III SA/Wa 3328/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie - Wnioskiem z 20 listopada 2008 r. złożonym na urzędowym formularzu (PPF) D. J. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wyjaśnił, iż obecnie pozostaje bez pracy, nie ma stałego dochodu ani oszczędności, dlatego też poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie spowodowałoby brak środków do życia. Z uwagi na fakt, iż oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, na podstawie art. 255 w zw. z art. 252 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Referendarz sądowy wezwał skarżącego do nadesłania w terminie 7 dni: zeznań podatkowych skarżącego oraz osób pozostających ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym za 2007 r., wskazania i udokumentowania wysokości dochodów uzyskanych w roku bieżącym przez skarżącego i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, wskazania i udokumentowania wszystkich źródeł utrzymania skarżącego oraz osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe (zaświadczenia o wysokości wynagrodzenia, ewentualnie zaświadczenia z urzędu pracy o pozostawaniu bez zatrudnienia itp.), nadesłania wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych skarżącego i osób pozostających ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym za ostatnie trzy miesiące, wskazania składników majątku nieruchomego skarżącego oraz majątku ruchomego o wartości ponad [...] euro, wskazania wysokości miesięcznych wydatków składających się na bieżące utrzymanie skarżącego oraz osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym (miesięczne zestawienie dochodów i wydatków), wyjaśnienia, na co skarżący przeznaczył środki w wysokości ponad [...] zł zdeponowane, a następnie wypłacone w 2000 r. z instytucji finansowych. Mimo upływu terminu wskazanego w wezwaniu wnioskodawca nie nadesłał żądanych dokumentów, ani nie złożył stosownych wyjaśnień. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 P.p.s.a. właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 258 § 1 powołanej ustawy, czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy mogą wykonywać referendarze sądowi. Zgodnie z art. 245 § 2 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. W niniejszej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Przepis art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych wynika natomiast, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia stosownych kosztów sądowych (art. 199 i art. 214 P.p.s.a.). Jak się podkreśla w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których poniesienia zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Ustosunkowując się do powyższego trzeba jeszcze raz podkreślić, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż sytuacja finansowa, w której się znajduje uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy. Wskazać należy, iż w rozpoznawanej sprawie, oświadczenia skarżącego zawarte we wniosku okazały się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. W związku z tym, w celu dokonania rzetelnej oceny sytuacji materialnej skarżącego Referendarz sądowy, w oparciu o przepis art. 255 w zw. z art. 252 § 1 P.p.s.a., wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy o stosowne oświadczenia i dokumenty. Z tego obowiązku skarżący nie wywiązał się. Brak jest zatem przekonywujących podstaw do stwierdzenia, iż sytuacja, w której się znajduje wypełnia przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., a tym samym uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05; postanowienie z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05) prezentowany jest bowiem pogląd, iż o ile nieprzeprowadzenie postępowania uzupełniającego, co do rzeczywistego stanu majątkowego strony, w przypadku gdy okoliczności przedstawione we wniosku budzą jakiekolwiek wątpliwości, jest istotną wadą postępowania, o tyle uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uznać należy za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, iż nie zachodzą przesłanki do zastosowania wobec skarżącego instytucji prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z tej przyczyny na podstawie art. 243 § 1, art. 245, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.