III SA/Wa 3336/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia w całości decyzji w sprawie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od marca do grudnia 2008 r. postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy - Skarżąca – J. K. , reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazała, że nie posiada majątku, ani żadnych oszczędności, które pozwoliłyby na pokrycie wpisu od skargi. Jednocześnie niewielki dochód uzyskiwany przez skarżącą i jej męża w całości przeznaczany jest na pokrycie kosztów utrzymania. Argumentowała, że prowadzone jest w stosunku do niej postępowanie egzekucyjne, które doprowadziło do zajęcia wynagrodzenia powyżej kwoty minimalnej. Rachunek bankowy skarżącej również został zajęty. Z oświadczeń skarżącej wynika, że prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe z mężem i dwójka dzieci. Do majątku męża skarżąca zaliczyła samochód marki [...] z 2007 r. o wartości ok. 18.000 zł. Wskazała również, że mąż spłaca pożyczkę na kwotę 18.500 zł (do spłaty pozostało 2.627,97 zł). Dochód rodziny to wynagrodzenie za pracę skarżącej w wysokości 2.161,72 zł (zajęte przez US do kwoty minimalnego wynagrodzenia tj. 1.360,69 zł) oraz wynagrodzenie za pracę męża skarżącej w wysokości 1.537,93 zł oraz premia ok. 2.500 zł. Z kolei zobowiązania i wydatki rodziny to: opłaty za energię elektryczną, wodę, telefony, ubezpieczenie na życie, internet, wywóz nieczystości płynnych - 1.200 zł, rata pożyczki - 467,61 zł, rata za gaz - 414,31 zł, koszty dojazdów do pracy i dzieci do szkoły 700 zł, dodatkowe zajęcia dla dzieci (j. angielski) – 456 zł x 2 (płatność co 2 miesiące). Do wniosku załączono zaświadczenie o wynagrodzeniu skarżącej oraz jej zeznanie podatkowe za 2015 r. Na podstawie art. 255 w zw. z art. 252 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej – "P.p.s.a."), skarżąca została wezwana do: nadesłania kopii zeznań podatkowych skarżącej i jej męża za 2016 r. (jeśli zostały już sporządzone), w przeciwnym wypadku – w inny sposób udokumentowania wysokości dochodów uzyskanych w 2016 r. np. poprzez nadesłanie kopii PIT-11, nadesłania zaświadczenia o dochodach męża skarżącej za ostatnie 3 miesiące, nadesłania wyciągów z rachunków bankowych skarżącej i jej męża za ostatnie 3 miesiące, - przedstawienia czytelnego miesięcznego zestawienia dochodów i niezbędnych wydatków rodziny (opłaty za mieszkanie, media, wyżywienie, środki czystości, pożyczki/kredyty, dojazdy do pracy, kształcenie dzieci, wynagrodzenie pełnomocnika, inne niezbędne), ewentualnie, wskazania i udokumentowania innych okoliczności, które uzasadniają przyznanie skarżącej prawa pomocy. W odpowiedzi pełnomocnik skarżącej poinformował, że w sprawie uiszczono należny wpis sądowy w wysokości 200 zł. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącego Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W związku z tym, to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że sytuacja finansowa, w której się znajduje uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy. Referendarz sądowy zauważa, że z oświadczeń złożonych przez skarżącą, wynika, że prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe z mężem i dwoma synami (ur. w [...] r.). Miesięczny zadeklarowany dochód rodziny to 3.960,69 zł. Z kolei miesięczne zobowiązania i wydatki określono na kwotę ok. 3.200 zł, bez uwzględnienia wydatków na wyżywienie, środki czystości, odzież, leczenie. Odnosząc się do argumentacji skarżącej i dokumentów nadesłanych w toku postępowania referendarz sądowy nie kwestionuje tego, że sytuacja finansowa skarżącej jest skompilowana, z uwagi prowadzone w stosunku do skarżącej postępowanie egzekucyjne. Powyższe nie oznacza jednak automatycznie, że skarżąca w ogóle nie może ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych w sprawie, zwłaszcza, że obydwoje z mężem uzyskują stałe dochody. Kierując wezwanie do skarżącej, referendarz sądowy chciał zweryfikować oświadczenia co do wysokości dochodów rodziny skarżącej, poprzez porównanie ich ze stosownymi w tym zakresie zaświadczeniami bądź przepływem środków na rachunkach bankowych, a także uzyskać wiedzę co od innych okoliczności, które być może przemawiałyby za odmiennym rozstrzygnięciem. Skarżąca uchyliła się od nadesłania żądanych dokumentów oraz uiściła należy w sprawie wpis sądowy. W tej sytuacji, nie zaistniały przesłanki do przyznania skarżącej prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.