III SA/Wa 3326/14

Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 23.12.2014 r. po rozpoznaniu wniosku S. K., K. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi S. K., K.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] .09.2014 r Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji uchylającej decyzję o określeniu łącznego zobowiązania pieniężnego za 2013 r i umorzeniu postępowania w sprawie p o s t a n a w i a przyznać skarżącym prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu 1) Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub zwolnienie od kosztów sądowych albo ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.) i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów utrzymania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 u.p.p.s.a.). 2) K. K. oraz S. K. (dalej też jako strona bądź skarżący), wpierw pismem z 25.11.2014 r, a następnie – w wykonaniu wezwania referendarza sądowego - formularzami PPF z 15.12.2014 r, zwrócili się o przyznanie prawa (wszelkiej) pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego lub adwokata "w celu dochodzenia swych wszelkich poniesionych strat i krzywd". Wniosek swój K.K. uzasadnił subiektywnym przekonaniem, zgodnie z którym "byli i są pokrzywdzeni i poszkodowani, lecz nie stać ich nawet na najmniejszy wydatek w celu dochodzenia swych praw". Za przyznaniem prawa pomocy przemawiają także względy natury obiektywnej, ponieważ gospodarstwo domowe skarżącego liczy siedem osób (w tym pięć córek ur. od [...] r do [...] r), zaś głównym źródłem utrzymania rodziny są zasiłki rodzinne i pielęgnacyjne (ok 797 zł na siedem osób). Sam skarżący i jego małżonka legitymują się godnością osoby bezrobotnej o zerowej dochodowości. S. K. , w przeciwieństwie do K. K. , wprawdzie dysponuje samodzielnie kwotą 935 zł brutto (z tytułu renty rodzinnej i zasiłku pielęgnacyjnego), lecz jak nie omieszkała się wskazać zarazem, z uwagi na fakt opłacania z renty rachunków za gaz i prąd oraz telefon – nie wspominając o lekarstwach – że na życie pozostaje jej jedynie kwota 300 zł. Jej zdaniem wysokość kwoty uniemożliwia jej jednoczesne pokrycie kosztów postępowania i zabezpieczenie potrzeb życiowych. 3) Referendarz sądowy uznał złożone przez stronę oświadczenia, pod rygorem wynikającym z art. 233 § 1 kodeksu karnego o odpowiedzialności karnej za podanie nieprawdziwych danych lub zatajenie prawdy, za wiarygodne. Wymagalny koszt sądowy, w sprawie badanej przez referendarza sądowego, to kwota 200 zł. Zdaniem referendarza sądowego, kwota 300 zł, która S. K. dysponuje "na życie" to za mało, by pokryć z niej zarówno należności sądowe jak wydatki związane z podtrzymaniem egzystencji. Kwota 300 zł w dyspozycji to też za mało, by pokryć koszty działania pełnomocnika z urzędu. W szczególności dlatego, że ustawodawca uznał za minimalne koszty pomocy prawnej pełnomocnika z urzędu (np. radcy prawnego) w sprawie takiej jak badana w tym postepowaniu, kwotę w wysokości aż 240 zł (§ 14 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, Dz.U. z 2013 poz 490,). Dlatego należało uznać też niemożność wygospodarowania przez stronę S. K. środków także na pomoc pełnomocnika z urzędu. Referendarz sądowy nie doszukał się możliwości pokrycia wymagalnych kosztów sądowych i kosztów postępowania w ogóle przez K. K., który, będąc osoba bezrobotną, utrzymuje się z zasiłków rodzinnych i pielęgnacyjnych - i to przyznawanych dla jego córek. Referendarz sądowy podziela przy tym pogląd, że zły stan zdrowia może uniemożliwiać podjęcie aktywności zawodowej przez stronę, co usprawiedliwia brak uzyskiwania dochodów. Z uwagi na powyższe ustalenia, jak też z uwagi na treść przepisów prawa, które wiążą urzędnika sądowego, powinien on stwierdzić, że w sprawie została spełniona przesłanka przyznania skarżącym prawa pomocy w zakresie całkowitym w rozumieniu art. 246 §1 P.p.s.a., ponieważ skarżący wykazali, że nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania: ani na poczet kosztów sądowych, ani na poczet wynagrodzenia pełnomocnika. Dla oceny wniosku nie mają znaczenia rozstrzygnięcia podejmowane uprzednio względem strony, ponieważ każdy wniosek o prawo pomocy – w tym ten analizowany w niniejszej sprawie - jest rozpoznawany odrębnie. Referendarz sądowy zadecydował o przyznaniu jednego z wnioskowanych pełnomocników, tj adwokata, z uwagi na gwarantowany standard usług prawnych świadczonych przez tą grupę zawodową, największe tradycje zawodowe w polskiej tradycji prawniczej (sięgającą roku 1016, kiedy Bolesław Chrobry nakazał zapewnić wdowom, małoletnim sierotom i ludziom ubogim bezpłatną pomoc prawną) oraz pełnioną misję społeczną ucieleśniającą się w obowiązku regularnego udzielania darmowej pomocy prawnej. 4) Mając na uwadze powyższe referendarz sądowy, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1 , § 2, § 3art. 246 § 1 pkt 1 i 2 u.p.p.s.a., uznał, jak w sentencji.