III SA/Wa 3334/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Golec, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko, Sędzia WSA Jarosław Trelka (sprawozdawca), Protokolant referent stażysta Agata Próchniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2011 r. spraw ze skarg R. K. na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2010 r. nr [...] nr [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania odwoławczego. oddala skargi Trzema decyzjami z dnia [...] grudnia 2009 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. orzekł o odpowiedzialności podatkowej R. K. (dalej powoływanego jako "Skarżący") za zaległości podatkowe T. S. A. z siedzibą w W. (dalej "spółka") za grudzień 2003 r. oraz poszczególne miesiące 2004 r. i 2005 r. W odwołaniach od powyższych decyzji Skarżący, niezależnie od sformułowanych zarzutów naruszenia art. 116, art. 122, art. 187, 191 Ordynacji podatkowej, wniósł o zawieszenie postępowań odwoławczych do czasu zakończenia postępowania karnego przed Sądem Rejonowym w K., sygn. akt [...], oraz postępowania egzekucyjnego przeciwko udziałowcom spółki. Podniósł, że Organ I instancji pominął fakt, iż zaległości podatkowe spółki powstały w następstwie przestępczych działań jej udziałowców, przeciwko którym toczą się postępowania karne i egzekucyjne. Dwoma postanowieniami z [...] maja 2010 r. oraz postanowieniem z [...] czerwca 2010 r. Dyrektor Izby Skarbowej odmówił Skarżącemu zawieszenia postępowań odwoławczych, przyjmując, że w tych konkretnych realiach nie zaistniały przesłanki zawieszenia postępowania w postaci wystąpienia zagadnienia wstępnego. Organ odwoławczy wyjaśnił, że kwestia prejudycjalna ma miejsce jedynie wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy podatkowej uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem kwestii prawnej. Nie powstaje zatem w przypadku, gdy na rozpatrzenie i wydanie decyzji podatkowej mogą mieć wpływ ustalenia faktyczne poczynione przez wskazany w art. 201 § 1 Ordynacji podatkowej inny organ lub sąd. Jeżeli dane zagadnienie ma jedynie pośredni, luźny związek z rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji, to wówczas nie ma ono charakteru zagadnienia wstępnego. Organ wywiódł, że postępowanie karne, mające nawet bezpośredni związek ze sprawą podatkową, nie kreuje, co do zasady, zagadnienia wstępnego w odniesieniu do postępowania podatkowego w przedmiocie określenia lub ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego. Natomiast jeżeli ustalenia wyroku karnego dotyczą okoliczności faktycznych istotnych z punktu widzenia postępowania przed organami podatkowymi, to mogą one stanowić podstawę do ewentualnego wznowienia postępowania podatkowego. W konsekwencji, zdaniem Organu, wyniki postępowania karnego i egzekucyjnego dotyczące wierzytelności spółki wobec podmiotów trzecich, nie pozostają w związku z orzeczeniem o odpowiedzialności podatkowej Skarżącego. W zażaleniach na powyższe postanowienia Skarżący podniósł, że przesłanki jego odpowiedzialności za zobowiązania spółki mogą być ocenione jedynie po ustaleniu jej majątku. W skład majątku spółki wchodzą także roszczenia dochodzone we wskazanej sprawie karnej oraz postępowaniu egzekucyjnym. Tym samym, według Skarżącego, ustalenie tych wierzytelności nie jest możliwe przez organy podatkowe, gdyż wyłącznie władnymi w tym zakresie pozostają sąd karny i komornik. Postanowieniami z [...] października 2010 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy swoje pierwotne postanowienia. Zdaniem Organu, w rozpatrywanej sprawie nie miała miejsca zależność pomiędzy postępowaniem podatkowym w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu, a postępowaniem karnym związane z działaniem na szkodę spółki. Kwestia odpowiedzialności karnej wskazanych osób za ich działanie pozostaje zatem bez wpływu na postępowanie w zakresie odpowiedzialności Skarżącego za zaległości powstałe w okresie pełnienia przez niego funkcji w zarządzie spółki. kwestią wstępną nie jest też wynik postępowania egzekucyjnego. W skargach do tutejszego Sądu na powyższe postanowienia Skarżący zarzucił Organowi naruszenie art. 123 § 1 i art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej przez pozbawienie go czynnego udziału w postępowaniach poprzedzających wydanie zaskarżonych postanowień. Zarzucił również naruszenie art. 121, art. 122, art. 180, art. 191 i art. 192 Ordynacji podatkowej przez wydanie rozstrzygnięć, które miały wady w zakresie ustaleń faktycznych. Sformułował również zarzut naruszenia art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej przez jego błędną wykładnie, niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że ustalenia dotyczące majątku spółki nie muszą poprzedzać wydania decyzji merytorycznej. Rozwijając tak sformułowane zarzuty Skarżący wyjaśnił, że konieczność ustalenia wielkości składników spółki wynikała