III SA/Wa 3322/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Agnieszka Olesińska, Sędziowie sędzia WSA Waldemar Śledzik, asesor WSA Agnieszka Wąsikowska (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 maja 2018 r. sprawy ze skargi T. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz T. G. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2017 r. sygn. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej: Kolegium, organ odwoławczy) utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta W. (dalej: organ I instancji) z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] o uznaniu za nieuzasadniony zarzut zgłoszony przez T. G. (dalej: Podatnik, Skarżący) w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i nr [...] z dnia 10 października 2016 r., tj. zarzut wykonania obowiązku. Z akt sprawy wynika, że organ I instancji na podstawie powyższych tytułów wykonawczych prowadził postępowanie egzekucyjne w przedmiocie dochodzenia należności z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres marzec – kwiecień 2015, dotyczącej nieruchomości położonej w W. przy ul. [...]. Prowadząc postępowanie egzekucyjne organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego (zawiadomienie o zajęciu doręczono dłużnikowi w dniu 28 stycznia 2017 r., odpis zawiadomienia i zajęciu nieruchomości wraz z odpisem ww. tytułów wykonawczych w dniu 2 lutego 2017 r.). Podatnik w dniu 6 lutego 2017 r. (data nadania) wniósł pismo zatytułowane "skarga", w którym wskazał, że tytuły wykonawcze załączone do zawiadomienia są błędne, ponieważ dokonał wymagalnych płatności. Organ z uwagi na treść pisma rozpatrzył go jako zarzut wykonania obowiązku. Organ I instancji rozpoznając sprawę uznał, że z treści pisma Podatnika wynika, że uiszczał opłaty jedynie za "zebrane śmieci", a nie za okres miesiąca, w którym zamieszkiwał na obciążonej opłatą nieruchomości. W ocenie Prezydenta Podatnik nie złożył wymaganych korekt deklaracji, w okresie kiedy nie zamieszkiwał w miejscu odbierania odpadów komunalnych, wobec czego kwota wynikająca z pierwotnej deklaracji z dnia 10 lipca 2013 r. była naliczana niezmiennie, a brak wpłat zadeklarowanej kwoty spowodował powstanie zaległości. Wobec dalszego braku uregulowania należności organ I instancji wystawił tytuły wykonawcze, celem przymusowego wyegzekwowania należności pieniężnych w trybie egzekucji administracyjnej na podstawie art. 6qa ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2016 r., poz. 250 ze zm.). Kolegium rozpoznając ponownie sprawę, w pierwszej kolejności przeprowadziło postępowanie wyjaśniające i w dniu 11 lipca 2017 r. wystąpiło do organu I instancji o przesłanie kartoteki księgowej prowadzonej dla Strony opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości należącej do Skarżącego związanej z przedmiotową sprawą za sporny okres z uwzględnieniem wpłat dokonywanych przez Stronę (zestawienia opłat i wpłat dokonywanych przez zobowiązanego). W odpowiedzi organ przesłał dokumenty, które znajdują się w aktach sprawy. Z kartoteki księgowej wynika, że na koncie skarżącego widnieje niedopłata za sporny okres. Na podstawie zgromadzonego materiału ustalono, że niedopłata powstała, gdyż Skarżący nie złożył korekty deklaracji za okres, w którym niezamieszkiwał w nieruchomości (w aktach znajduje się jedynie deklaracja z 10 lipca 2013 r. oraz kolejna z dnia 11 grudnia 2015 r.), wobec czego kwota wynikająca z pierwotnej deklaracji z dnia 10 lipca 2013 r. była naliczana niezmiennie, w związku z tym powstały przedmiotowe zaległości. Organ odwoławczy uznał, że oceniając postępowanie nie stwierdzono w nim żadnych nieprawidłowości. Stronie doręczono upomnienie, wzywające do dobrowolnego uregulowania należności, pod rygorem podjęcia czynności zmierzających do wszczęcia i przeprowadzenia egzekucji administracyjnej w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Tym samym, stwierdził, że w przedmiotowej sprawie egzekucja była dopuszczalna, zarówno pod względem podmiotowym, jak i przedmiotowym. Zdaniem SKO postanowienie Kolegium z dnia [...] sierpnia 2017r. jest zgodne z obowiązującymi przepisami prawa. W skardze (zatytułowanej "Odwołanie") do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższe postanowienie Kolegium, Skarżący podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wskazał, że organy nie uwzględniły wpłat – które zdaniem Podatnika – świadczą, że uregulował wszystkie wymagane zobowiązania ponad 2 lata temu. Do skargi dołączył, złożone już w postępowaniu przed organami, potwierdzenia wpłat za wywóz odpadów komunalnych. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga okazała się zasadna. Na wstępie wskazać należy, że Sąd nie jest uprawniony do zmiany decyzji, ani tym bardziej do umorzenia zobowiązania podatkowego. