III SA/Wa 3299/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Kurasz, Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska (sprawozdawca), sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Protokolant starszy referent Iwona Choińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2015 r. sprawy ze skargi M. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania oddala skargę Decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. określił Skarżącym – D. G. i M. G. wysokość zobowiązania z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. Według organu powyższa decyzja została doręczona w dniu 24 grudnia 2013 r. w trybie art. 150 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) dalej "O.p." W dniu 22 kwietnia 2014 r. Skarżący wnieśli odwołania od powyższej decyzji wraz z wnioskami o przywrócenie terminu dokonania czynności. Skarżący wskazali, że dopiero w dniu 14 kwietnia 2014 r. powzięli wiadomość o wydaniu decyzji i zakwestionowali skuteczność doręczenia zastępczego decyzji stwierdzając, że nie otrzymali żadnej informacji o próbie jej doręczenia. Podnieśli, że w miejscu ich zamieszkania miały miejsce problemy z doręczaniem listów i zabezpieczeniem skrzynek pocztowych. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Dyrektor stwierdził, że zgodnie z art. 228 O.p. ciążył na nim obowiązek wstępnego badania przesłanek zainicjowania postępowania odwoławczego. Stwierdzenie uchybienia terminowi zobowiązuje organ podatkowy do wydania postanowienia uniemożliwiającego merytoryczne rozpatrzenie odwołania. Wydanie postanowienia w tym zakresie nie zależy od uznania organu odwoławczego, gdyż obowiązek taki wynika wprost z ustawy. Zatem nawet nieznaczne przekroczenie obowiązującego terminu stanowi jego uchybienie i obliguje organ odwoławczy do wydania postanowienia w tym zakresie. Dyrektor wskazał, że przedmiotowa decyzja Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] grudnia 2013 r. z powodu niemożności doręczenia podatnikom (w miejscu ich zamieszkania) przez pracowników organu podatkowego, została złożona na okres 14 dni w Urzędzie Miasta W., o czym zawiadomiono adresatów dwukrotnie - w dniu 10 grudnia 2013 r. i w dniu 18 grudnia 2013 r. Z powodu niepodjęcia przesyłek w terminie, uznano je za doręczone z dniem 24 grudnia 2013 r. Organ wskazał, że pismem z dnia 30 maja 2014 r. wezwał Skarżących do złożenia szczegółowych wyjaśnień i przedłożenia dowodów na wskazywane okoliczności, w szczególności w zakresie dokonanych zgłoszeń o problemach z doręczaniem korespondencji do skrzynki pocztowej Skarżących. Skarżąca – D. G. - nie podjęła pisma, natomiast pełnomocnik Skarżącego M. G. pismem z dnia 19 czerwca 2014 r. wyjaśnił, że problem z doręczaniem listów i zabezpieczeniem skrzynek pocztowych polegał na tym, że podatnik nie otrzymywał informacji (awizo) o doręczanych mu listach. Powyższe problemy były zgłaszane w urzędzie pocztowym zarówno osobom prowadzącym obsługę bieżącą w budynku poczty, jak i kontrolerowi pocztowemu. Do pisma nie załączono dowodów wskazujących na zaistnienie wskazywanych okoliczności. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał dalej, że pismem z dnia 2 czerwca 2014 r. wezwał L. C. - Administratora Wspólnoty [...] do złożenia pisemnych wyjaśnień w omawianym zakresie. Pismem z dnia 10 czerwca 2014 r. L. C. poinformowała, że do administracji wspólnoty mieszkaniowej nie wpłynęły dotychczas żadne pisma w sprawie uszkodzonych skrzynek pocztowych w budynku przy ul. [...]. Stwierdziła, że z jej informacji wynika, iż skrzynki pocztowe zamontowane w budynku można łatwo otworzyć bez klucza. Dyrektor Izby Skarbowej zwrócił się także do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. o przekazanie pisemnych wyjaśnień, czy w toku czynności pozostawiania w skrzynce odbiorczej Skarżących zawiadomień o pozostawieniu pisma (decyzji) w Urzędzie Miasta wystąpiły problemy z pozostawieniem zawiadomień lub jakiekolwiek okoliczności wskazujące, że odbiorcza skrzynka pocztowa adresatów była uszkodzona lub niezabezpieczona. