III SA/Wa 3300/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy - W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł, skarżący – M. G. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od koszów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że brak zleceń ogranicza mu możliwości zarobku. Skarżący oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i studiująca córką. Do swojego majątku zaliczył jednie mieszkanie o pow. 50 m². Oświadczył, że nie posiada oszczędności. Jedyny dochód rodzina skarżącego uzyskuje z działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego. Dochód ten skarżący określił na 1.500 zł. Żona skarżącego nie pracuje, choruje. Miesięczne zobowiązania rodziny to: czynsz 700 zł, energia 200 zł, telefon 100 zł. Z uwagi na fakt, że oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, na podstawie art. 255 w zw. z art. 252 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej – "P.p.s.a."), skarżący został wezwany do: nadesłania zeznań podatkowych skarżącego oraz osób prowadzących ze skarżącym wspólne gospodarstwo domowe za 2014 r., udokumentowania wysokości aktualnych, miesięcznych przychodów (dochodów i kosztów) działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego, poprzez nadesłanie kopii z podatkowej księgi przychodów i rozchodów lub ewidencji zakupów i sprzedaży VAT za ostatnie trzy miesiące oraz bilansu i rachunku zysków i strat za I półrocze 2015 r. przedstawienia czytelnego zestawienia miesięcznych dochodów i wydatków rodziny (z uwzględnieniem kosztów utrzymania mieszkania, opłat za media, wyżywienia, leczenia, nauki córki, wynagrodzenia pełnomocnika) nadesłania wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych skarżącego za ostatnie trzy miesiące. W odpowiedzi skarżący nadesłał zeznanie podatkowe PIT-36 za 2014 r. oraz wydruk z ewidencji sprzedaży i zakupów VAT za okres od 1 lipca do 30 września 2015r. Ponadto wyjaśnił, że nie posiada rachunku bakowego. Odnośnie miesięcznych wydatków wskazał, że czynsz za mieszkanie wynosi 700 zł, koszty energii elektrycznej to 200 zł, lekarstwa 140 zł, ubrania 200 zł, środki czystości 70 zł, z kolei pełnomocnik nie pobiera wynagrodzenia. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącego Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych (podkreślenie własne) kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak już wyżej wskazano, instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, stosowana jest bowiem wyłącznie w przypadku osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji majątkowej, wskazującej na to, że osoby te pozbawione są środków do życia bądź też środki te są tak znacząco ograniczone, że zaspokajają jedynie podstawowe potrzeby życiowe. Przy ocenie, czy sytuacja materialna strony kwalifikuje ją do skorzystania z prawa pomocy Sąd bierze pod uwagę wysokość uzyskiwanych przez stronę dochodów oraz jej stan majątkowy. Całkowite zwolnienie od kosztów sądowych jest możliwe wyjątkowo w przypadku osób żyjących w ubóstwie, które są pozbawione środków do życia, a pozyskanie przez nie kwot na sfinansowanie kosztów udziału w sporze sądowym jest obiektywnie niemożliwe. W ocenie referendarza sądowego skarżącego nie można zaliczyć do takiej kategorii osób. Jakkolwiek bowiem skarżący znajduje się w ogólnie trudnej sytuacji, bowiem to tylko on utrzymuje trzyosobową rodzinę, to mimo to, nie należy do grona osób najuboższych, nieposiadających żadnego stałego dochodu ani majątku. Skarżący nie należy również do osób, które z przyczyn obiektywnych nie są w stanie osiągnąć żadnego dochodu. Z nadesłanych dokumentów wynika bowiem, że sytuacja skarżącego choć jest trudna to nie daje podstaw do zwolnienia z całkowitego ponoszenia kosztów sądowych. Skarżący prowadzi działalność gospodarczą w zakresie [...] . Za 2014 r. uzyskał z tego tytułu przychód w wysokości 41.490,65 zł. Z rejestru sprzedaży VAT wynika, że w okresie od 1 lipca do 30 września 2015 r. dokonał sprzedaży na kwotę 20.336,64 zł. Skarżący ponosi oczywiście również koszty prowadzonej działalności, jednak w odniesieniu do przedsiębiorców, decydujące znaczenie dla oceny ich kondycji finansowej mają uzyskiwane przychody. Ponadto, gdyby za miarodajne dla oceny rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącego uznawać jedynie różnicę między przychodem a kosztem, to niewytłumaczalny byłby dochód miesięczny z działalności, który to sam skarżący określił na kwotę 1.500 zł, skoro za badany okres zakupy dokonane przez skarżącego przewyższają sprzedaż (zob. ewidencje sprzedaży i zakupów VAT). Ponadto, co w sprawie jest najistotniejsze, na obecnym etapie postępowania skarżący jest obowiązany do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł. Jest to najniższy dopuszczalny wpis w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zdaniem referendarza sądowego uiszczenie wpisu w tej wysokości nie będzie stanowiło uszczerbku w utrzymaniu koniecznym jego rodziny. W konsekwencji nie spełniona została przesłanka, o której mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., warunkująca przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie przepisów art. art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.