III SA/Wa 3335/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. Sp. z o.o. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi w sprawie ze skargi Z. Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr: [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2014 r. i 2015 r. postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy - "Z. " Sp. z o.o. (dalej – "skarżąca", "spółka") wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że w dniu [...] czerwca 2014 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. wydał decyzję o zabezpieczeniu określonego w decyzji zobowiązania podatkowego na instrumentach finansowych posiadanych przez skarżącą. Spółka oprócz środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowym posiadała około [...] zł. Spółka zadeklarowała partycypowanie w kosztach wpisu sądowego w wysokości 10.000 zł. Ze złożonych oświadczeń wynika ponadto, że kapitał zakładowy spółki wynosi [...] zł, wartość środków trwałych to [...] zł, a strata za ostatni rok obrotowy wyniosła 484.726,83 zł. Stan środków na rachunkach bankowych spółki wynosi 332,61 zł. Ponadto skarżąca ponosi koszty na wynagrodzenia pracowników – 7.000 zł, biuro księgowe – 2.200 zł, czynsz – 500 zł. Skarżąca oświadczyła, że posiada niespłacone zobowiązania w wysokości 12.116.528,77 zł. Do wniosku spółka załączyła zeznania podatkowe, rachunek zysów i strat, bilans, informację dodatkową do sprawozdania finansowego za 2014 i 2015 r., zestawienie obrotów i sald wyciągi z rachunków bankowych. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2016, poz. 718 ze zm. – dalej "P.p.s.a.") zasady ponoszenia przez stronę kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowoadministracyjnego, które są dochodami budżetu państwa (zob. art. 212 § 2 P.p.s.a.). Jest to zatem swoista forma dotowania strony przez państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w tym postępowaniu. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. osoba prawna, a także inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (tak w niniejszej sprawie) – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Oceniając wniosek skarżącej z punktu widzenia powyższej przesłanki referendarz sądowy uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Spółka uzasadniając swój wniosek wskazuje na decyzję z [...] czerwca 2014 r., którą to decyzją Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. dokonał zabezpieczenia określonego w decyzji zobowiązania podatkowego na instrumentach finansowych spółki. Odnosząc się do powyższej argumentacji zauważyć należy, że mimo zabezpieczania, na które powołuje się skarżąca, w 2014 r. osiągnęła ona przychód w wysokości ponad 471 mln zł. Tym samym okoliczność dokonania zabezpieczenia nie wpłynęła na możliwość dalszego funkcjonowania spółki i nie przeszkodziła w uzyskaniu prawie półmiliardowego przychodu z działalności. W 2015 r. spółka osiągnęła – wprawdzie wielokrotnie niższy niż 2014 r. – ale w dalszym ciągu bardzo znaczący przychód, bowiem wyniósł on 17.741.105,02 zł (zob. zeznania podatkowe). Jak wynika z kolei z informacji dodatkowej do sprawozdania finansowego na dzień 31 grudnia 2015 r. spółka posiadała środki pieniężne na rachunku bankowym w wysokości 358.057,13 zł oraz w kasie w wysokości 264.885,38 zł. Z powyższego wynika więc, że skarżąca prowadziła i prowadzi działalność gospodarczą o znacznych rozmiarach i samo dokonane zabezpieczenie nie stanowiło okoliczności, która miałby znaczący wpływ na byt spółki. Obecnie, spółka w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą i mimo, że aktualnie obroty spółki e zmalały (z zestawienia obrotów i sald za okres od 1 stycznia do 31 października 2016 r. wynika, że za ten okres obroty te wyniosły 13.232.981,76 zł, przy czym saldo początkowe wynosiło 12.497.213,22 zł), nie zmienia to faktu, że skarżąca pozostaje w dalszym ciągu w obrocie gospodarczym. W orzecznictwie zwraca się uwagę na fakt, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z 1 kwietnia 2008 r. I OZ 208/08). Skoro, jeszcze za 2015 r., spółka osiągnęła znaczące przychody, to jest kwestią wyboru, czy przeznaczy uzyskane środki na cele związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, czy na pokrycie kosztów sądowych. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że nakładom na działalność gospodarczą nie można przypisać pierwszeństwa przez kosztami sądowymi. Ponadto, jak wynika z akt sprawy, przedmiotem sporu toczącego się przed organami podatkowymi w zakresie "rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania" jest m.in. wystawianie przez spółkę faktur, które nie dokumentują faktycznych zdarzeń gospodarczych (tzw. "pustych faktur") oraz odliczanie podatku naliczonego na podstawie takich faktur. W orzecznictwie kładzie się nacisk na to, że każdy podmiot prowadzący działalność gospodarczą powinien przewidzieć konieczność ponoszenia kosztów spraw sądowych związanych z prowadzoną działalnością i mieć wygospodarowane na ten cel środki finansowe (postanowienia NSA z 28 marca 2014 r., I OZ 232/14, z 17 grudnia 2014 r., I FZ 459/14). Uwaga ta ma wymiar "kwalifikowany", jeżeli spółka prowadzi "ryzykowną" działalność gospodarczą, a z całą pewnością wymóg "ostrożności" obowiązuje od daty wszczęcia postępowań podatkowych. Jeśli spółka nie przewiduje konieczności sporów sądowych, to skutki takiego działania obciążają przedsiębiorcę (postanowienie NSA z 18 stycznia 2008 r. I OZ 809/07). Najistotniejsze jest jednak to, że osoba prawna wnosząc o przyznanie prawa pomocy obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich, pomimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, Warszawa 2010 r., str. 568, postanowienie NSA z dnia 13 czerwca 2014 r., sygn. akt I FZ 171/14). Zauważyć bowiem należy, że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, ubiegająca się o prawo pomocy, może pokryć koszty postępowania przez żądanie dopłat od wspólników (por. postanowienie NSA z dnia 12 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 796/11). W powyższym orzeczeniu Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na możliwość pozyskania przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat. Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1030 ze zm.) umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Jak podkreśla się w doktrynie, dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. Kidyba A., Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-3000 K.s.h., wyd. VII). Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę. Powyższe stanowisko zostało zaaprobowane przez orzecznictwo sądowoadministracyjne (por. postanowienie NSA z dnia 11 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GZ 123/12, z dnia 14 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FZ 228/05, z dnia 10 marca 2015 r. sygn. akt II FZ 84/15, postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 4 marca 2015 r. sygn. akt I SA/Po 1072/14, postanowienie WSA w Rzeszowie z dnia 16 grudnia 2014 r. sygn. akt II SA/Rz 1062/14). W niniejszej sprawie spółka deklaruje wprawdzie możliwość uiszczenia wpisu sądowego na poziomie 10.000 zł, jednakże w ocenie referendarza sądowego, mając na uwadze, że jedynym wspólnikiem skarżącej jest spółka akcyjna oraz, że w latach poprzednich skarżąca uzyskiwała znaczące przychody, a za 2014 r. – zysk w wysokości 1.765.941,73 zł, z którego prawdopodobnie wypłacona została odpowiednio duża dywidenda dla wspólnika, uwzględnienie powyższego wniosku nie jest zasadne. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie przepisów art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.