III SA/Wa 3348/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości straty w podatku dochodowym od osób prawnych za 2014r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie L. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek powołała się na fakt wydania wobec niej decyzji wymiarowych dotyczących podatku akcyzowego. Skutkiem tych decyzji było zakończenie prowadzonej działalności gospodarczej i rozpoczęcie procesu jej likwidacji. Po otwarciu likwidacji Dyrektor Izby Celnej w S. zgłosił wierzytelność w kwocie 645.730.778 zł. Skarżąca podkreśliła, że jakakolwiek działalność jest niemożliwa z uwagi na brak zezwoleń. Wskazała, że jej kapitał zakładowy wynosi 3.500.000 zł, zaś od 2013 r. nie sporządza bilansów ani rachunków zysków i strat, ponieważ całość jej dokumentacji została zabezpieczona przez prokuraturę. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego w niniejszej sprawie oraz w sprawach o sygn. akt III SA/Wa 1961/17 i III SA/Wa 3229/17 Skarżąca oświadczyła, że nie składała zeznań podatkowych za lata 2015-2016, nie prowadziła w 2017 r. żadnej działalności gospodarczej, nie posiada dostępu do rachunków bankowych, nie dysponuje sprawozdaniem finansowym za lata 2015-2016. Podkreśliła, że oryginalne dokumenty oraz zapisy cyfrowe zostały zabrane przez Straż Graniczną w B. na polecenie Prokuratury Okręgowej w B. Dodała, iż uzyskanie ich kopii jest utrudnione ze względu na brak prawidłowego skatalogowania i opisania zabranych dokumentów. Skarżąca nie posiada udziałów w innych podmiotach, środków trwałych ani towarów. Posiada natomiast tytoń o przybliżonej wartości 4.500.000 zł stanowiący przedmiot zajęcia egzekucyjnego. Skarżąca zamierza sprzedać przedmiotowy tytoń, aby w ten sposób uzyskać środki na spłatę zobowiązań wobec kontrahentów (plantatorów). Wyjaśniła, że braki w dokumentacji utrudniają prowadzenie postępowania likwidacyjnego. Wspólnik nie posiada środków pieniężnych na pokrycie kosztów sądowych. Skarżąca przedstawiła m. in. dokumenty dotyczące postępowania egzekucyjnego, deklaracje VAT-7K, pisma dotyczące zabezpieczonej dokumentacji. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od ogólnej zasady wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że udzielenie stronie prawa pomocy sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia NSA z: 23 stycznia 2013 r. I FZ 2/13 oraz II FZ 1017/12; 10 stycznia 2013 r. II FZ 1005/12). Dotyczy to przede wszystkim osób o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z tym postępowaniem. W orzecznictwie tym podkreśla się również, że w przypadku osoby prawnej, a także innej jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, rozstrzygnięcie Sądu w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, Sąd nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do Sądu (zob. postanowienie NSA z 14 maja 2015 r., I FZ 67/15). W niniejszej sprawie Skarżąca ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych. Zauważyć należy, że jej wnioski w podobnym zakresie były już rozpoznawane przez Sąd (sprawy VIII SA/Wa 246-248/17, V SA/Wa 1083-1090/17 i V SA/Wa 1092-1095/17, III SA/Wa 3229/17). W wyniku przeprowadzonych postępowań Sąd odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy stwierdzając, że nie wykazała, iż nie jest w stanie zgromadzić środków finansowych niezbędnych do partycypowania w kosztach postępowania sądowego. Nie przedstawiła bowiem żadnych dowodów dotyczących jej rzeczywistej sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych pomimo inicjatywy dowodowej ze strony Sądu. Referendarz sądowy rozpoznający niniejszy wniosek w pełni podziela powyższe stanowisko. Skarżąca poza powołaniem się na takie okoliczności jak: toczące się postępowanie likwidacyjne, brak środków finansowych i brak majątku, nie przedstawiła