ze stanowiska organów podatkowych, które nie chciały uznać pewnych wierzytelności za składnik majątku spółki. Wywiódł, że zakwalifikowanie przedmiotowych wierzytelności do składników majątku spółki spowodowałoby umorzenie postępowania przez Organ I instancji, ewentualnie uwzględnienie odwołań, uchylenie decyzji Naczelnika i umorzenia postępowania Organu I instancji przez Organ odwoławczy. W piśmie procesowym z 22 czerwca 2011 r. Skarżący wywiódł, że sprawy będące przedmiotem postępowań karnych są bezpośrednią przyczyną powstania zobowiązań podatkowych, i dlatego też racjonalnym i zasadnym jest, aby za zobowiązania te odpowiadały osoby, które bezpośrednio się do nich przyczyniły, a możliwe jest to dopiero po zakończeniu toczących się procesów. W odpowiedzi na skargi Organ, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie natomiast z art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), kontrola działalności administracji przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem materialnym i formalnym obowiązującym w dacie wydania takiego postanowienia. Zgodnie natomiast z art. 134 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skargi wniesione w niniejszej sprawie nie zasługiwały na uwzględnienie. Zgodnie z art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, organ podatkowy zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozpatrzenia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Okolicznością, jaka uzasadniała – według Skarżącego – zawieszenie postępowań podatkowych w przedmiocie przeniesienia na niego odpowiedzialności podatkowej za zaległości spółki T. S.A., było niezakończenie postępowania karnego prowadzonego przed Sądem Rejonowym w K., sygn. [...], przeciwko osobom oskarżonym o działanie na szkodę spółki, a także prowadzenie postępowania egzekucyjnego przeciwko jednemu z udziałowców spółki. Należy zatem powtórzyć za Organem, że z kwestią prejudycjalną, o jakiej stanowi art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji, jest taka sprawa, bez której nie jest w ogóle możliwe rozstrzygnięcie sprawy podatkowej, a nie wydanie decyzji o określonej treści. W ramach zagadnienia wstępnego związek pomiędzy nim, a sprawą podatkową, powinien mieć charakter prawny, a nie faktyczny, a ponadto organ podatkowy nie może tego zagadnienia wstępnego rozstrzygnąć samodzielnie, gdyż należy to do kompetencji innego organu lub sądu. W niniejszej sprawie sąd karny oraz organ egzekucyjny mają rozstrzygnąć kwestię winy i kary konkretnych osób oskarżonych o działanie na szkodę spółki, a także wyegzekwować należności od jednej z osób. Te dwie okoliczności nie mają charakteru prawotwórczego, lecz faktyczny, a dodatkowo – od treści rozstrzygnięć wydanych w tych postępowaniach w żaden prawny sposób nie zależy wydanie decyzji podatkowych. Owszem – istnieje pewien związek faktyczny tych kwestii ze sprawami podatkowymi, ale o ile organy podatkowe uznają, że kwestie te mają znaczenie dla postępowań podatkowych, to zobowiązane i uprawnione będą do samodzielnych ustaleń faktycznych co do przyczyn powstania zaległości spółki i co do bezskuteczności egzekucji wobec niej. Wspomniany związek nie uzasadniał więc zawieszenia postępowań podatkowych prowadzonych wobec Skarżącego. Kwestie, które Skarżący podniósł w skardze oraz w piśmie procesowym z 22 czerwca 2011 r. (przyczyny powstania zaległości spółki, skuteczność egzekucji), o ile w ogóle wymagają analizy organu podatkowego, to tylko w zasadniczym postępowaniu o przeniesienie odpowiedzialności, prowadzonym na podstawie art. 116 Ordynacji podatkowej. Niezasadny jest ponadto inny procesowy zarzut Skarżącego, dotyczący niepowiadomienia go o zakończeniu postępowania w przedmiocie zawieszenia oraz o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym i wypowiedzenia się na ten temat. Otóż Dyrektor prawidłowo wyjaśnił Skarżącemu, że art. 200 Ordynacji zobowiązuje organ podatkowy do wyznaczenia terminu dla wypowiedzenia się co do zebranego materiału przed wydaniem d e c y z j i, a nie postanowienia. Nie istnieją podstawy, aby art. 200 stosować także przed wydaniem incydentalnego postanowienia podatkowego. Art. 239 Ordynacji zobowiązuje tylko do stosowania do zażaleń przepisów dotyczących odwołań. Przepisy dotyczące odwołań zawarte natomiast zostały w rozdziale 15 Ordynacji, podczas gdy art. 200 umiejscowiony został w rozdziale 11 Dowody. Niezależnie od tego wskazać należy, że Skarżący nie próbował nawet wykazać związku pomiędzy zarzucanym naruszeniem prawa procesowego, wskazanym wyżej (niezastosowanie art. 200 Ordynacji), a wydanymi postanowieniami odmawiającymi zawieszenia postępowań. Tymczasem ewentualne uchybienia przepisom procesowym uzasadniają uwzględnienie skargi tylko wtedy, gdy mogły mieć one istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 przywołanej ostatnio ustawy procesowej, Sąd oddalił skargi.