III SA/Wa 3282/06

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Marcin Piłaszewicz w dniu 6 grudnia 2007 r. po rozpoznaniu wniosku dor. pod. R.C. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2006 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległego podatku od spadów i darowizn p o s t a n a w i a przyznać pełnomocnikowi z budżetu sądu wynagrodzenie w wysokości 240,- zł tytułem kosztów zastępstwa prawnego Postanowieniem z [...] marca 2007 r. III SA/Wa 3282/06 Sąd przyznał dla J. P. – dalej jako skarżący - prawo pomocy w postaci ustanowienia doradcy podatkowego. Pismem z 24 maja 2007 r. Krajowa Rada Doradców Podatkowych wskazała dor. pod. R. C. jako pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi J. P., który w piśmie o dacie wpływu 22 października 2007 r. udzielił mu umocowania. Pełnomocnik skarżącego stawił się na rozprawie w dniu [...] października 2007 r., gdzie wniósł o zwrot kosztów postępowania sądowego i oświadczył, że koszty zastępstwa procesowego nie zostały pokryte w całości, ani w części przez skarżącego. Wyznaczony doradca podatkowy ma prawo do wynagrodzenia za podjęte czynności w zakresie nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych wydatków na podstawie art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270) - dalej jako u.p.p.s.a. Do czynności, o których mowa w tym przepisie, należą – m.in. – środki odwoławcze, czy sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, jak też pomoc prawna świadczona do momentu wydania wyroku w I instancji. Referendarz sądowy zauważa, że decyzja o przyznaniu pomocy prawnej oznacza, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu i że Sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to uprawnienie i obowiązek referendarza sądowego ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona. Przepis art. 250 u.p.p.s.a. w zw. z art. 258 § 2 pkt 8 u.p.p.s.a. nie przewidują uprawnienia referendarza sądowego, w postępowaniu o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, do kontroli sposobu prowadzenia sprawy, ponieważ sposób prowadzenia sprawy jest kwestią pomiędzy pełnomocnikiem, a jego klientem. Sąd, lub w jego imieniu, referendarz sądowy, może ingerować poprzez odmowę przyznania wynagrodzenia dopiero wtedy, kiedy pełnomocnik, w sposób oczywisty, nie dopełnił ciążących na nim obowiązków i uniemożliwił stronie skorzystanie z jego pomocy. Pełnomocnik ustanowiony w ramach przyznanego stronie prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie, o którym mowa w art. 250 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku z f a k t y c z n y m udzieleniem pomocy prawnej. Także Europejski Trybunał Praw Człowieka, definiując uprawnienie do skorzystania z pomocy adwokata jako część prawa do sądu, wskazał, że skoro Europejska Konwencja Praw Człowieka w art. 6 stanowi o prawie do korzystania z pomocy pełnomocnika, a nie tylko wyznaczenia, państwo odpowiada także za to, czy pomoc prawna była świadczona (por. Artico p. Włochy, skarga 6694/74). Przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia oraz zwrotu niezbędnych, udokumentowanych wydatków za zastępstwo prawne wykonywane w ramach prawa pomocy następuje na jego wniosek, w którym powinno znajdować się oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 14 października 1998 r., II CKN 687/98 (OSNC 1999, nr 3, poz. 63), mającym zastosowanie do adwokatów i radców prawnych, stwierdził, że wniosek niezawierający takiego oświadczenia podlega oddaleniu jako nieuzasadniony. Referendarz sądowy zauważa zarazem, że oświadczenie to zostało złożone w analizowanej sprawie na rozprawie. W państwie prawa zasadą powinno być obciążanie kosztami postępowania tej ze stron, która nie zdołała utrzymać swojego stanowiska, względnie – w sytuacjach nadzwyczajnych, przewidzianych w przepisach i po spełnieniu przewidzianych w prawie warunków, Skarbu Państwa. Należy przyznać wynagrodzenie dla ustanowionego doradcy podatkowego, kiedy strona nie jest w stanie ponieść kosztów działania doradcy podatkowego ustanowionego z urzędu, a pełnomocnik zwróci się do Sądu o zwrot kosztów postępowania sądowego i złoży oświadczenie o tym, że koszty zastępstwa procesowego nie zostały pokryte w całości, ani w części (§ 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 2 grudnia 2003 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu - Dz.U. z 2003 r. Nr 212, poz. 2075). Z akt sprawy wynika, że pełnomocnik stawił się na rozprawie w dniu [...] października 2007 r., w której brał czynny udział i popierał skargę. Wypełniony został także wymóg przewidziany w treści § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 2 grudnia 2003 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu, ponieważ na rozprawie w dniu 22 października 2007 r. pełnomocnik złożył stosowne oświadczenie. Mając powyższe na uwadze referendarz sądowy uznał, że na podstawie art. 250, art. 258 § 2 pkt 8, § 3 u.p.p.s.a. oraz § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 2 grudnia 2003r., należało postanowić, jak w sentencji