III SA/Wa 33/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Trelka (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Sylwester Golec, sędzia WSA Dariusz Zalewski, Protokolant referent stażysta Karol Kodym, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi K. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) stwierdza, że uchylone postanowienie nie może być wykonane w całości. K. S. (zwany dalej "Skarżącym") wnioskiem z dnia 30 kwietnia 2012 r. zwrócił się do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. o umorzenie 100% kwoty głównej zaległości wraz z odsetkami za zwłokę od powstałej zaległości podatkowej wraz z kosztami egzekucyjnymi. W toku tego postępowania Skarżący w dniu 31 lipca 2012 r. złożył do Naczelnika Urzędu Skarbowego pełnomocnictwo, zgodnie z treścią którego umocował doradcę podatkowego D. T. do reprezentowania Skarżącego w niniejszej sprawie. Skarżący zawarł także zastrzeżenie, że korespondencja ma w dalszym ciągu być kierowana na jego dane adresowe. Naczelnik Urzędu Skarbowego decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. odmówił Skarżącemu umorzenia zaległości podatkowej w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od przychodów ewidencjonowanych za kwiecień- grudzień 2001 r. Decyzję tę, zaadresowaną do Skarżącego, reprezentowanego przez pełnomocnika, doręczono bezpośrednio do rąk Skarżącego. W odwołaniu z dnia 24 sierpnia 2012 r. od ww. decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego Skarżący przedstawił merytoryczne stanowisko kwestionujące odmowę umorzenia jego zaległości podatkowych. Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...] listopada 2012 r. stwierdził niedopuszczalność odwołania Skarżącego z dnia 24 sierpnia 2012 r. Dyrektor Izby Skarbowej odwołał się do art. 122, art. 133 § 1, art. 136, art. 137 § 2 i § 3 oraz art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej i wskazał, że ze zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego wynikało, że decyzję tą doręczono do rąk Skarżącego, nie zaś do rąk D. T., będącego pełnomocnikiem ustanowionym w sprawie. W ocenie Organu odwoławczego zawartego w pełnomocnictwie oświadczenia Skarżącego, iż korespondencja nadal ma być kierowana na jego dane adresowe, nie można utożsamiać z doręczaniem korespondencji do rąk Skarżącego. Doręczanie w takim przypadku powinno być dokonane na adres Skarżącego, ale do rąk pełnomocnika D. T.. Według Dyrektora izby Skarbowej niedopuszczalność odwołania występuje w sytuacji, gdy nie istnieje przedmiot odwołania, tzn. sama decyzja. Jeśli bowiem nie nastąpiło skuteczne doręczenie decyzji stronie postępowania lub pełnomocnikowi strony, jeśli był ustanowiony, wówczas w obrocie prawnym nie ma aktu, którym związany byłby organ podatkowy, i od którego można wnieść odwołanie. Brak doręczenia decyzji sprawia także, iż nie może w ogóle rozpocząć się bieg terminu do wniesienie odwołania. Zatem wniesienie odwołania od decyzji, która nie została doręczona skutecznie pełnomocnikowi Skarżącego, obligowało Organ do stwierdzenia niedopuszczalności odwołania, zgodnie z art. 228 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy, zgodnie z art. 127 Kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie Skarżącego ustanowienie pełnomocnika nie oznacza ubezwłasnowolnienia strony udzielającej pełnomocnictwa. Na każdym etapie strona może bowiem wypowiadać się samodzielnie lub przez pełnomocnika. Ponadto Organ podatkowy mógł również kierować do Skarżącego korespondencję nie związana z przedmiotową sprawą. Nie adresując zaś pisma na pełnomocnika D.T. uniemożliwił mu podjęcie korespondencji. Skarżący przedstawił też merytoryczne argumenty odnoszące się do odmowy umorzenia jego