III SA/Wa 3352/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Sędziowie sędzia WSA Jarosław Trelka (sprawozdawca), sędzia WSA Aneta Trochim-Tuchorska, Protokolant referent stażysta Bartłomiej Grzybowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi B. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie zaliczenia wpłaty na poczet zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) stwierdza, że uchylone postanowienie nie może być wykonane w całości, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz B. Z. kwotę 357 zł (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Prezydent m. W. postanowieniem z dnia [..] marca 2012 r. zaliczył, dokonaną w dniu [...] lutego 2012 r. przez B. Z. (dalej zwanego "Skarżącym"), wpłatę w kwocie 333 zł, na poczet zaległej, czwartej raty podatku od nieruchomości za rok 2011, stanowiącej kwotę 15, 80 zł, oraz na poczet I, II i III raty podatku od nieruchomości za rok 2012 oraz na część IV raty podatku za 2012 rok, tj. część obejmującą kwotę 67, 20 zł. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, w którym utrzymywał, że postanowienie Organu pierwszej instancji jest niezgodne ze stanem faktycznym i prawnym, ponieważ należność wskazana w tym postanowieniu nie istnieje. Decyzje ustalające wymiar podatku od nieruchomości Organ kierował pod niewłaściwy adres, tj. na ul. W. [...], podczas gdy Skarżący od 20 lat mieszka przy ul. P. [...], o czym Organ wiedział. Po rozpatrzeniu zażalenia od w/w postanowienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia [...] września 2012 r. utrzymało przedmiotowe postanowienie w mocy. Prawomocnym wyrokiem z dnia 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt III SA/Wa 3215/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie z dnia 13 września 2012 r. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości od osób fizycznych ustala organ podatkowy w drodze decyzji. W myśl art. 212 Ordynacji podatkowej decyzja wchodzi do obrotu prawnego z chwilą jej doręczenia stronie. Zatem brak skutecznego doręczenia Skarżącemu decyzji ustalającej zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2010 rok oznacza brak obowiązku podatkowego w niej ustalonego. Bez wyjaśnienia kwestii dotyczącej skuteczności doręczenia w/w decyzji, ustalającej zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2010 rok, nie można dokonać czynności materialno - technicznej i potwierdzić jej dokonania postanowieniem wydanym w tym przedmiocie. Ażeby możliwe było dokonanie owej czynności materialno - technicznej istnienie zobowiązania podatkowego nie może budzić wątpliwości. Jeśli zobowiązanie nie istniało, bo decyzja ustalająca zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2010 rok nie została skutecznie doręczona, to Organ nie mógł dokonać zarachowania wpłaty na poczet należności związanej z nieistniejącym zobowiązaniem podatkowym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po powtórnym rozpatrzeniu zażalenia, postanowieniem z dnia [...] września 2014 r. utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta m. W. z dnia [...] marca 2012 r. W uzasadnieniu wyjaśniono, że decyzje Prezydenta m. W. ustalające wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości z tytułu nieruchomości położonej przy ul. [...], za lata 2008 – 2010, kierowane były do Skarżącego na będący wówczas w posiadaniu Organu podatkowego I instancji adres - ul. [...] w W., podobnie jak upomnienie z dnia 24 września 2010 r., wzywające do uregulowania należności w zakresie podatku od nieruchomości za 2010 rok. SKO wskazało, że w aktach sprawy znajdują się zwrotne potwierdzenia odbioru w/w decyzji. Decyzję wymiarową z dnia [...] lutego 2008 r. odebrała A. Z. - żona Skarżącego. Decyzję wymiarową z dnia [...] lutego 2009 r. odebrała teściowa adresata. Upomnienie z dnia 24 września 2010 r. odebrała A. Z. - żona Skarżącego. Ponadto Organ wskazał, że w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, iż od daty nabycia przedmiotowej nieruchomości przy ul. [...], a więc od 1978 r., decyzje w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości kierowane były do Skarżącego niezmiennie na adres ul. [...]