III SA/Wa 3282/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek (spr.), Sędzia WSA Jerzy Płusa, Protokolant Anna Armińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2007 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległego podatku od spadku i darowizn oddala skargę 1. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r., nr [...]wydaną na podstawie art. 233 § 1 i art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz.60 ze zm.); dalej "ord. pod.", Dyrektor Izby Skarbowej w W., po rozpatrzeniu odwołania J. P. (dalej "skarżący") z dnia [...] maja 2006 r., utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. B. z dnia [...]kwietnia 2006 r. odmawiającą umorzenia zaległego podatku od darowizny w kwocie 16.643,20 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 6.650,90 zł. 2. Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia [...] listopada 2005 r. skarżący zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego W. B. o umorzenie zaległego podatku od darowizny udziału ½ części zabudowanej nieruchomości położonej w W. przy ul. G., na rzecz małoletnich synów. Skarżący uzasadnił wniosek ciężką sytuacją finansową i zdrowotną w jakiej się znajduje i związanym z powyższym brakiem możliwości jednorazowej zapłaty zaległego podatku. 3. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. B. stosownie do art. 209 § 2 ord. pod. przekazał wniosek strony do Urzędu m. W. w celu zajęcia stanowiska. 4. Prezydent m. W. postanowieniem z dnia [...] lutego 2006 r., nr [...] po rozpatrzeniu wniosku skarżącego postanowił nie wyrazić zgody na umorzenie przez organ podatkowy zaległości w podatku od darowizny wraz z odsetkami za zwłokę. W uzasadnieniu stwierdził, że zawarcie aktu notarialnego darowizny było czynnością dobrowolną, a nie zostało spowodowane nadzwyczajnymi, nie dającymi się przewidzieć okolicznościami losowymi. Wskazał ponadto, że spłata zaległego podatku została odroczona do zaproponowanego terminu przez skarżącego to jest do 31 grudnia 2003 r. i pomimo powyższego zobowiązanie podatkowe nie zostało uregulowane. Prezydent poinformował skarżącego, że decyzję kończącą postępowanie w sprawie wniosku o umorzenie podatku wyda organ podatkowy. 5. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. B. decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r. postanowił odmówić umorzenia zaległości w podatku od darowizny wraz z odsetkami. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że podatek od spadków i darowizn stanowi dochód gminy. W związku z tym w sprawie należało zastosować art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz.U. Nr 203, poz.1966), zgodnie z którym w przypadku pobieranych przez urząd skarbowy podatków i opłat stanowiących w całości dochody jednostek samorządu terytorialnego, naczelnik tego urzędu może umarzać, odraczać termin zapłaty lub rozkładać na raty należności oraz zwalniać płatnika z obowiązku pobrania bądź ograniczać pobór należności wyłącznie na wniosek lub za zgodą przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego. W niniejszej sprawie Prezydent m. W. nie wyraził zgody na umorzenie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego zaległości w podatku od darowizny stwierdzając brak wystarczających przesłanek do udzielenia wnioskowanej ulgi. Powołując art. 67a §1 pkt 3 ord. pod. organ podatkowy stwierdził, że wszelkie ulgi podatkowe w systemie prawa polskiego stanowią odstępstwo od zasady powszechności i równości opodatkowania i powinny być stosowane tylko w sytuacjach szczególnych, spowodowanych działaniem czynników, na które podatnik nie miał wpływu. Podatnik należycie dbający o własne interesy powinien być świadomy, że dokonanie czynności prawnych w postaci darowizny wiąże się z określonymi skutkami prawnymi w postaci między innymi zapłaty podatku, a zatem decydując się na dokonanie darowizny winien zabezpieczyć środki potrzebne na zapłatę zobowiązania. Zobowiązanie podatkowe w przedmiotowej sprawie jest wynikiem świadomej i dobrowolnej decyzji podatnika. Konsekwencje samodzielnie i dobrowolnie podjętej decyzji ponosić powinien podatnik i nie przerzucać tego obowiązku na budżet gminy. 