zaległości podatkowej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym kończących postępowanie lub podlegających zaskarżeniu zażaleniem postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym, z prawem procesowym i materialnym, obowiązującym w dacie wydania postanowienia. Zgodnie natomiast z art. 134 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie zasługiwała na uwzględnienie. Podstawą prawną zaskarżonego postanowienia był art. 228 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Przepis ten pozwala stwierdzić niedopuszczalność odwołania z przyczyn, które w orzecznictwie sądowym określane są m.in. jako przyczyny przedmiotowe. Dyrektor Izby Skarbowej w W. uznał w niniejszej sprawie, że z powodu przedmiotowego, tj. braku doręczenia decyzji Naczelnika z dnia [...] sierpnia 2012 r., nie było dopuszczalne wniesienie przez Skarżącego odwołania z dnia 24 sierpnia 2012 r. Z tym poglądem Organu nie sposób się zgodzić. Z załączonego do akt pełnomocnictwa Skarżącego dla doradcy podatkowego D. T. (k. 23) wynika, że adresem do doręczeń w sprawie Skarżący uczynił własny adres zamieszkania. W dokumencie pełnomocnictwa użył on bowiem następującego zdania: "Korespondencję proszę w dalszym ciągu kierować na moje (podkreślenie Skarżącego) dane adresowe.". Tak sformułowane, jasne, krótkie zdanie, nie pozostawiało wątpliwości, że intencją Skarżącego, do której miał on wszelkie prawo, było kierowanie przez Organy korespondencji urzędowej w tej sprawie na jego adres zamieszkania. Wobec użytej w postanowieniu argumentacji Organu trzeba też wyjaśnić, że "dane adresowe" oznaczają także - poza adresem sensu stricte – dane osobowe, czyli imię i nazwisko adresata korespondencji, w tym decyzji. Inaczej mówiąc - skoro Skarżący z jakichś względów zażądał, aby pomimo ustanowienia pełnomocnika korespondencja w sprawie kierowana była na adres Skarżącego, to oczywiście skierowanie tej korespondencji na ten właśnie adres wymagało użycia imienia i nazwiska Skarżącego. Stanowisko Organu, iż korespondencja powinna być adresowana "do rąk" pełnomocnika, ale na adres Skarżącego, jest niezrozumiałe i sztuczne. Poza tym fakt, że Skarżący wniósł odwołanie od decyzji Naczelnika, że odwołanie to – jak wynika ze wstępnej analizy sprawy – było terminowe, że w swoim odwołaniu zawarł merytoryczne stanowisko kwestionujące odmowę umorzenia jego zaległości podatkowych, świadczy o tym, iż doręczenie decyzji Naczelnika było uznane przez samego Skarżącego za skuteczne. Trzeba więc ocenić, że skoro strona postępowania sama przyjmuje za fakt pewne zdarzenie procesowe (doręczenie decyzji), to kwestionowanie tego doręczenia przez Organ wydaje się nie tylko bezpodstawne, ale też obciążone nadmiernym formalizmem. Stanowisko to jedynie niepotrzebnie wydłuża postępowanie, przy czym rozpatrzenie wniesionego odwołania w niczym nie pogarsza i nie może pogorszyć sytuacji procesowej Skarżącego. Wręcz przeciwnie - rozpatrzenie odwołania będzie zgodne z oczekiwaniem Skarżącego. Rację ma Organ, że merytoryczne argumenty skargi, odnoszące się do odmowy umorzenia zaległości podatkowej, nie mogą być przedmiotem analizy skargi na postanowienie stwierdzające niedopuszczalność odwołania. W tym merytorycznym zakresie Sąd się zatem nie wypowiada, gdyż przekraczałoby to granice sprawy niniejszej. W dalszym postępowaniu Dyrektor rozpatrzy wniesione odwołanie Skarżącego. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżone postanowienie. W kwestii wstrzymania jego wykonania Sąd orzekł na podstawie art. 152 tej ustawy procesowej. Sąd nie zasądził na rzecz Skarżącego kosztów postępowania sądowego, gdyż pomimo prawidłowego pouczenia w tym względzie Skarżący nie zgłosił koniecznego w tym zakresie wniosku.