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi - zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Kontrola sądowoadministracyjna w sprawach podatkowych sprawowana jest pod względem legalności, tj. oceny działań administracji podatkowej pod kątem przestrzegania przepisów postępowania i prawidłowości stosowanej wykładni przepisów prawa. Rola sądu administracyjnego sprowadza się do badania i ewentualnego korygowania działania lub zaniechania organów administracji publicznej, a nie zastępowania ich w załatwianiu spraw przez wydawanie końcowego rozstrzygnięcia w sprawie. Sąd administracyjny ocenia zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej, lecz nie zastępuje go w czynnościach. Przejęcie przez sąd administracyjny kompetencji organu administracji do końcowego załatwienia sprawy stanowiłoby wykroczenie poza konstytucyjnie określone granice kontroli działalności administracji publicznej (wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2013 r., II GSK 108/2012, LexisNexis nr 5991706). W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organ odwoławczy nie uzasadnił w sposób przekonywujący nieuwzględnienie podnoszonego przez skarżącego zarzutu wykonania obowiązku określonego tytułami wykonawczymi. Analiza dowodów w kontekście okoliczności niniejszej sprawy przeprowadzona przez organ odwoławczy nie była wszechstronna, skoro nie doprowadziła do rozważenia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy zarzutu skarżącego. Wobec tego skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 O.p. w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 210 § 1 pkt 6 O.p. decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne, zaś stosownie do postanowień § 4 tego artykułu uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, uzasadnienie prawne, zaś zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie faktyczne i prawne jest jednym z niezbędnych elementów decyzji. Proces rozumowania organu, wnioski dotyczące oceny dowodów oraz argumenty przemawiające za przyjęciem określonej opinii, winny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji tak by adresat, a nadto sąd dokonujący kontroli legalności aktu, miał możliwość zapoznania się nie tylko ze stwierdzeniem organu, ale również z analizą, jaką organ przeprowadził w stosunku do każdego z dowodów i przyczyn, dla których niektóre dowody zostały uznane za wiarygodne, a innym odmówiono wiarygodności. Niezbędne jest też wykazanie jakie znaczenie dla potrzeb rozstrzyganej sprawy mają okoliczności i dowody wskazane przez organ w uzasadnieniu decyzji. Tylko decyzja spełniająca te kryteria może w pełni realizować zasady ogólne postępowania wyrażające się w prowadzeniu postępowania w sposób budzący zaufanie do organów (art. 121 § 1 O.p.) oraz przekonywaniu polegającym na wyjaśnieniu stronie zasadności przesłanek, którymi kierowano się przy załatwianiu sprawy (art. 124 O.p.). Innymi słowy decyzja, którą otrzymuje strona powinna być pełna, tzn. powinna w swoim uzasadnieniu dawać kompletną informację co do tego, jakie elementy zadecydowały o takim a nie innym rozstrzygnięciu. Podkreślić trzeba, że zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów jest jedną z podstawowych zasad postępowania podatkowego (art. 121 O.p.). Nie zostanie ona zrealizowana, jeśli np. organ niestarannie, z pominięciem reguł określonych przepisami prawa sporządzi uzasadnienie decyzji. Zasadę tę należy traktować nie tylko jako postulat ustawodawcy wobec organów orzekających w sprawie, ale jako przesłankę oceny ich działania, a to oznacza, iż naruszenie tej zasady może stanowić wystarczającą podstawę do uchylenia aktu administracyjnego, nawet jeżeli w toku postępowania nie naruszono innych przepisów O.p. Strona postępowania, aby móc działać w zaufaniu do organu musi znać przesłanki jakimi kierował się organ wydając swoje rozstrzygnięcie. Dlatego równie istotne jak przestrzeganie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów jest przestrzeganie zasady przekonywania (art. 124 O.p.). Zgodnie z zasadą przekonywania organ powinien wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kieruje się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. Elementem decydującym o przekonaniu strony, co do trafności rozstrzygnięcia, jest uzasadnienie decyzji. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ należycie i wyczerpująco nie wyjaśni stronie jakie okoliczności faktyczne i prawne wziął pod uwagę w toku załatwienia sprawy lub nie odniesie się do argumentów podnoszonych przez stronę. Prawidłowe uzasadnienie decyzji jest jednym z istotnych warunków wpływających na umocnienie praworządności w administracji publicznej. W niniejszej sprawie decyzja organu odwoławczego wskazanych standardów nie spełnia. Wskazać należy, że jeżeli uzasadnienie decyzji ostatecznej jest wadliwe w ten sposób i z tego powodu, że nie spełnia celów i przesłanek art. 210 § 4 O.p., sąd administracyjny nie jest uprawniony ani też zobowiązany do tego, aby w uzasadnieniu wydanego wyroku uzasadnić rozstrzygnięcie sprawy za organ (wyrok Naczelny Sąd Administracyjny z dnia 22 października 2010 r., sygn. akt II FSK 1067/09, publ. CBOSA). Podsumowując, organ odwoławczy powinien w pierwszej kolejności ustalić fakty, które uznaje za udowodnione, oraz dowody, na których się oparł, a także dowody, którym odmówił wiarygodności. Dopiero bazując na tej podstawie organ może przystąpić do oceny prawnej stanu faktycznego. Argumentacja organu powinna być logiczna, spójna i konkretna, tak aby sposób jego rozumowania był czytelny dla adresata i poddawał się kontroli sądu. Rolą sądu administracyjnego jest kontrola decyzji ostatecznej, a nie wydawanie merytorycznych rozstrzygnięć i zastępowanie w tym względzie organu administracji publicznej. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja wskazanych standardów nie spełnia. Organ odwoławczy nie podjął się bowiem oceny ustaleń pod kątem wskazanych przez Stronę w odwołaniu, co do okoliczności poniesionych wpłat za sporne okresy, poświadczonych przelewami wpłat. Należy wskazać, że organ odwoławczy zasadnie podjął próbę uzupełniania materiału dowodowego w niniejszej sprawie w powyższym zakresie. Jednak zdaniem Sądu uczynił to w sposób niepełny i nieprzekonywujący. Jak wynika bowiem z akt sprawy organ zwrócił się do organu I instancji o przesłanie kartoteki księgowej prowadzonej dla Strony opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości należącej do Podatnika związanej z przedmiotową sprawą za sporny okres z uwzględnieniem wpłat dokonywanych przez Stronę (zestawienia opłat i wpłat dokonywanych przez zobowiązanego). Jednak zdaniem Sądu – wbrew twierdzeniom Kolegium – organ żądanych informacji tj. dokładnego zestawienia opłat i wpłat dokonanych przez Stronę nie otrzymał. Jak wynika z pisma z dnia 25 lipca 2017 r., które stanowiło odpowiedź na powyższe wezwanie, wynika jedynie, że przesłano jako załącznik kartotekę kontową obejmującą okres od 1 marca 2015 do 18 kwietnia 2015 r. Wynika z niej jedynie, że na koncie skarżącego widnieje niedopłata za sporny okres. Zatem nie można uznać, że z dokumentu tego wynika dokładnie, kiedy i jakie wpłaty dokonał Podatnik, czy kolejne wpłaty nie pokryły wcześniejszych zaległości. Przy czym należy wskazać, że Kolegium oparło na tej podstawie rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, zatem okoliczności te mają istotny wpływ na jej wynik. Zwłaszcza w sytuacji, że ani organ I instancji, ani Kolegium nie odniosło się do podnoszonych na każdym etapie postępowania przez Stronę kwestii wpłaty w dniu 28 kwietnia 2015 r. kwoty 135 zł, tytułem "za wywóz odpadów" (k. 25 akt admin.), która jak twierdzi obejmowała okres marzec-kwiecień-maj 2015 r. Poza tym dołączono do skargi potwierdzenie przyjęcia przelewu do realizacji w dniu 24 lutego 2015 r. w kwocie 157,50 zł z wskazany w tytule jako "wywóz śmieci". Dodatkowo należy zatem wskazać, że Skarżący także do skargi dołączył stosowne dokumenty, które jego zdaniem świadczą o tym, że uregulował wszystkie zobowiązania. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy również nie odniósł się do tych dokumentów. Zwrócić trzeba uwagę, że to do organu podatkowego należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia, przy czym w sytuacji nie wzięcia pod uwagę przedstawionych przez stronę dowodów organ powinien w sposób szczegółowy, wnikliwy, oparty o zebrany w sprawie materiał dowodowy uzasadnić ich nieuwzględnienie. Sąd w tym postępowaniu nie przesądza, czy Podatnik rzeczywiście nie uregulował spornych zaległości w okolicznościach sprawy. To leży w kompetencji organu, Sąd może dokonać tylko oceny, czy organ prawidłowo przeprowadził postępowanie i uzasadnił swoje rozstrzygnięcie. W niniejszej sprawie z przyczyn wskazanych powyżej ocena zaskarżonej decyzji była negatywna. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu odwoławczym, organ uwzględni wskazówki Sądu. W szczególności Kolegium dokładnie przedstawi harmonogram wpłat i zaległości, w zakresie w jakim kwestionuje go Skarżący, w okresie objętym niniejszym postępowaniem. Kolegium odniesie się do przedstawionych przez Skarżącego wpłat za sporny okres i w sposób przekonywujący, wyjaśni, za jaki okres zostały ewentualnie zaksięgowane, a w sytuacji ich nie uwzględnienia, uzasadni swoje stanowisko w sprawie. Wobec naruszenia przez organ przepisów prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie. Poza tym na podstawie art. 200 i art. 209 p.p.s.a. Sąd zasądził na rzecz Podatnika zwrot kosztów postępowania sądowego, tj. wpis sądowy od skargi w wysokości 100 zł. Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.