6. W odwołaniu skarżący podniósł, że od 2002 roku pozostaje bez pracy i bez prawa do zasiłku, nie posiada żadnego majątku, wskutek zdarzeń losowych nie mieszka z byłą żoną i synami, jest dłużnikiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i Urzędu Skarbowego W. B.. Wyjaśnił również, że podjął decyzję o darowiźnie synom nieruchomości ze względu na stan zdrowia po wypadku samochodowym w dniu [...]października 2000 r.; skarżący chciał uregulować sprawy majątkowe. W piśmie procesowym skierowanym do Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2006 r. skarżący podniósł argumenty przeciwko decyzji ustalającej podatek od darowizny. 7. Dyrektor Izby Skarbowej w W. podtrzymał stanowisko Naczelnika Urzędu Skarbowego W. B.. Stwierdził, że wobec braku zgody organu samorządu terytorialnego, organ podatkowy nie mógł skorzystać wobec strony z uprawnień wynikających z art. 67a § 1 pkt 3 ord. pod. Zauważył również, iż Prezydent m. W. nie wyraził zgody na umorzenie zaległości podatkowej ze względu na brak okoliczności, które uzasadniałyby pozytywne rozstrzygnięcie. Odnosząc się do pisma procesowego skarżącego stwierdził natomiast, że sprawa o umorzenie należności podatkowych nie może stanowić płaszczyzny dla kontroli postępowania w zakresie ustalenia podatku oraz przypomniał, że decyzja ustalająca podatek nie została przez stronę zaskarżona. 8. W skardze skarżący wniósł o uchylenie w całości decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z powodów wskazanych w odwołaniu z [...] maja 2006 r. Powtórzył, że nie może podjąć pracy ani działalności gospodarczej, ponieważ nie jest w stanie zapłacić zaległego podatku. Skarżący wniósł również o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję z [...] marca 2003 r. ustalającej podatek od darowizny. Wskazał, że reprezentujący go w tamtym czasie pełnomocnik, nie otrzymał decyzji ustalającej, a skarżący nie miał możliwości odwołania się od niej. 9. Postępowanie w sprawie wniosku o przywrócenie terminu zostało zakończone prawomocnym postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 sierpnia 2007 r., sygn. akt II FZ 340/07 oddalającym zażalenie skarżącego na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 grudnia 2006 r. o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu. 10. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. 11. W dniu [...] października 2007 r. skarżący złożył w tutejszym Sądzie pismo procesowe, w którym podtrzymał zarzuty skargi oraz wniósł o uchylenie prawomocnej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W. ustalającej podatek od darowizny, podnosząc również zarzuty przeciwko tej decyzji. Podniósł też, że prowadzone przeciwko niemu postępowania stały się przyczyną depresji, bankructwa i utraty dorobku życia. Skarżący wniósł również o przyznanie mu odszkodowania od Urzędu Skarbowego, ze względu na przekroczenie uprawnień przez urzędników oraz powołanie biegłego sądowego, który naliczyłby poniesione przez niego straty i utracone dochody. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. 12. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej "P.p.s.a.") lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Wyjaśnić również należy, że stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może zatem uwzględnić skargę także z takich przyczyn, które w ogóle nie zostały w niej podniesione, jak również ma prawo uwzględnić jedynie część wniosków skargi. Sąd nie stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie wyżej wymienione przesłanki zachodzą, a więc skarga nie może zostać uwzględniona. 13. Sprawa niniejsza dotyczy oceny zgodności z obowiązującymi przepisami prawa decyzji administracyjnej wydanej [...] sierpnia 2006 r., którą Dyrektor Izby Skarbowej w W. odmówił skarżącemu umorzenia zaległości podatkowych powstałych z tytułu podatku od darowizny wraz z odsetkami. Zaskarżona decyzja, tak jak i poprzedzająca ją decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego W. B. z [...]kwietnia 2006 r., wydane zostały na podstawie art. 67a § 1 pkt 3 ord. pod., który stanowi, że organ podatkowy, na wniosek podatnika (...) w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Instytucja umorzenia zaległości podatkowej w trybie decyzji administracyjnej w indywidualnej sprawie, zbudowana jest przy pomocy uznania administracyjnego, co oznacza, że organ administracyjny może, ale nie musi umorzyć zaległości podatkowe. Sąd nie jest władny nakazać organowi podjęcia rozstrzygnięcia o określonej treści. Uznanie jest ograniczone jedynie dyrektywami wyboru – interesem publicznym oraz ważnym interesem podatnika. O istnieniu ważnego interesu podatnika decydują obiektywne kryteria i nie można go utożsamiać z subiektywnym odczuciem podatnika, że jego sytuacja życiowa i materialna uzasadnia zastosowanie ulgi. Ustawodawca pozostawił więc organom swobodę w podejmowaniu rozstrzygnięcia, pod warunkiem jednak, że w toku postępowania dokonają szczegółowej analizy prowadzonej sprawy pod kątem wskazanych w przepisie dyrektyw wyboru oraz prowadzenia postępowania zgodnie z art. 120 ord.pod., a więc na podstawie obowiązujących przepisów prawa. 