III SA/Wa 3352/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Śledzik, po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2015 r nr [...] [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 r. postanawia zmienić zaskarżone orzeczenie referendarza sądowego z 25 stycznia 2016 r., w ten sposób, że przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych A. W. (dalej: "Skarżący"), działający z pomocą profesjonalnego pełnomocnika, zwrócił się, na formularzu PPF z 4 listopada 2015 r., z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Powołał się na fakt nieosiągania żadnego dochodu oraz brak możliwości podjęcia pracy z uwagi na "opiekę nad małoletnią córką", ponieważ samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Zaznaczył, iż podtrzymuje egzystencję – swoją i córki, dzięki pomocy rodziców. Nie ma oszczędności. Odpowiadając na wezwanie referendarza sądowego z 29 grudnia 2015 r. Skarżący poinformował o tym, że nie uzyskał żadnych dochodów, czego dowodem jest formularz PIT. Nie posiada też rachunków bankowych, ani przedmiotów wartościowych. Zamieszkuje pokój "u rodziców", za który, z uwagi na brak środków, nie ponosi jakichkolwiek opłat – także za gaz, energię i in. Zawiesił działalność gospodarczą. Źródłem utrzymania jest nieregularna pomoc od rodziców, którzy też finansują wynagrodzenie pełnomocnika. Pomoc uzyskiwaną od rodziców w wysokości do 600 zł miesięcznie, wydatkuje głównie zna artykuły spożywcze. Zaznaczył, iż nie jest w stanie podjąć pracy, gdyż opiekuje się córką. Postanowieniem z dnia 25 stycznia 2016 r. Referendarz Sądowy odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Pismem z 1 lutego 2016 r., Skarżący złożył sprzeciw od ww. postanowienia referendarza sądowego. W uzasadnieniu Skarżący wskazał, iż w odpowiedzi na wezwanie Sądu z 29 grudnia 2015 r. wyraźnie podniósł, że pomoc uzyskiwana od rodziców oscyluje w granicach kilkuset złotych miesięcznie. Zatem prawidłową byłaby proporcjonalna ocena możliwości finansowych strony do wysokości kosztów postępowania. Dla osoby, której miesięczny dochód wynosi kilkaset złotych nawet kwota 100 zł, jest niemałym uszczerbkiem dla jej majątku. Skarżący przedstawił Sądowi zeznanie podatkowe za 2014 r. oraz informację o przychodach podatnika z działalności prowadzonej na własne nazwisko w 2014 r., z których wynika, iż nie osiąga on żadnych dochodów. Koszty z tytuły wynagrodzenia pełnomocnika są pokrywane wyłącznie przez rodziców Skarżącego. Zgodzili się na udzielenie synowi pomocy w tym zakresie, jednak są oni w pełni uprawnieni do odmowy udzielenia informacji, jakie koszty wynagrodzenia pełnomocnika ponoszą. Obecnie sytuacja finansowa Skarżącego nie pozwala mu opłacić kosztów powyższego postępowania, z uwagi na fakt, iż dokonuje on spłaty wcześniej zaciągniętej pożyczki na pokrycie innych kosztów postępowań. Referendarz sądowy nie wziął pod uwagę faktu, na który wskazywał Skarżący, że w wielu sprawach, również w analogicznym stanie - sygn. akt. III SA/ Wa 2374/14; III SA/Wa 3596/14; V SA/Wa 3397/14 Sąd zwolnił Skarżącego od poniesienia kosztów sądowych, przyjmując, że stan majątkowy skarżącego nie pozwala mu na poniesienie pełnych kosztów sądowych. Skarżący zwrócił uwagę, na fakt, że przeciwko Skarżącemu toczy się kilka postępowań. W jednym z nich, przy tym samym stanie faktycznym, w dniu 20 stycznia 2016 r. zostało wydane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowienie o przyznaniu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (sygn. akt: III SA/Wa 2790/15). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 259 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej: "P.p.s.a.", od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. Z kolei art. 260 § 1 P.p.s.a. stanowi, że rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 245 § 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast - w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Sąd zauważa, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. osoba fizyczna może domagać się przyznania pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisu tego wynika, iż na takiej osobie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi – komentarz, wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Wykładnia systemowa prowadzi ponadto do wniosku, że osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe (zob. J. P. Tarno, Prawo..., s. 320). Stosownie do art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, stanowiące przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. Jak się podkreśla w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04, nie publ.) ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie skarżącej. Skarżący wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego wymagalnym kosztem Skarżącego jest wpis sądowy od skargi w wysokości 719 zł. Okoliczności przedstawione przez Skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również wynikające z nadesłanych dokumentów pozwalają uznać, że sytuacja Skarżącego uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazać trzeba, że Skarżący nie osiąga żadnych dochodów, nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, ani nie jest zatrudniony na żadną z umów o pracę. Skarżący nie posiada żadnego majątku, ani oszczędności. Utrzymuje się dzięki pomocy udzielanej przez rodziców. Skarżący zamieszkuje jeden pokój w domu, który jest własnością jego ojca. Koszty utrzymania domu, m.in. prąd i ogrzewanie, ponosi ojciec Skarżącego. Koszty profesjonalnych pełnomocników Skarżącego oraz zaległych opłat sądowych, w związku z prowadzonymi wobec Skarżącego przez organy podatkowe, postępowaniami administracyjnymi zostały pokryte z pożyczki udzielonej Skarżącemu przez jego matkę. W ocenie Sądu poniesienie przez Skarżącego kosztów sądowych, na obecnym etapie postępowania wpisu sądowego w wysokości 719 zł, będzie stanowiło uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Zasadnym było zatem przyznanie Skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Sąd, mając na uwadze powyższe oraz treść art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 oraz art. 260 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.