. Decyzje te były doręczane, a ustalony podatek uiszczany przez Skarżącego. W aktach sprawy, jakimi dysponuje Organ podatkowy I instancji, brak jest informacji zgłoszonej przez Skarżącego o zmianie adresu, pod który Organ podatkowy winien kierować decyzje w sprawie podatku od nieruchomości. Ponadto SKO dodało, że do daty, w której Skarżący zapoznał się z treścią upomnienia z dnia 24 września 2010 r., nie kwestionował on skuteczności doręczania decyzji wymiarowych. Organ odwoławczy wyjaśnił, że mając na uwadze, iż dotychczasowe decyzje ustalające podatek od nieruchomości kierowane na adres - ul. [...] odbierane były albo bezpośrednio przez Skarżącego, przez jego teściową albo przez jego żonę - a więc przez pełnoletnich domowników w rozumieniu art. 149 Ordynacji podatkowej - natomiast ustalany podatek był płacony, brak było podstaw do powzięcia wątpliwości co do aktualnego adresu podatnika. Powyższe jest tym bardziej uzasadnione, iż w systemie ewidencji gruntów, który stanowi podstawowy dokument w sprawach dotyczących ustalania podatku od nieruchomości, jako właściciel nieruchomości przy ul. [...] w W. figuruje Skarżący, zaś w rubryce adres również zapisana jest ul. [...]. Ponadto, jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz z wyjaśnień zawartych w piśmie Wydziału Budżetowo - Księgowego Urzędu Dzielnicy W. m. W. z dnia [...] kwietnia 2014 r., Skarżący nie składał informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych. W aktach Organu I instancji znajdują się jedynie stare wykazy nieruchomości z roku 1978 i 1980, w których widnieje adres ul. [...]. Organ odwoławczy, mając na uwadze ocenę prawną zawartą w wyroku WSA z dnia 18 kwietnia 2013 r., wezwał Skarżącego do poinformowania, w jakiej dacie powiadomił o zmianie swojego adresu - z ul.[...] na ul. [...]. W odpowiedzi na powyższe wezwanie Skarżący w piśmie z dnia 4 listopada 2013 r. podkreślił, że wielokrotnie informował Urząd o zmianie adresu. Skarżący w piśmie tym wskazał różnego rodzaju zdarzenia, przy których informował właściwe organy administracji publicznej o aktualnym adresie zamieszkania – ul. [...]. SKO podało, że w piśmie z dnia 25 listopada 2013 r. Wydział Budżetowo - Księgowy Urzędu Dzielnicy W. m. W. wyjaśnił, iż Skarżący nie informował o zmianie swojego adresu z ul.[...] na ul. [...]. Organ podatkowy był w posiadaniu nowego adresu do korespondencji (ul. [...]) od dnia 18 października 2010 r., kiedy to wpłynęło pismo Skarżącego dotyczące m.in. kwestii jego adresu zamieszkania. Natomiast decyzja ustalająca wysokość podatku od nieruchomości wydana została przez Prezydenta m. W. w dniu 22 lutego 2010 r. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. poczynione wyjaśnienia oraz przeprowadzone postępowanie wyjaśniające, pozwalają stwierdzić, że decyzja ustalająca Skarżącemu zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 2010 rok została skutecznie doręczona. Przedmiotowa decyzja wysłana została na znajdujący się w aktach sprawy adres podatnika, pod którym uprzednie decyzje wymiarowe były doręczane, a należny podatek od nieruchomości opłacany przez Skarżącego. Ponadto zachowane zostały pozostałe przepisy dotyczące doręczenia zastępczego (pierwsze awizo – 8 marca 2010 r., awizo powtórne – 15 marca 2010 r.). Tym samym zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości na 2010 rok istniało, a Organ podatkowy był uprawniony do wydania postanowienia o zarachowaniu dokonanej wpłaty. Organ odwoławczy stwierdził, że Skarżący pozostawał w zwłoce co do zapłaty kwoty 15, 80 zł. tj. części IV raty podatku od nieruchomości za 2011 rok. Powyższa kwota (zaległość) pojawiła się na koncie Skarżącego jako konsekwencja niezapłaconego w terminie podatku od nieruchomości za 2010 r. Wówczas to Organ podatkowy I instancji skierował do Skarżącego upomnienie z dnia 24 września 2010 r., którego koszt stanowi kwotę 8, 80 zł. oraz naliczył odsetki za zwłokę w wysokości 7 zł. Według stanu z daty wydania postanowienia z dnia [...] marca 2012 r. kwota 15, 80 zł. stanowiła kwotę zaległości podatkowej. W dniu 28 lutego 2012 r. na konto podatkowe prowadzone dla zobowiązań podatkowych Skarżącego wpłynęła kwota 333 zł tytułem podatku od nieruchomości za nieruchomość przy ul. [...]. Jak wynika z decyzji Prezydenta m. W. z dnia [...] lutego 2012 r. kwota 333 zł stanowiła kwotę zobowiązania podatkowego Skarżącego w podatku od nieruchomości na rok 2012, za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...]