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. pismem z dnia 6 czerwca 2014 r. poinformował, że w toku czynności pozostawiania zawiadomień nie stwierdzono żadnych uszkodzeń skrzynki pocztowej oznaczonej nr [...], należącej do Skarżących. Według Dyrektora Izby Skarbowej w niniejszej sprawie z materiału dowodowego wynika, że pismo (decyzja) zostało złożone w Urzędzie Miasta W., zaś zawiadomienie o tym fakcie zostało umieszczone w skrzynce odbiorczej Skarżących. W ocenie Dyrektora fakty te zostały prawidłowo wykazane i świadczą o spełnieniu przesłanek z art. 150 O.p. Natomiast Skarżący na wskazywane przez siebie okoliczności nie przedłożyli żadnych dowodów. Okoliczność, że konstrukcja skrzynek umożliwia wyciągnięcie ich zawartości bez użycia zamka, a dodatkowo materiał jest na tyle plastyczny, że umożliwia odkształcenie przy użyciu prostego narzędzia, jest bez znaczenia. Skarżący, mając świadomość, że skrzynka odbiorcza nie spełnia jej funkcji i akceptując taki stan, nie mogą kwestionować skuteczności dokonanych doręczeń. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej Skarżący, kwestionując skuteczność doręczenia, bazują tylko na własnym twierdzeniu, że występowały problemy ze skrzynkami odbiorczymi. W okolicznościach sprawy są to twierdzenia zupełnie dowolne, gołosłowne i niepoparte żądnymi dowodami. Ich przeciwieństwem są zgromadzone w aktach sprawy dokumenty urzędowe, w których rzetelnie i rzeczowo opisano procedurę dokonywania doręczenia zastępczego, a opis ten nie budzi zarzutów co do jego wiarygodności. W związku z powyższym zdaniem organu decyzja została skutecznie doręczona w oparciu o treść art. 150 § 1a i § 2 O.p. w dniu 24 grudnia 2013 r. Zgodnie zaś z art. 223 § 2 pkt 1) O.p. odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Zatem w niniejszej sprawie czternastodniowy termin do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. upłynął w dniu 7 stycznia 2014 r. Natomiast Skarżący wnieśli odwołania za pośrednictwem polskiej placówki pocztowej w dniu 22 kwietnia 2014 r. Według organu uchybienie terminowi jest zatem bezsporne. Wniesiony wraz z odwołaniem wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, podlegał załatwieniu przez Dyrektora Izby Skarbowej odrębnym postanowieniem. W skardze Skarżący M. G. wniósł o uchylenie powyższego postanowienia w całości i przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono: 1) dokonanie błędów w ustaleniu stanu faktycznego, wynikające z braku wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego i pominięcia doświadczenia życiowego, a w szczególności przez dowolne przyjęcie, że dokonano doręczenia zastępczego przesyłki (listu poleconego), podczas gdy z zebranego materiału dowodowego wynika, że dochodziło do otwierania skrzynki pocztowej Skarżących; 2) pominięcie faktu, że skrzynki nie zabezpieczają dostatecznie korespondencji i bezpodstawne obciążenie tą okolicznością Skarżących; 3) całkowite i dowolne pominięcie zeznań M. G. i D. G. potwierdzających, że nie otrzymali oni korespondencji ani awiz jej dotyczących. Skarżący wskazał, że nie mógł bezpośrednio udowodnić, że nie otrzymał przesyłki (awiza); skoro jednak nie otrzymał w ogóle informacji o przesyłce, do doręczenia nie doszło. Zatem nie mógł rozpocząć się bieg terminu do wniesienia odwołania. Skarżący zarzucił ponadto naruszenie art. 228 § 1 pkt 2 O.p. przez jego niezasadne zastosowanie w sytuacji, gdy brak jest niewzruszalnego rozstrzygnięcia (w toku zwykłych środków prawnych) w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Zarzuty skargi uznał za niezasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stan faktyczny sprawy sprowadza się do ustalenia, że decyzja Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] grudnia 2013 r. z powodu niemożności doręczenia (w miejscu zamieszkania podatnika) przez pracowników organu podatkowego, została złożona na okres 14 dni w