III SA/Wa 3325/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Płusa, Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Góraj (sprawozdawca), Asesor WSA Aneta Trochim-Tuchorska, Protokolant Anna Kurdej, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległych wpłat wraz z odsetkami na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych oddala skargę Decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych odmówił Skarżącemu – PPH B.– R. B. umorzenia należnych wpłat na Fundusz w kwocie 26.967,40 zł oraz odsetek w kwocie 24.270,03 zł za okres od stycznia 2000 r. do grudnia 2000 r. Od powyższej decyzji Skarżący złożył odwołanie, wnosząc o jej zmianę i umorzenie zaległych wpłat na PFRON w kwocie 26 967,40 zł i odsetek za zwłokę w kwocie 24 270,03 zł za okres od 1 stycznia 2000 r. do 30 grudnia 2000 r. ewentualnie o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Skarżący w uzasadnieniu odwołania wskazał, iż Organ I instancji nie dokonał prawidłowych ustaleń w celu rzeczywistej oceny możliwości płatniczych Skarżącego. Decyzją z dnia [...] października 2008 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, iż art. 67 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej w związku z art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych w brzmieniu obowiązującym w dniu złożenia wniosku (2003 r.) wprowadzał możliwość umorzenia w całości lub w części zaległości podatkowej lub odsetek za zwłokę w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym na wniosek podatnika. Instytucja umorzenia zaległości stanowi szczególnego rodzaju ulgę, której zastosowanie uzależnione jest od ważnego interesu podatnika a także ważnego interesu publicznego. Art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej został sformułowany na zasadzie uznania administracyjnego, gdyż kwestię oceny zaistnienia wskazanych w nim przesłanek oraz oceny ich znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy ustawodawca pozostawił organowi podatkowemu. Uznanie to ograniczone jest konstytucyjną zasadą państwa prawa wynikającą z art. 2 Konstytucji RP. W myśl art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy może, lecz nie musi, umorzyć na wniosek podatnika w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. Przesłankami takiego umorzenia są tylko sytuacje uzasadnione ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Uprawnienie zawarte w tym przepisie zatem nie jest równoznaczne z obowiązkiem organu podatkowego pozytywnego rozpatrywania każdego wniosku podatnika. Przepis ten pozostawia organowi podatkowemu ocenę, czy w stanie faktycznym danej sprawy występują przesłanki uzasadniające przyznanie podatnikowi tego rodzaju ulgi. Za ważny interes podatnika należy uznać taką sytuację, w której świadczenie podatkowe nie może zostać spełnione bez doraźnej pomocy organów podatkowych. Pomoc taką w postaci umorzenia zaległości podatkowej lub odsetek za zwłokę uzasadniać mogą sytuacje wyjątkowe, takie jak klęski żywiołowe lub inne zdarzenia losowe. Minister Pracy wyjaśnił, iż po przeanalizowaniu nadesłanego przez organ pierwszej instancji materiału dowodowego w sprawie oraz argumentów przedstawionych przez Skarżącego zarówno w odwołaniu, jak i w pismach kierowanych do organu pierwszej instancji, organ odwoławczy nie dopatrzył się istnienia przesłanek, warunkujących umorzenie zaległości i odsetek za zwłokę. Instytucja umorzenia, przewidziana w art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej stosowana jest wyjątkowo, w przypadkach szczególnych. Wprawdzie z analizy sytuacji finansowej wynika, że w 2007 r. Skarżąca poniosła stratę w wysokości 159.492,04 zł., co potwierdza zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2007 r. Niezależnie od powyższego argumenty, mówiące o trudnej sytuacji finansowej nie mogą skutkować w niniejszej sprawie obowiązkiem umorzenia należnych wpłat i odsetek za zwłokę przez organ orzekający. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 czerwca 2000 r. (sygn. Akt I S.A./Lu 326/99) - trudności w funkcjonowaniu spółki, związane z wysokimi kosztami bieżącej działalności, nie stanowią same w sobie podstawy do umorzenia odsetek. Zasadą jest bowiem ponoszenie obciążeń publicznoprawnych. Ważny interes podatnika to sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków podatnik nie jest w stanie zaległości podatkowych uregulować. Skarżący nie przedstawił natomiast żadnych dowodów potwierdzających utratę możliwości zarobkowania czy zagrożenia upadłością lub likwidacją firmy. Za umorzeniem należności nie przemawia również argument Skarżącego dotyczący konieczności przeznaczenia środków finansowych na remont i modernizację przestarzałego parku maszynowego. Działalność gospodarcza jest działalnością prowadzoną na własne ryzyko. Ponadto kalkulując koszty tej działalności przedsiębiorca powinien uwzględniać zarówno wydatki związane z regulowaniem należności