III SA/Wa 3340/08

Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o ustanowienia pełnomocnika (adwokata, radcy prawnego) w sprawie o wznowienie postępowania sądowego o sygnaturze III SA/Wa 1830/07 ze skargi K. M. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] sierpnia 2007 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne p o s t a n a w i a odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych albo ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.) i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów utrzymania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje ustanowienie pełnomocnika i zwolnienie od kosztów sądowych. Jeżeli skarżący zamierza skorzystać z instytucji prawa pomocy powinien uprawdopodobnić okoliczności, od zaistnienia których zależy możliwość skorzystania przez Sąd z tej instytucji, natomiast Sąd jest zobowiązany do analizy przedstawionych materiałów, także z uwzględnieniem zasad logicznego myślenia i doświadczenia życiowego. W odpowiedzi na wezwanie do wpisu, doręczone 12 stycznia 2009 r., K.M. - dalej jako skarżący - wnioskiem PPF z 20 stycznia 2009 r. - czyli po terminie na uiszczenie wpisu, który upłynął 19 stycznia 2009 r. - wniósł o ustanowienie adwokata i zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego. Pomoc prawna jest mu niezbędna do sporządzenia skargi kasacyjnej. Skarżący wskazał, że posiada dom o powierzchni 83 m.kw., nieruchomość rolną o powierzchni 3,59 ha. Jako miesięczne dochody skarżący wskazał 50 zł z gospodarstwa rolnego, 170 zasiłek z MOPS, zasiłek celowy w wysokości 300,- zł za grudzień 2008 r. i dodatek mieszkaniowy w wysokości 49 zł. Pismem z 27 stycznia 2009 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego o nadesłanie dodatkowych informacji o sytuacji majątkowej. W odpowiedzi na to wezwanie K. M. poinformował, że korzysta ze zwolnienia od kosztów sadowych, dochody wskazał w treści formularza PPF, nie posiada należności i zobowiązań, nie składał zeznań podatkowych za 2007 r. i za 2008 r. Wskazał, ze złożył stosowne oświadczenia wymagane prawem i "(...) jeżeli dla Sądu są niezbędne zaświadczenia, może wystąpić ze stosownym wnioskiem o ich wydanie". Referendarz sądowy zauważa, że prawo pomocy, którym dysponował skarżący w postępowaniu w sprawie III SA/Wa 1830/07 nie obejmuje nowego postępowania sądowego, jakim jest postępowanie z wniosku o wznowienie. W sprawie o sygnaturze III SA/Wa 1830/07 skarżący nie nadesłał dokumentów, o które był wzywany - podobnie, jak w sprawie niniejszej. Brak w aktach sprawy historii zatrudnienia skarżącego, informacji o pracach dorywczych, rachunkach bankowych, zaświadczenia o sytuacji rodzinnej i życiowej, stanie zdrowia, a także - wskazania przyczyn niepodejmowania aktywności zawodowej. Szczątkowe informacje o świadczeniach z pomocy społecznej nie wystarczą do dokonania pozytywnej dla skarżącego analizy jego sytuacji majątkowej, ponieważ referendarz sądowy, decydując o przeznaczeniu środków publicznych, powinien mieć podstawę do podjęcia działań z zachowaniem standardów rzetelności. Podstawą tą jest treść nadesłanych dokumentów. Stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których poniesienia jest zobowiązana na danym etapie postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., II FZ 781/05). Pojęcia środków nie można przy tym ograniczać wyłącznie do środków pieniężnych. Ciężar wykazania przesłanek, o których mowa wyżej spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., FZ 760/04). Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji przyznanie prawa pomocy w żądanym przez stronę zakresie (por. postanowienie z dnia 5 września 2005 r., II FZ 414/05; postanowienie z dnia 14 września 2005 r., II FZ 575/05). Jak zauważył Sąd Najwyższy, przy ocenie zdolności strony do partycypowania w występujących w sprawie kosztach sądowych należy uwzględniać stopień wykorzystywania przez stronę swoich możliwości zarobkowych (por. postanowienie SN z 31 marca 1987 r. I CZ 26/87, podobnie NSA w postanowieniach z 14 października 2004 r. FZ 464/04, FZ 465/04 i z 19 maja 2005 r. II FZ 211/05). Z akt sprawy, treści pism nasyłanych do Sądu i organów podatkowych oraz z faktu posiadanego przez skarżącego wykształcenia nie wynika, zdaniem referendarza, możliwość zakwalifikowania skarżącego jako osoby niezaradnej, niezdolnej do pracy zarobkowej, czy usprawiedliwionej w uporczywym niewykonywaniu wezwań referendarza sądowego. Zdaniem referendarza sądowego, przy rozpoznawaniu prawa pomocy w niniejszej sprawie należy uwzględniać nie tylko fakt korzystania przez skarżącego z prawa pomocy w zakresie całkowitym w innym postępowaniu, ale też okoliczności złożenia wniosku o prawo pomocy, w tym termin jego złożenia i - następnie - sposób wykonania zaleceń referendarza sądowego i rzetelność wykonania, nie wspominając już o analizie rodzaju sporu zawisłego przed Sądem. Z uwzględnieniem tych wszystkich elementów należy rozstrzygać o zdolności skarżącego do ponoszenia kosztów postępowania na etapie wznowienia postępowania sądowego: tak, by ewentualne rozszerzenie zakresu przyznanej pomocy było należycie uzasadnione i oparło się zarzutom bezpodstawności przyznanej pomocy. Stąd też, nie odmawiając przymiotu prawdziwości wyrywkowych oświadczeń skarżącego zawartych w treści formularza PPF, a nie mając podstaw do oceny ich zupełności, referendarz sądowy, na podstawie art. 243 §1 w związku z art. 245 § 1, § 2 i § 3, art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 u.p.p.s.a. zadecydował, jak w sentencji.