III SA/Wa 3326/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędziowie sędzia WSA Sylwester Golec, sędzia WSA Jolanta Sokołowska (sprawozdawca), Protokolant referent stażysta Magdalena Gajewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2015 r. sprawy ze skargi S. K. i K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia w całości decyzji uchylającej decyzję określającą wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego na 2013 r. i umorzenia postępowania w sprawie oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej zwane "SKO"), uchyliło w całości decyzję Wójta Gminy K. z dnia [...] września 2013 r. w przedmiocie uchylenia w całości ostatecznej decyzji z dnia [...] lutego 2013 r. w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego w stosunku do S. K. i M. K. Z motywów zaskarżonej decyzji wynika, że Wójt Gminy K. decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. ustalił w stosunku do S. K. i M. K. wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2013 w kwocie 341,00 zł. W dniu 8 maja 2013 r. do Urzędu Gminy wpłynęło zawiadomienie Starosty W. z dnia 19 kwietnia 2013 r. o zmianach w ewidencji gruntów, z którego wynika, iż spadek po M. K. nabyli: B. K., K. K., S. K., T. K. i W. K. Decyzją z dnia [...] września 2013 r. Wójt Gminy K. orzekł w stosunku do S. K. o uchyleniu w całości ostatecznej decyzji z dnia [...] lutego 2013 r. Jako podstawę uchylenia decyzji organ podatkowy wskazał art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749, ze zm., dalej zwana "O.p."). Okolicznością która wyszła na jaw po wydaniu decyzji, jest zdaniem organu pierwszej instancji ww. zawiadomienie Starosty W. o zmianach w ewidencji gruntów z dnia 19 kwietnia 2013 r. SKO wskazało, że z odpisu skróconego aktu zgonu M. K. wynika, iż zmarł on 9 października 2010 r. Natomiast decyzja, której dotyczy postępowanie została wydana w dniu [...] lutego 2013 r., zatem została ona skierowana do osoby zmarłej. Podkreśliło, iż nadzwyczajne tryby postępowania administracyjnego oparte są o zasadę niekonkurencyjności, polegającą na tym, że ich rolą jest usuwanie wyłącznie określonych wad decyzji i tryby te nie mogą być stosowane zamiennie. Zdaniem SKO organ podatkowy pierwszej instancji błędnie uchylił decyzję w trybie wznowienia postępowania, orzekając jedynie o uchyleniu decyzji, w sytuacji gdy decyzja zawiera wadę uzasadniającą stwierdzenie jej nieważności. Dlatego SKO uznało, że w takiej sytuacji należało uchylić decyzję Wójta Gminy K. z dnia [...] września 2013 r. i umorzyć postępowanie. SKO poinformowało, że zostanie wszczęte z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] lutego 2013 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, S. K. i K. K. (dalej "Skarżący") zakwestionowali wskazaną na wstępie decyzję podnosząc, iż jest ona rażąco krzywdząca i niesprawiedliwa. W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało dotychczasowe stanowisko i wniosło o oddalenie skargi. W piśmie procesowym z dnia 7 maja 2015 r. pełnomocnik Skarżących podtrzymał stanowisko zawarte w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. Wbrew stanowisku Skarżących wyrażonym w skardze zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2014 r. nie jest ani rażąco krzywdząca, ani niesprawiedliwa. Decyzją tą została wyeliminowana z obrotu prawnego decyzja Wójta Gminy K. z dnia [...] września 2013 r. uchylająca w całości ostateczną decyzję z dnia [...] lutego 2013 r. w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego w stosunku do S. K. i M. K. i postepowanie organu pierwszej instancji zakończone uchyloną decyzją zostało umorzone. Przywrócony został więc stan istniejący przed wydaniem decyzji z dnia [...] września 2013 r. Wyeliminowanie z obrotu prawnego ww. decyzji z dnia [...] września 2013 r. było jak najbardziej zasadne, a przede wszystkim zgodne z prawem. Błędnie bowiem uznano w tej decyzji, iż skierowanie decyzji do osoby nieżyjącej stanowi przesłankę wznowienia postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Zgodnie ze stanowiskiem SKO prowadzenie postępowania administracyjnego i wydanie decyzji w stosunku do osoby zmarłej ocenione musi być jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 247 § 1 pkt 3 O.p. Tego typu uchybienie rodzi skutki niemożliwie do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Charakter strony przysługujący osobie fizycznej wygasa z jej śmiercią, co oznacza, że w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć postępowania i wydać decyzji. Gdy zaś dojdzie do wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej, należy przyjąć, że jest ona obarczona wadą nieważności. Decyzja skierowana do osoby zmarłej nie może wywołać skutków prawnych od momentu jej wydania, dlatego eliminacja takiej decyzji z obrotu prawnego powinna nastąpić w trybie dającym gwarancję usunięcia jej z obrotu ze skutkiem wstecznym (ze skutkiem ex tunc), od momentu jej wydania. Taki skutek wywołuje stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 247 § 1 pkt 3 O.p. Na taką kwalifikację omawianej wady decyzji nie ma wpływu to, czy organ wiedział o śmierci strony postępowania oraz czy jego niewiedza była zawiniona czy też nie. Ww. przepis w ogóle nie nawiązuje do wiedzy organu o okolicznościach skutkujących nieważnością decyzji. Z akt niniejszej sprawy w sposób bezsprzeczny wynika, iż adresat decyzji Wójta Gminy K. z dnia [...] lutego 2013 r. M. K. nie żył w dacie jej wydania. Zgodnie z Odpisem Skróconego Aktu Zgonu z dnia 31 marca 2014 r. zmarł on 9 października 2010 r., zatem nie mógł być stroną postępowania i w konsekwencji adresatem decyzji. Trafnie też zauważyło SKO, że system weryfikacji ostatecznych decyzji administracyjnych jest oparty na zasadzie niekonkurencyjności, co oznacza, że poszczególne tryby nadzwyczajne mają na celu usunięcie tylko określonego rodzaju wadliwości decyzji i nie mogą być stosowane zamiennie. Naruszenie wyłączności stosowania określonego trybu nadzwyczajnego weryfikacji decyzji stanowi w konsekwencji rażące naruszenie prawa (tak: B. Adamiak, J. Borkowski, "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz.", wyd. 6, Wydawnictwo C.tLBeck, Warszawa 2004, str. 617). Niedopuszczalne jest tym samym przyjęcie, że którakolwiek z podstaw wznowienia postępowania mogłaby stanowić zarazem jedną z przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji. Reasumując stwierdzić należy, iż prawidłowo postąpił organ odwoławczy eliminując z obrotu prawnego decyzję z dnia [...] września 2013 r. wydaną w trybie wznowienia postępowania i umarzając postępowanie wznowieniowe. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), postanowił jak w sentencji.