. Mając jednak na uwadze, że poza bieżącym zobowiązaniem podatkowym na koncie Skarżącego widniała zaległość podatkowa w wysokości 15, 80 zł, zaś dokonując wpłaty w wysokości 333 zł Skarżący nie wskazał podatku, za jaki okres wpłata dotyczy, w sprawie znajdzie zastosowanie art. 55 § 2 Ordynacji. Mając powyższe na uwadze Organ podatkowy uznał, że należało wpłaconą kwotę 333 zł. zarachować w pierwszej kolejności na poczet zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za rok 2011 wynoszącej 15, 80 zł, a następnie pozostałe środki na poczet bieżącego zobowiązania podatkowego. Pismem z dnia 1 października 2014 r. Skarżący wniósł skargę na powyższe postanowienie SKO zarzucając mu naruszenie art. 122 Ordynacji, poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i załatwienie sprawy w sposób naruszający słuszny interes strony, a także naruszenie art. 62 § 1 Ordynacji wobec bezpodstawnego stwierdzenia, iż Skarżący posiadał zaległość podatkową. Mając powyższe na uwadze Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia. Uznał, że decyzja dotycząca roku 2010 nie została mu doręczona. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi podtrzymując w całości dotychczasową argumentację. Powołało się na art. 146 Ordynacji, z którego wynika obowiązek strony informowania o zmianie adresu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym kończących postępowanie lub podlegających zaskarżeniu zażaleniem postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym, z prawem procesowym i materialnym, obowiązującym w dacie wydania postanowienia. Zgodnie natomiast z art. 134 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie powtórzyć należy, że w niniejszej sprawie tutejszy Sąd wydał już wyrok z dnia 18 kwietnia 2013 r., sygn. III SA/Wa 3215/12, w którym zlecił Organowi, aby w dalszym postępowaniu "...zbadać, czy decyzja ustalająca zobowiązanie w podatku (...) za rok 2010 została skutecznie doręczona Skarżącemu.". Ustalenie, czy decyzja ta weszła do obrotu prawnego, było – według Sądu – "zasadniczą kwestią" sprawy. Z uwagi na art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ten pogląd Sądu i to wskazanie pozostają wiążące. Tymczasem SKO nie zastosowało się do wspomnianego prawomocnego wyroku. Organ zwrócił się do Skarżącego i do Prezydenta o wyjaśnienie, czy i kiedy Skarżący informował o zmianie swojego adresu, ale w odpowiedzi otrzymał od Skarżącego jedynie zapewnienie o wielokrotnym kierowaniu takich powiadomień do Organu I instancji w związku z załatwianiem różnych spraw urzędowych (np. rejestrowaniem pojazdów lub przy sporządzaniu list wyborczych), zaś od tegoż Organu pismo informujące, że w przeszłości decyzje za poprzednie lata podatkowe były kierowane na adres W. W., gdzie były odbierane, więc - jak należy odczytać pogląd Prezydenta i SKO - widocznie także decyzja za rok 2010 była odebrana skutecznie, skoro została na ten adres skierowana. W aktach sprawy znajduje się jednak także pismo Skarżącego z dnia 12 października 2010 r., w którym podaje on, że "od ponad dwudziestu lat" nie mieszka pod adresem W., decyzja za rok 2010 nie została mu doręczona, zaś upomnienie dotyczące zaległości za ten rok zostało mu jedynie "grzecznościowo" przekazane przez właściciela mieszkania przy ul. Włościańskiej. Ze stanowiska Skarżącego wynika, że w przeszłości decyzje wymiarowe były mu także przekazywane tylko "grzecznościowo". W tym stanie rzeczy nie można, według Sądu, przyjąć, że decyzja została doręczona. Adnotacja poczyniona na kopercie, w której znajdowała się decyzja, t.j. adnotacja "ZWROT nie podjęto w terminie", a nadto dwukrotna awizacja przesyłki, nie mogą być w tych okolicznościach uznane za dowód, iż decyzja została skutecznie doręczona Skarżącemu. O ile zatem w dalszym postępowaniu nie zostanie wykazane, przy użyciu możliwych dowodów, iż w marcu 2010 r., tj. w okresie podjętej próby doręczenia, Skarżący rzeczywiście zamieszkiwał pod adresem W., wydanie postanowienia o zarachowaniu nie będzie możliwe – zgodnie z wyżej przytoczonym poglądem Sądu, zawartym w wyroku z dnia 18 kwietnia 2013 r. Dodać należy, że art. 146 Ordynacji, na który powoływał się Organ, dotyczy obowiązku powiadomienia o zmianie adresu "w toku postępowania", a nie przed jego wszczęciem. Obowiązek podatnika poinformowania o zmianie adresu dopiero "w toku postępowania" (nie wcześniej) dotyczy także tych spraw, o których mowa w art. 165 § 5 pkt 1 Ordynacji. Należy do nich sprawa niniejsza. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uchylił zaskarżone postanowienie. Odnośnie do wstrzymania jego wykonania Sąd orzekł na podstawie art. 152, zaś odnośnie do kosztów postępowania – na podstawie art. 200 tej ustawy procesowej.