publicznoprawnych, jak też związane z potrzebami inwestycyjnymi przedsiębiorstwa, przy czym zdaniem organu odwoławczego pierwszeństwo mają należności wynikające z obowiązujących przepisów prawa. Organ nadmienił też, iż prawem do umorzenia zaległości podatkowych dysponuje organ podatkowy na zasadzie uznania administracyjnego. Oznacza to, że jeżeli wystąpią zdarzenia lub okoliczności nadzwyczajne, to organ jest władny do ich oceny w aspekcie ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego i może, ale nie musi, umorzyć zaległość podatkową. Przedstawione przez stronę w odwołaniu, jak i korespondencji kierowanej do Funduszu, okoliczności organ odwoławczy uznał za niewystarczające do zastosowania instytucji wyjątkowej, jaką jest umorzenie. Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc w niej o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W ocenie Skarżącego decyzja Ministra Pracy i Polityki Społecznej wydana została bez należytego zebrania materiału dowodowego czym organ naruszył art. 122 Ordynacji podatkowej i w sposób arbitralny rozstrzygnął wniosek Skarżącego. Skarżący podniósł, iż dokonanie wpłaty w kwocie objętej decyzją pozbawi go możliwości utrzymania w należytym stanie środków trwałych, które ze względu na uzyskiwanie niskich dochodów lub istnienie strat wymagają wielu nakładów, zmusi Skarżącego do zmniejszenia produkcji i ograniczenia zatrudnienia, a możliwe też, że doprowadzi do konieczności likwidacji przedsiębiorstwa. W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje : Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny stanu faktycznego sprawy, przez pryzmat przepisu art.67 par.1 ustawy ordynacja podatkowa w związku z art.49 ust.1 ustawy z dnia 27.08.1997r. o rehabilitacji zawodowej osób niepełnosprawnych, które wprowadzały możliwość umorzenia w całości lub części wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. W świetle powyższego organ nie był zmuszony, a jedynie miał możliwość zastosowania wobec podatnika dobrodziejstwa omawianego przepisu. Podstawową zasadą jest bowiem ponoszenie przez podatnika obciążeń publicznoprawnych. Aby więc możliwym było dokonanie umorzenia, podatnik musi wykazać, iż przemawia za tym jego ważny interes, a więc, że wobec nadzwyczajnych, losowych przypadków, nie jest w stanie uregulować zaległości płatniczych. W orzecznictwie i judykaturze przyjęło się uznawać, ze takimi nadzwyczajnymi okolicznościami są np. utrata możliwości zarobkowania, losowa utrata majątku, zagrożenie upadłością lub likwidacją firmy. Podkreślenia wymaga jednakże fakt, iż ciężar dowodowy w powyższym zakresie obciąża zainteresowanego, tj. w niniejszym wypadku skarżącego. To on zobowiązany jest wykazać, przy pomocy dowolnych, przez siebie wybranych środków dowodowych, iż jego sytuacja majątkowa jest tak zła, iż uzasadnia to domaganie się przez niego umorzenia zaległości płatniczych. Przechodząc na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż skarżący nie wykazał w sposób wystarczający faktu istnienia po jego stronie przesłanek umożliwiających organowi skorzystanie z zapisu art.67 par.1 ustawy ordynacja podatkowa. W szczególności nie sposób uznać za wystarczające podanie przez skarżącego, iż środki finansowe musi przeznaczyć na utrzymanie w należytym stanie środków trwałych – tj. maszyn i urządzeń. Wykazaniem sytuacji majątkowej nie jest też powołanie się przez skarżącego, iż w braku umorzenia zaległości płatniczych, będzie zmuszony ograniczyć produkcję i zatrudnienie. Podnoszone przez skarżącego argumenty nawiązują bowiem do skutków braku umorzenia zaległości. Nadal jednak nie stanowią wykazania podstaw faktycznych umorzenia, tj. istnienia złej sytuacji materialnej. Za uchyleniem skarżonej decyzji nie przemawia także podnoszony w skardze argument, iż organ nie pouczył strony o tym, jakimi dokumentami może ona wykazywać swoją sytuację majątkową. Do skarżącego, jako podmiotu profesjonalnie prowadzącego działalność gospodarcza, należy bowiem stosować podwyższony miernik staranności w działaniu. Skoro podatnik prowadził księgę przychodów i rozchodów, to miał możliwość, aby na jej podstawie wywodzić istnienie podstaw do umorzenia zaległości. Nadto podnieść należy, iż twierdzenia skarżącego, jakoby nie został pouczony przez organ o możliwości wykazania swojej sytuacji majątkowej innym dokumentem niż sprawozdanie finansowe, nie znajdują potwierdzenia w stanie faktycznym niniejszej sprawy. Jak bowiem wynika z wezwania z dnia 13.08.2008r. skierowanego przez organ do skarżącego, wskazano w nim możliwość wykazania sytuacji majątkowej także przy pomocy innego niż sprawozdanie finansowe, dokumentu ilustrującego sytuacje finansowa firmy. W tym stanie sprawy, uznając, iż skarżący nie wykazał istnienia po swojej stronie przesłanek uzasadniających umorzenie jego zaległości płatniczych, Wojewódzki Sad Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 p.p.s.a.