III SA/Wa 3328/17

Starszy Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 28/11/2017 r po rozpoznaniu wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...]/7/2017 r. Nr [...] w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności wspólnika za zaległości spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r. p o s t a n a w i a odmówić Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie 1) Zgodnie z art. 245 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, o który wnioskuje strona – tj. zwolnienia od kosztów sądowych - następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Okoliczności uzasadniające potrzebę przyznania stronie prawa pomocy powinna wykazać – strona. 2) Skarżący M.S. (dalej także jako "Strona") wnioskiem zawartym na formularzu PPF z 31/08/2017 r., zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazał, że: - nie jest w stanie ponieść kosztów; - jego miesięczny dochód z tytułu udziału w spółce wynosi [...] zł; - z żoną, która posiada emeryturę w wysokości [...] zł i dochód z działalności gosp w wysokości [...] zł, łączy go ustrój rozdzielności majątkowej; - miesięczne wydatki z tytułu utrzymania wynoszą 900 zł; - posiada kolekcję monet i znaczków o wartości [...] tys zł, - posiada maszyny i urządzenia [...] o wartości ok 60 tys. zł; - jest współwłaścicielem mieszkania o pow.62 m kw; - żona posiada samochód [...] 2011 r, nieruchomość w M. (2 tys m kw o wartości 200 tys zł). Odpowiadając na wezwanie urzędnika sądowego Skarżący przedstawił część informacji o elementach kalkulacji kosztów życia i finansowania wydatków. Wyjaśnił także, że nie osiąga dochodów z tytułu prac dorywczych, tylko żona jest wspierana przez jej mamę. Załączył deklaracje podatkowe, bilans z działalności gospodarczej. 3) Referendarz sądowy, na tym etapie postępowania, daje wiarę twierdzeniom Strony o subiektywnym przekonaniu o jej nienajlepszej sytuacji życiowej – zwłaszcza w obliczu możliwych nakładów o niebagatelnej wysokości w następstwie egzekwowania zaskarżonej decyzji. Nie bez znaczenia bowiem dla oceny przywołanej dolegliwości związanej z regulowaniem zobowiązań publicznoprawnych jest rozmiar zaległości podatkowych, za które przypisano odpowiedzialność Stronie. Czy zasadnie – może ocenić to Sąd po uiszczeniu wpisu od skargi w sprawie w wysokości 500 zł, czyli w wysokości niewspółmiernie niskiej z uwagi na (rzeczywistą) wartość przedmiotu sporu w sprawie, czyli wysokość zaległości podatkowych spółki. Zdaniem referendarza sądowego, brak jest podnoszonych przez Stronę okoliczności, że nie jest ona w stanie uiścić wymaganych kosztów sądowych z przychodu osiąganego w ramach działalności gospodarczej, a nawet – z dochodu gospodarstwa domowego, nie wspominając o posiadanych wierzytelnościach, wskazanych w części historycznej. Tylko w kasie Skarżący zadeklarował, na koniec 2016 r., kwotę [...] zł. Również przypadający na niego przychód zadeklarowany w zeznaniu podatkowym wydaje się zabezpieczyć koszty sporu sądowego w sprawie. W ocenie urzędnika sądowego, w uzasadnieniu wniosku o prawo pomocy sporządzonym przez Stronę, zostały zawarte informacje, które niweczą zamiary urzędnika sądowego udzielenia pomocy Stronie. Skarżący bowiem ocenił obowiązek poniesienia kosztów sądowych jako okoliczność ograniczającą w istotnym stopniu zaspokajanie jego potrzeb życiowych (por. rubryka 5 formularza PPF, in fine). Tymczasem zdolność do ponoszenia kosztu sądowego w sprawie odnosi się nie tylko do dochodu Skarżącego, ale także do dochodu gospodarstwa domowego, zasobów materialnych Strony czy małżonka. Drugorzędny wobec tych uwag jest fakt, że z dorobku prawnego wynika, że Skarżący, wbrew zasadzie mala emptio semper ingrata, powinien z osiąganego dochodu przewidzieć obowiązek zabezpieczenia kosztów postępowania, przynajmniej od daty wszczęcia sporu. Równie nietrafione są argumenty za pomocą których Skarżący stara się wykazywać, że rozdzielność majątkowa łącząca go z żoną i jego niskie dochody uniemożliwiają mu pokrycie kosztów postępowania w sprawie. Tymczasem zdolność do ponoszenia kosztu sądowego w sprawie należy odnieść z woli ustawodawcy wyrażonej w art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2017 r., poz. 682) nie tylko do dochodu Skarżącego, ale także do dochodu gospodarstwa domowego, zasobów materialnych Strony czy małżonka. Zdaniem referendarza sądowego, ani rozdzielność majątkowa, ani wysokość przepływów na rachunku bankowym nie wskazują na niemożność wygospodarowania 1 tys. zł (po 500 zł w każdej ze spraw) tytułem kosztów sądowych. Ani Skarżący, ani jego żona nie zostali pozbawieni prawa do dysponowania majątkiem (nieruchomościami, kolekcją monet, ruchomościami), w najbardziej optymalny, z punktu widzenia zaspokojenia ich interesów – sposób. Nie ma zatem w sprawie żadnego powodu, by zwolnić Skarżącego od ciężaru kosztów sądowych, mimo – jak wskazano na wstępie – subiektywnych odczuć Strony. 4) Dlatego, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1, § 3, art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., należy zadecydować jak w sentencji.