III SA/Wa 3342/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od sierpnia do grudnia 2011 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca – P. sp. z o.o. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując, iż nie posiada środków finansowych umożliwiających poniesienie kosztów sądowych. Z uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że Spółka nie ma możliwości pozyskania dopłat od wspólników z uwagi na wydane decyzje w stosunku do wspólników oraz konflikt pomiędzy B. i P.W. , a B. M. . Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych Spółki wynosi [...] zł. Ponadto z wyjaśnień złożonych przez Skarżącą w niniejszej sprawie i w sprawie III SA/Wa 2855/16 wynika, że Skarżąca faktycznie nie prowadzi działalności gospodarczej. W związku z tym w latach 2013-2016 nie osiągnęła przychodów i nie poniosła kosztów. Skarżąca podała powody, dla których nie sporządziła zeznań za lata 2014-2015, o czym poinformowała naczelnika urzędu skarbowego. Wskazała, iż nie uzyskała w 2016 r. żadnych przychodów, ani też nie poniosła żadnych kosztów. Fakt ten odzwierciedlają również deklaracje VAT. Powtórzyła, że z uwagi na brak dokumentacji źródłowej nie mogła sporządzić bilansu oraz rachunku zysków i strat. Dokumenty te są bowiem zabezpieczone przez Prokuraturę Okręgową w P. . Skarżąca oświadczyła, że nie posiada środków na rachunku bankowym, nie posiada też wierzytelności. Podała wysokość ciążących na niej zobowiązań podatkowych, podkreślając, iż postępowania egzekucyjne ich dotyczące zostały umorzone. Nadto na członków zarządu została przeniesiona odpowiedzialność za te zaległości. Poinformowała o zamknięciu rachunku w [...] oraz o ujemnym saldzie rachunków otwartych. Skarżąca przedstawiła zestawienie zobowiązań wynikających z decyzji podatkowych oraz informację o toczącym się postępowaniu egzekucyjnym. Dodała, że nie ma możliwości pozyskania środków w drodze dopłat, czy finansowania zewnętrznego. Skarżąca przedłożyła dokumenty dotyczące postępowań egzekucyjnych, pisma w sprawie dokumentacji finansowej, dokumenty dotyczące zabezpieczenia majątku, postanowienia w sprawie wydania rzeczy, wyciągi bankowe, deklaracje VAT, zaświadczenia o dochodzie. Wyjaśniła, że nie zdołała sporządzić bilansu, ani rachunku zysków i strat z uwagi na brak swobodnego dostępu do dokumentacji finansowej. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na koszty postępowania jest rzeczywiście niemożliwe. Opłaty sądowe należy zaliczyć do danin publicznych, a zatem zwolnienie z tego rodzaju opłat stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, co wynika z art. 84 Konstytucji. Dlatego też zastosowanie tego wyjątku odnosi się do szczególnych sytuacji, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru tych wydatków na współobywateli. Z tych bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia. Strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna więc mieć świadomość obowiązku ponoszenia tych kosztów i wnosząc o zwolnienie z niego uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku (zob. postanowienie NSA z 26 lutego 2013 r., I FZ 27/13). Tymczasem w niniejszej sprawie Skarżąca nie przedstawiła wszystkich żądanych dokumentów, wskazując jako powód zabezpieczenie jej dokumentacji prawnej i księgowej przez Prokuraturę Okręgową w P. . Argument ten jest referendarzowi sądowemu znany, gdyż w taki sam sposób Skarżąca tłumaczyła brak możliwości złożenia niektórych dokumentów w toku analogicznego postępowania o przyznanie prawa pomocy toczącego się w sprawach III SA/Wa 2108 i 2109/14 oraz III SA/Wa 2855/16. Odnosząc się do tej argumentacji w swoich postanowieniach z 17 grudnia 2015 r. (II FZ 968 i 969/15) Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że przedstawienie przez podmiot wnioskujący o przyznanie prawa pomocy, części z żądanych dokumentów, nie przesądza automatycznie o braku możliwości dokonania oceny merytorycznej wniosku. Dokonanie takiej oceny uzależnione jest od tego, czy na podstawie złożonych dokumentów Sąd I instancji jest w stanie zobrazować sytuację majątkową spółki. Następnie Naczelny Sąd Administracyjny przeanalizował złożoną przez Skarżącą dokumentację, wśród której – podobnie jak w niniejszej sprawie i sprawie III SA/Wa 2855/16 – znalazły się m. in. zaświadczenia o: braku wpłat zaliczek na podatek dochodowy za lata 2014-2015, braku obrotu w latach 2014-2015, zamknięciu rachunków, zabezpieczeniu majątkowym. W wyniku tej analizy Naczelny Sąd Administracyjny wyciągnął wniosek, że co prawda Skarżąca nie prowadzi działalności gospodarczej, niemniej okoliczność ta nie może mieć wpływu na zasadność przyznania prawa pomocy. Przedstawione dokumenty nie pozwalają na rzeczywiste zobrazowanie sytuacji majątkowej Skarżącej. Podnoszona okoliczność nieprowadzenia działalności gospodarczej nie przesądza przecież o braku majątku, którego upłynnienie pozwalałoby na uiszczenie wpisu. Pogląd powyższy referendarz sądowy w pełni podziela. Tym samym uznać należało, że Skarżąca nie wykazała, iż spełnia przesłanki uzasadniające uwzględnienie jej żądania. Ocena jej sytuacji finansowej, wobec nieprzedstawienia wymaganych w toku postępowania dokumentów, musiałaby bowiem nastąpić tylko na podstawie oświadczenia Skarżącej o braku środków na pokrycie kosztów sądowych wpisu od skargi w wysokości 903 zł). Tymczasem to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy. Referendarz sądowy ma świadomość subiektywnego przekonania Skarżącej o jej trudnej sytuacji finansowej, jednakże twierdzenie to nie znajduje pokrycia w złożonych do akt sprawy materiałach źródłowych. Nie negując jej stanowiska o braku możliwości przedstawienia niektórych dokumentów, trudno jednak uznać, by Skarżąca przedłożyła inne równorzędne dokumenty wskazujące w sposób niebudzący wątpliwości w jakiej sytuacji majątkowej się znajduje. Z tych wszystkich względów referendarz sądowy nie dopatrzył się uzasadnionych powodów do przerzucenia na współobywateli ciężaru kosztów sądowych związanych z zainicjowanym przez Skarżącą postępowaniem. W tej sytuacji na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.