III SA/Wa 3364/11

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Marcin Piłaszewicz na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 lutego 2012 r. po rozpoznaniu wniosku P. z siedzibą w Austrii o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. z siedzibą w Austrii na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2011 r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu podatku od towarów i usług od stycznia do grudnia 2009 r. p o s t a n a w i a odmówić skarżącej spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie P. z siedzibą w Austrii, dalej jako skarżąca lub spółka, pismem z 16 stycznia 2012 r., zwróciła się o zwolnienie od wpisu od skargi z uwagi na sytuację finansową. Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPR z 6 lutego 2012 r., nadesłanym w wykonaniu wezwania referendarza sądowego, spółka zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. W piśmie przewodnim z 6 lutego 2012 r. skarżąca wyszczególniła, jakie dokumenty złożyła, oznaczyła trudności związane z przedstawieniem przez nią "zestawienia przychodów i rozchodów spółki za ostatnie dwa lata prowadzenia działalności" oraz faktur VAT za okres sześciu miesięcy. Zdaniem spółki, przedstawienie dokumentacji do Sądu "mogłoby pochłonąć koszty większe niż wysokość wpisu sądowego", a "spełnienie zadość żądaniu Sądu oznaczałoby również ujawnienie wszystkich dostawców i odbiorców spółki", na co spółka nie może zgodzić się. Uwagę tą skarżąca odniosła do wyciągów z rachunków bankowych. Spółka wskazała, że "zgodnie z prawem austryjackim nie jest zobligowana do ujawniania deklaracji podatkowych nikomu poza austryjackimi organami podatkowymi".. Należności oznaczyła na kwote 78 tys EUR, w tym "przeterminowane" – 40 tys EUR. W uzasadnieniu formularza PPR spółka wskazała, że za 2011 r. poniosła stratę w wysokości 125 tys Euro, zatem każdy dodatkowy koszt jest dla niej ciężarem. Poinformowała, że dysponuje na rachunku kwotą 189000 Euro. Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, czy stan majątkowy nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako u.p.p.s.a. Zgodnie z art. 246 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane: 1) w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym (o który strona zwraca się)- gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Stosownie do art. 245 § 3 u.p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Jak wskazuje się w piśmiennictwie, strona zobowiązana jest wykazać, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi. Wyd. 2, Warszawa 2006, s. 504). W ocenie referendarza sądowego, fakt posiadania środków na rachunku bankowym i niewykazanie przez stronę wydatków korzystających z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami z tytułu kosztów sądowych, przemawia za odmowa przyznania stronie prawa pomocy. Zdaniem referendarza sądowego, wydatki związane z postępowaniem sądowym należy zaliczyć do jednych z wydatków ponoszonych w trakcie szeroko pojętej działalności gospodarczej. Strona zarazem nie wykazała, by poczynione przez nią wydatki korzystały z pierwszeństwa przed wydatkami z tytułu postępowania sądowego. W opinii referendarza sądowego, fakt uzyskiwania przez spółkę przychodów – na co wskazywać może choćby obecność faktur VAT, których nadesłania strona odmówiła - nie upoważnia do przyjęcia poglądu, że spółka nie jest w stanie zabezpieczyć środków niezbędnych na koszty postępowania sądowego, ponieważ opłaty sądowe powinny być traktowane jako część kosztów działalności przedsiębiorcy (podobnie wyrok ETPCz z 19 stycznia 2010 r. w sprawie FELIX BLAU Sp. z o.o. przeciwko Polsce, nr 1783/04, gdzie Trybunał Praw Człowieka rozważał kwestię uiszczania kosztów sądowych w sytuacji ponoszenia przez spółkę strat). Ze wskazanych powodów referendarz sądowy nie odnosi się do niewykonania przez stronę poszczególnych punktów zarządzenia, przewidzianych w prawie polskim (choćby § 2 ust. 3 rozporządzenia z 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru... (Dz.U. Nr227, poz 2245) – co sama przyznaje - podczas ubiegania się przez nią o zastosowanie wobec niej instytucji kompleksowo uregulowanej w prawie polskim (art. 243 § 1 u.p.p.s.a.). W tym stanie rzeczy na podstawie art. 243 § 1 u.p.p.s.a., art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 u.p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 u.p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.