III SA/Wa 331/08

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2007 r. Nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości spółki w podatku od towarów i usług postanawia przyznać skarżącemu A. K. prawo pomocy we wnioskowanym zakresie, tj. zwolnić go od wpisu od skargi w wysokości 500 zł (pięćset złotych) 1. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł Skarżący A. K. zwrócił się o zwolnienie z tej opłaty, składając jednocześnie wymagany formularz PPF. Wśród okoliczności uzasadniających wniosek wymienił: utrzymywanie się jedynie z emerytury (1.726 zł netto), poważne problemy zdrowotne i związane z tym wysokie koszty, wiek oraz brak jakiejkolwiek rezerwy finansowej, u źródeł którego legło zadłużenie w prowadzonej przez Skarżącego spółce, niemożność podjęcia nawet prostych prac dorywczych. Skarżący nie posiada żadnego majątku. Gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie. 2. Wykonując wezwanie referendarza sądowego Skarżący przesłał pismo z dnia 7 kwietnia 2008 r. w którym powtórzył, iż jedynym źródłem jego utrzymania jest emerytura. W 2007 r. osiągnął z tego tytułu dochód w wysokości 20.714 zł netto. Skarżący nie posiada żadnego tytułu prawnego do zajmowanego lokalu. Aktualnie emerytura wynosi 1.910 zł, na dowód czego dołączył odcinek przekazu pocztowego. Skarżący przedstawił strukturę wydatków, na które składają się zajęcie egzekucyjne, utrzymanie i wyżywienie, ubranie, koszty mieszkania i mediów, ubezpieczenie, koszty leczenia i lekarstw oraz inne. Skarżący nie posiada rachunków bankowych. Wskazał postępowania egzekucyjne jakie toczą się w stosunku do niego, a których źródłem są decyzje obarczające go odpowiedzialnością za zaległości firmy U. (VAT, ZUS, podatek dochodowy od osób fizycznych) wynoszące łącznie ponad 300.000 zł. Skarżący zwrócił również uwagę na pogarszający się stan jego zdrowia oraz konieczność kosztownego leczenia mającego zapobiec postępowi choroby grożącej paraliżem. 3. W dniu 17 kwietnia 2008 r. wpłynęło do Sądu pismo Skarżącego, przy którym przesłał odcinek przekazu pocztowego za kwiecień br., z którego wynika, że aktualnie jego emerytura wynosi 1.326 zł netto. Skarżący zmuszony jest zatem w dalszym ciągu ograniczać wydatki. Jednocześnie dołączył informacje PIT-40A za lata 2005-2007. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje. 4. Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. 5. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a. Zgodnie z § 1 pkt 2 tego artykułu Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. 6. Ciężar wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Ocena przytoczonych przez niego okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., FZ 760/04, niepubl.). 7. Skarżący wniósł o zwolnienie od wpisu od skargi w kwocie 500 zł. 8. Jedynym źródłem dochodu Skarżącego jest emerytura w kwocie 1.326 zł netto miesięcznie. Jak wynika z przedstawionego przez niego zestawienia wydatków kwota ta praktycznie w całości przeznaczana jest na koszty bieżącego utrzymania. Same tylko wydatki na wyżywienie i mieszkanie wynoszą ponad 900 zł. Do tego dochodzą jeszcze koszty leczenia i lekarstw w wysokości 350 zł. W tym miejscu należy zauważyć, iż co prawda referendarz sądowy nie zażądał przedłożenia zaświadczenia lekarskiego o stanie zdrowia Skarżącego, jednak uznał, że w sytuacji gdy - jak sam podał - za 2 miesiące rozpoczyna on 75 rok życia, fakt poważnych problemów zdrowotnych Skarżącego został dostatecznie uprawdopodobniony. Tenże stan zdrowia – wywołany chorobą grożącą paraliżem - nie pozwala jednocześnie Skarżącemu na podjęcie nawet prostych prac dorywczych. 9. W świetle tych danych referendarz sądowy doszedł do przekonania, iż każdy dodatkowy wydatek na inny - od wskazanych wyżej - cel, w tym na opłacenie wpisu od skargi, mógłby doprowadzić do zachwiania podstaw egzystencji Skarżącego. Innymi słowy uznać należy, że nie jest on w stanie - bez pomocy państwa - sfinansować swojego udziału w niniejszym postępowaniu. Z tych też względów jego wniosek o zwolnienie od wpisu od skargi jest zasadny. 10. Zwolnienie to podyktowane jest również realizacją gwarantowanego przepisami Konstytucji RP prawa do kontroli przez niezawisły sąd wydanego w stosunku do Skarżącego aktu z zakresu administracji publicznej bez nieuzasadnionej zwłoki, która kontrolę tę może uczynić iluzoryczną. Żadne bowiem ograniczenia natury finansowej nie mogą zamykać Skarżącemu dostępu do sądu. Zwolnienie z obowiązku opłacenia skargi umożliwi ponadto merytoryczne rozpoznanie jego skargi. 11. Z tej przyczyny, na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.