Urzędzie Miasta W., o czym zawiadomiono adresatów dwukrotnie - w dniu 10 grudnia 2013 r. i w dniu 18 grudnia 2013 r. Z powodu niepodjęcia przesyłek w terminie, uznano je za doręczone z dniem 24 grudnia 2013 r. Zgodnie z art. 223 § 2 pkt 1) O.p. odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Zatem w niniejszej sprawie czternastodniowy termin do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. upłynął w dniu 7 stycznia 2014 r. Natomiast Skarżący wnieśli odwołania za pośrednictwem polskiej placówki pocztowej w dniu 22 kwietnia 2014 r., a zatem z uchybieniem terminowi ustawowemu. Podstawą prawną zaskarżonego w sprawie postanowienia był art. 228 § 1 O.p., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia: 1) niedopuszczalność odwołania; 2) uchybienie terminowi do wniesienia odwołania; 3) pozostawienie odwołania bez rozpatrzenia, jeżeli nie spełnia warunków wynikających z art. 222. W myśl § 2 cytowanego przepisu, postanowienia w sprawach wymienionych w § 1 są ostateczne. W obowiązującym stanie prawnym organ odwoławczy miał obowiązek stwierdzić fakt wniesienia odwołania z uchybieniem terminu w przewidzianej prawem formie procesowej, a więc w postaci postanowienia, o którym mowa w art. 228 § 1 pkt 2 O.p. Podejmując rozstrzygnięcie w oparciu o ten przepis, organ odwoławczy ogranicza się wyłącznie do badania, czy odwołanie zostało wniesione w terminie. Uchybienie terminowi do wniesienia odwołania jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie może przystąpić do merytorycznego rozpatrzenia odwołania, lecz ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu. Nie jest to zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej (tak samo Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 9.10.2015, II FSK 1545/15, dostępnym na orzecznictwo.nsa.gov.pl). Postanowienie w trybie art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. 2012 r. poz. 749) powinno zapaść po uprawomocnieniu się postanowienia w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Wtedy dopiero zostanie ostatecznie przesądzone czy organ nada odwołaniu bieg (po przywróceniu terminu do wniesienia odwołania), czy też stwierdzi uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Jednakże w myśl wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 kwietnia 2014 r. II FSK 1248/12 (dostępnym na orzecznictwo.nsa.gov.pl) ostateczny charakter postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania w toku postępowania administracyjnego nie stoi na przeszkodzie wydaniu tegoż postanowienia w przypadku wcześniejszego lub równoległego wydania postanowienia odmawiającego przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Tak też stało się w przypadku Skarżącego, wobec którego tego samego dnia tj. [...] sierpnia 2014 r. wydano dwa postanowienia: zaskarżone w sprawie niniejszej postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania oraz postanowienie zaskarżone w sprawie III SA/Wa 3300/14, którego przedmiotem było postanowienie w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W ustalonym w sprawie stanie rzeczy miał obowiązek stwierdzić fakt wniesienia odwołania z uchybieniem terminu w przewidzianej prawem formie procesowej, a więc w postaci postanowienia, o którym mowa w art. 228 § 1 pkt 2 O.p. oraz mógł jednocześnie wydać postanowienie w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Podejmując rozstrzygnięcie w oparciu o przepis art. 228 § 1 pkt 2 O.p., organ odwoławczy ogranicza się wyłącznie do badania, czy odwołanie zostało wniesione w terminie. Jak już zaznaczono, uchybienie terminowi do wniesienia odwołania jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie może przystąpić do merytorycznego rozpatrzenia odwołania, lecz ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu. Nie jest to zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Ponieważ wystąpiły przesłanki wydania zaskarżonego postanowienia, skargę należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.