III SA/Wa 332/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 28 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika w sprawie ze skargi R. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności osoby trzeciej wraz ze spółka za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za III i IV kwartał 2011 r. postanawia zwolnić skarżącego od wpisu sądowego ponad kwotę 50 zł, ustanowić na jego rzecz adwokata. Skarżący – R. K. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika (adwokata). W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe żoną i czwórką studiujących lub uczących się dzieci. Skarżący uzyskuje dochód z tytułu emerytury w wysokości 2.049 zł. Dochód rodziny stanowi również świadczenie z programu 500+ na jedno dziecko, a także dochód z wynajmu lokalu w wysokości 274,50 zł. Żona skarżącego nie pracuje. Skarżący argumentował, że sytuacja jego rodziny jest bardzo trudna. Nie jest on w stanie wnieść opłaty sądowej bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu rodziny. Skarżący wnosi również o ustanowienie pełnomocnika, z uwagi na nieznajomość prawa. Z oświadczeń skarżącego wynika, że nie posiada on żadnego majątku nieruchomego, ani ruchomości o wartości pow. 5.000 zł. Dom, w którym mieszkają jest własnością jego żony. Został nabyty przed zawarciem związku małżeńskiego. Skarżący posiada udziały w dwóch spółkach, które jednak od wielu lat nie prowadzą działalności. W piśmie przewodnim, do którego załączono wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący zadeklarował możliwość uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 50 zł do każdej ze spraw (sygn. akt III SA/Wa 332/17, III SA/Wa 333/17 i III SA/Wa 334/17). W toku postępowania skarżący nadesłał zeznania podatkowe za 2016 r., odcinki otrzymywanej emerytury, wyciągi z rachunku bankowego, zestawienie miesięcznych dochodów i wydatków. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącego Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata tj. w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. – dalej "P.p.s.a."), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozpoznając sprawę należało zatem w pierwszej kolejności odnieść się do argumentacji przedstawionej we wniosku i dokonać analizy sytuacji majątkowej skarżącego oraz jego zdolności płatniczych w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych. Zauważyć należy, że na dzień rozpoznania wniosku do kosztów sądowych w niniejszej sprawie zaliczyć należy wpis od skargi w wysokości 500 zł. Ponadto, w dwóch równoległych sprawach skarżącego zawisłych przed tutejszym sądem wpisy również wynoszą po 500 zł (sygn. akt 333/17 i III SA/Wa 334/17). Z oświadczeń i dokumentów złożonych przez skarżącego wynika, że łączny dochód jego sześcioosobowej rodziny wynosi 2.823,50 zł (emerytura skarżącego, świadczenie socjalne, przychód z najmu). Dochody te w całości przeznaczane są na utrzymanie rodziny tj. opłaty za media, wyżywienie, bilety miesięczne, wydatki na szkołę, środki higieny osobistej i inne. W lipcu 2017 r. rodzina otrzymała z urzędu skarbowego zwrot podatku w wysokości 7.406 zł, który przeznaczyła na opłacenie zaległych rachunków (zob. przedstawione zestawienie). W ocenie referendarza sądowego, tak nakreślona sytuacja materialna rodziny skarżącego oraz deklarowana przez niego możliwość partycypowania w kosztach postępowania na poziomie 50 zł, dają podstawy do zwolnienie go od wpisu od skargi ponad tę kwotę. Prawo pomocy wiąże się bowiem ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Brak środków finansowych nie może stanowić bariery uniemożliwiającej stronie dochodzenie swych praw przed sądem. Z tego również względu za zasadne uznać należało ustanowienie w sprawie pełnomocnika z urzędu, zgodnie z wnioskiem skarżącego. Referendarz sądowy miał również na względzie, że analogicznie sytuacja finansowa skarżącego została oceniona w postanowieniach z dnia 10 maja 2017 r. sygn. akt III SA/Wa 335-337). Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie przepisów art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.