żadnego dokumentu potwierdzającego sytuację finansową. Nie przesłała mianowicie zeznań podatkowych, wyciągów bankowych (nawet jeśli brak jest na nich operacji), bilansów, rachunków zysków i strat, sprawozdań finansowych. Tymczasem zgodnie z Kodeksem spółek handlowych na dzień otwarcia likwidacji likwidatorzy sporządzają bilans. Ustawa o rachunkowości stanowi, że na dzień kończący rok obrotowy należy sporządzić sprawozdanie finansowe składające się z bilansu, rachunku zysków i strat oraz informacji dodatkowej. Dzień kończący rok obrotowy to dzień, na który jednostka jest zobowiązana zamknąć księgi rachunkowe. A takim dniem jest właśnie dzień poprzedzający dzień postawienia jednostki w stan likwidacji. Bilans zamknięcia (na dzień poprzedzający otwarcie likwidacji) jest jednocześnie bilansem otwarcia (na dzień otwarcia likwidacji). Braki w dokumentacji Skarżąca tłumaczy ograniczeniami wynikającymi z zabezpieczenia tej dokumentacji przez Prokuraturę Okręgową w Bydgoszczy. Co ciekawe – jak sama przyznała – Prokuratura ta wyraziła wolę udostępnienia kserokopii wybranych dokumentów (przy sprawie III SA/Wa 3229/19). W tej sytuacji tłumaczenie Skarżącej, że wnioskowanie o te kopie jest niemożliwe z uwagi na brak stosownego spisu dokumentów finansowych, nie może odnieść zamierzonego skutku. Zwłaszcza, że od poinformowania Skarżącej o możliwości udostępnienia dokumentacji "we wskazanej części" upłynął znaczny czas. Brak jest zatem materiałów, które pozwalałyby na rzeczywiste zobrazowanie sytuacji majątkowej Skarżącej. Trudno też uznać, by sytuację tę w sposób niebudzący wątpliwości obrazowały te dokumenty, które przedłożyła w niniejszej sprawie oraz przy sprawach o sygn. akt III SA/Wa 1961/17 III SA/Wa 3229/17. Znalazły się wśród nich przede wszystkim dokumenty dotyczące postępowania egzekucyjnego, pisma w sprawie zabezpieczonej dokumentacji finansowej, deklaracje VAT. Nie wynika z nich bynajmniej, że – jak sama podnosi – "nie ma w praktyce żadnego majątku", "jakakolwiek działalność jest praktycznie niemożliwa", "od 2016 r. nie prowadzi już żadnej działalności". Nie można też zapominać, że Skarżąca poniosła już – jak sama wskazała – "z góry" i "w całości" koszty wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. Jak natomiast zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w postanowieniu z 13 czerwca 2017 r. (III SA/Wa 1047/17) sam fakt ponoszenia przez stronę kosztów zastępstwa procesowego przez profesjonalnego pełnomocnika, świadczy o posiadaniu przez nią możliwości płatniczych na pokrycie kosztów postępowania. Referendarz sądowy pogląd ten w pełni podziela. Tym samym nie widzi powodu, aby koszty prowadzonego przez Skarżącą postępowania przerzucać na podatników. Poza tym - jak podkreślono w przywołanych wyżej sprawach - Sądowi z urzędu wiadome jest, że Skarżąca prowadziła działalność gospodarczą znacznych rozmiarów, jednakże nie przedstawiła okoliczności towarzyszących utracie zgromadzonego w przeszłości majątku. Z tych wszystkich względów nie może mieć decydującego znaczenia argumentacja Skarżącej skupiająca się wokół takich okoliczności, jak wydanie decyzji wymiarowych, nieprowadzenie działalności gospodarczej, czy toczące się postępowanie likwidacyjne. Przyjęcie takiej argumentacji i poprzestanie na niej prowadziłoby bowiem do wniosku, że w zasadzie każdy podmiot, który zrezygnował z aktywności, czy też wszczął postępowanie likwidacyjne powinien być zwolniony z ponoszenia kosztów sądowych. Prowadziłoby to z kolei do akceptacji stanu sprzecznego z ideą prawa pomocy. W tym stanie rzeczy referendarz sądowy uznał, iż nie zachodzi w niniejszej sprawie wyjątkowa sytuacja, o której mowa w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Wobec tego, na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.