się o zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej. Wskazali, że Skarżący od 31 grudnia 2014 r. pozostaje bez pracy, zaś Skarżąca utrzymuje się z wynagrodzenia wynoszącego 5.748,10 zł netto. Wysokość zobowiązań i wydatków stałych określili na kwotę 5.200 zł. Do majątku zaliczyli mieszkanie, działkę pracowniczą, oszczędności w wysokości nieco ponad 20.590 zł, jednostki uczestnictwa, samochód osobowy. Skarżący zaznaczyli, iż na "życie" przeznaczają również środki otrzymane w związku z rozwiązaniem w 2014 r. umowy o pracę. Skarżący przedstawili potwierdzenie salda rachunku, wyciąg bankowy, zeznania podatkowe. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący przesłali własnoręcznie podpisane formularze PPF, w których skorygowali kwotę ponoszonych wydatków, wskazując, iż wynoszą one 3.500 zł. Oświadczyli również, że oszczędności wynoszą "ok. 30.000 zł". Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy jest odstępstwem od tej reguły, w związku z tym należy ją stosować wyjątkowo. Wprowadzona została bowiem jako realizacja konstytucyjnego prawa do Sądu dla osób, które rzeczywiście nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie prezentowano pogląd, że ochrona prawa do Sądu przysługuje tym wnioskodawcom, którzy wykażą istnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. poprzez wyczerpujące i rzetelne przedstawienie swojej sytuacji materialnej. Oznacza to, że to wnioskodawca powinien przekonać Sąd o swojej sytuacji rodzinnej, majątkowej i finansowej i ją odpowiednio uwiarygodnić, Sąd zaś ma dokonać jedynie jej oceny. Niewątpliwie im bardziej wnioskodawca zobrazuje, udokumentuje tę sytuację, tym większe możliwości wnikliwej oceny ma Sąd. Innymi słowy ustalenia realnej sytuacji strony dokonuje się w oparciu o przedstawione przezeń dokumenty, a nie na podstawie jej wyobrażeń o tym stanie. W ocenie referendarza sądowego Skarżący warunku tego nie spełnili. Nie przedstawili bowiem kompletnych dokumentów świadczących o ich sytuacji finansowej. Nie udokumentowali mianowicie wysokości bieżących wydatków. Poprzestali jedynie na lakonicznym stwierdzeniu, iż "zobowiązania i wydatki stałe w miesiącu wynoszą 5.200 zł" tudzież "miesięczne wydatki na poziomie 3.500 zł". W tej sytuacji trudno jest zweryfikować na jakim rzeczywiście poziomie wydatki te się kształtują i z czego wynika różnica w ich wysokości. Skarżący nie nadesłali także wyciągów z rachunków bankowych. Wbrew bowiem prośbie o przedstawienie wyciągów obrazujących historię operacji dokonywanych w okresie ostatnich trzech miesięcy Skarżący okazali wyciąg za jeden tylko miesiąc (w przypadku rachunku 661020...5594) oraz ogólny wydruk potwierdzający saldo (w przypadku rachunku 161020...1767). Tym samym trudno jest ocenić jakiego rzędu wpływy pieniężne osiągają i w jakich wysokościach następuje ich dystrybucja, a w efekcie jaka jest ich zdolność do dysponowania zgromadzonymi na tych rachunkach środkami finansowymi. Z tych względów uznać należało, że Skarżący nie wykazali, iż istotnie ich sytuacja majątkowa nie pozwala uiścić wpisu od skargi kasacyjnej wynoszącego 1.000 zł. Kwota ta znajduje zresztą pokrycie w zgromadzonych przez nich oszczędnościach, których wysokość określili na ok. 30.000 zł. Jednocześnie referendarz sądowy nie widzi powodów (sami Skarżący również ich nie wskazali), dla których części tej sumy nie mogliby przeznaczyć na opłacenie wspomnianego wpisu. Zwłaszcza że – jak sugeruje zgromadzony materiał – właśnie z oszczędności (których stan na koniec 2015 r. wynosił 250.000 zł) zdołali sfinansować zakup posiadanych aktualnie jednostek uczestnictwa w ilości 93.377. Jakkolwiek sposób dysponowania oszczędnościami jest indywidualną sprawą Skarżących i nie jest rzeczą referendarza sądowego ocena dokonanego przezeń wyboru, to jednak brak jest podstaw do przyznania im prawa pomocy, w sytuacji gdy ze środków tych sfinansowali zakup niezasługujący na miano niezbędnego dla utrzymania rodziny. Odnosząc się na koniec do prośby pełnomocnika o wskazanie podstawy prawnej żądania udzielenia informacji na temat wysokości ewentualnego jego wynagrodzenia należy wskazać, iż prawo pomocy jest uprawnieniem, dla którego realizacji strona obowiązana jest dokonać pewnych czynności. W pierwszym rzędzie powinna ona wypełnić formularz wniosku, jak tego wymaga art. 252 § 1 P.p.s.a. W dalszej kolejności strona zobowiązana jest przedstawić określone informacje bądź złożyć na wezwanie Sądu dokumenty służące ich weryfikacji. Możliwość wezwania do złożenia takich informacji bądź dokumentów daje przepis art. 255 P.p.s.a. Jest to rodzaj dodatkowego postępowania dowodowego, w którym Sąd ma możliwość uzupełnienia wniosku oraz określenia w sposób pełny i klarowny stanu majątkowego wnioskodawcy. Aby bowiem ocenić, czy dla strony wpis w określonej wysokości to dużo czy mało i czy jest ona w stanie go uiścić potrzebna jest pełna wiedza o jej kondycji finansowej. Konieczne jest zatem ustalenie dokładnej wysokości uzyskiwanego przez nią dochodu i ponoszonych wydatków, w tym wydatków na opłacenie pełnomocnika z wyboru. Koszt ten – jak każdy inny wydatek – rzutuje bowiem na ocenę zdolności płatniczych strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. Temu właśnie miało służyć wezwanie do udzielenia informacji na temat wysokości ewentualnego wynagrodzenia pełnomocnika Skarżących. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.