14. Powyższe oznacza to, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w pierwszej kolejności miał obowiązek uzyskać stanowisko przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego co do możliwości umorzenia zaległości. Stosownie bowiem do art. 18 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz.U. Nr 203, poz. 1966 ze zm.) w przypadku pobieranych przez urząd skarbowy podatków i opłat stanowiących w całości dochody jednostek samorządu terytorialnego, naczelnik tego urzędu może umarzać, odraczać termin zapłaty lub rozkładać na raty należności oraz zwalniać płatnika z obowiązku pobrania bądź ograniczać pobór należności wyłącznie na wniosek lub za zgodą przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego, a wniosek lub zgoda (...) są wydawane w formie postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie. Rozpoznawanie zgodności decyzji z art. 67a ord.pod. nie może wykraczać poza zakres zgody udzielonej przez organ samorządu terytorialnego, który jest beneficjentem tej grupy podatków. Rozstrzygnięcie z przekroczeniem udzielonej zgody oznaczałoby działanie organu podatkowego poza zakresem umocowania, czyli wbrew prawu, ponieważ to jednostka samorządu terytorialnego oznacza dopuszczalny zakres zastosowania ulgi w podatku, który jest jej dochodem. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2006 r., nr [...] Prezydent m. W. nie wyraził zgody na umorzenie skarżącemu zaległego podatku spadkowego oraz odsetek od tej zaległości. Postanowienie to stanowiło przeszkodę do podjęcia odmiennej decyzji przez organy podatkowe. Nie mogły one umorzyć podatku przypadającego samorządowi terytorialnemu bez zgody Prezydenta m. W. 15. Stosownie do art. 209 § 2 ord.pod. organ podatkowy załatwiający sprawę, zwracając się do innego organu o zajęcie stanowiska, zawiadamia o tym stronę. W niniejszej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego występując do Prezydenta m. W. o zajęcie stanowiska w zakresie możliwości umorzenia zaległości podatkowej, poinformował jednocześnie skarżącego o wystąpieniu do właściwego organu z prośbą o zajęcie stanowiska. Tym samym organ podatkowy wypełnił dyspozycje przepisu art. 209 § 2 ord.pod. Powyższa regulacja pozwalała stronie na inicjowanie postępowania wyjaśniającego przed organem współdziałającym oraz uczestniczenie w postępowaniu przed tym organem. Skarżącego powiadomiono o wystąpieniu przez organ pierwszej instancji do Prezydenta m. W. o zajęcie stanowiska, a zatem miał on możliwość podjęcia stosownych działań przed tym organem. 16. Powtórzyć należy, że w niniejszym postępowaniu ocenie Sądu nie podlegała legalność decyzji wydanych w postępowaniu w przedmiocie ustalenia podatku od darowizny. Postępowanie to zakończyło ostateczna decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2003 r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. B. z dnia [...] stycznia 2003 r. ustalającą podatek od darowizny. Postępowanie wszczęte przez skarżącego wnioskiem o przywrócenie terminu do zaskarżenia decyzji ostatecznej, zakończyło się w Naczelnym Sądzie Administracyjnym, który postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2007 r., sygn. akt II FZ 340/07 oddalił zażalenie skarżącego na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 grudnia 2006 r. o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu. 17. Odnosząc się do zawartego w piśmie procesowym z dnia [...] października 2007 r. wniosku skarżącego o przyznanie odszkodowania od Urzędu Skarbowego, stwierdzić należy, że stosownie do art. 3 § 2 P.p.s.a. sądy administracyjne nie kształtują praw i obowiązków, lecz jedynie badają legalność zakwestionowanych aktów administracyjnych (w tej sprawie decyzji) lub czynności z zakresu administracji publicznej. Dlatego też - ze względu na zakres kontroli Sądu – wniosek ten zarówno z powodów formalnych jak i merytorycznych nie mógł zostać uwzględniony. 18. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 151 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.