III SA/Wa 3324/10

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Marcin Piłaszewicz na posiedzeniu niejawnym w dniu 1 kwietnia 2010 r. po rozpoznaniu wniosku syndyka masy upadłościowej M. Sp. z o.o. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi syndyka masy upadłościowej M. Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2010 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych p o s t a n a w i a odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy 1. Syndyk masy upadłościowej M. Sp. z o.o. (dalej także jako strona lub skarżący), w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego, wniosła na formularzu PPPr, o zwolnienie od kosztów sądowych. Strona wskazała, że nie posiada dostatecznych środków na ich pokrycie. Powołała się na fakt ogłoszenia upadłości i postanowienie sędziego komisarza o zobowiązaniu pięciu wierzycieli upadłego do uiszczenia zaliczki na koszty postępowania upadłościowego pod rygorem umorzenia postępowania. Z pięciu wierzycieli, zobowiązanych do wpłaty ok. 60 tys, tylko jeden uiścił kwotę 20 tys zł. Zdaniem syndyka, uiszczenie wpisu sadowego będzie przyczyną uszczuplenia niskich zasobów finansowych masy upadłości, a to może doprowadzić do umorzenia postępowania upadłościowego. Skutkiem umorzenia postępowania upadłościowego będzie niezaspokojenie wierzycieli w ogóle. Stan konta strona oznaczyła na kwotę 19975 zł, wysokość kapitału zakładowego na kwotę 2 mln zł. 2 Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, czy stan majątkowy nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. 3. Zgodnie z treścią art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2002 r. Nr 153 Poz. 1270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Jak wskazuje się w piśmiennictwie, osoba prawna zobowiązana jest wykazać, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi. Wyd. 2, Warszawa 2006, s. 504). Samo porównanie kwoty należnego wpisu sądowego (ok. 6200,- zł) z kwotą, którą dysponowała upadła spółka w momencie złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy (16 – 19 tys zł ) prowadzi Sąd wniosku, iż ubiegający się o przyznanie prawa pomocy podmiot posiadał dostateczne środki na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zgodnie z ogólną zasadą postępowania sądowoadminstracyjnego, wyrażoną w art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Nie sposób uznać, że zaspokojenie zobowiązań związanych z kosztami postępowania upadłościowego oraz z zaspokojeniem w tym postępowaniu wierzycieli spółki, stanowi argument, przemawiający za zwolnieniem strony postępowania sądowoadministracyjnego z obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania. Dlatego brak jest ustawowych podstaw dla przyjęcia, że wierzytelności związane z postępowaniem upadłościowym oraz wierzytelności o charakterze cywilnoprawnym, korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed wierzytelnościami Skarbu Państwa wynikającymi z obowiązku finansowania przez stronę kosztów prowadzenia sprawy przed sądem administracyjnym. W tym stanie rzeczy WSA w Rzeszowie zasadnie uznał, że w rozpoznawanej sprawie nie zaistniały ustawowe przesłanki upoważniające Sąd do przyznania osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym (por choćby postanowienie NSA z 22 marca 2011 r. II FZ 83/11). Mając na uwadze to, że naczelną zasadą postępowania upadłościowego jest jego prowadzenie w taki sposób, aby roszczenia wierzycieli mogły zostać zaspokojone w jak najwyższym stopniu oraz to, że postępowanie upadłościowe to procedura regulująca zasady wspólnego dochodzenia roszczeń wierzycieli od niewypłacalnych dłużników będących przedsiębiorcami oraz skutki ogłoszenia upadłości, jak też to, że prowadzenie postępowania upadłościowego jest warunkiem pokrywania należności przez stronę, referendarz sądowy, uwzględniając wskazania NSA poczynione powyżej, odróżnia kwestię pierwszeństwa zaspokojenia roszczeń od zagadnienia warunku prowadzenia postępowania upadłościowego (czyli zaspokajania wierzycieli) w ogóle. Mając na uwadze jednak to, że na rachunku strony znajdują się środki jednego tylko z wierzycieli, lecz w wysokości znacznie przekraczającej wysokość wpisu sądowego, a pozostałe wpłaty są spodziewane – jeśli postępowanie upadłościowe ma być prowadzone - referendarz sądowy uznał, że strona nie wykazała, iż uiszczenie kwoty należnej z tytułu wpisu sądowego spowoduje niemożność przeprowadzenia postępowania upadłościowego. Należy mieć też na uwadze to, że majątek spółki umożliwia, na co wskazuje decyzja sędziego komisarza, wzmiankowana we wniosku, na zaspokajanie roszczeń wierzycieli. 4. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 § 3 p.p.s.a., art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.