III SA/Wa 3364/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodniczący Sędzia WSA Marek Krawczak, po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. m.b.H. z siedzibą w Austrii o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. m.b.H. z siedzibą w Austrii na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2011 r., Nr [...] w przedmiocie zwrotu podatku od towarów i usług od stycznia do grudnia 2009 r. postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie - P. m.b.H. z siedzibą w Austrii - dalej "Skarżąca" lub "Spółka", w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 1.500 zł wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Referendarz sądowy w związku z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy pismem z dnia 25 stycznia 2012 r. wezwał Spółkę o udzielenie, w terminie siedmiu dni, następujących informacji o jej sytuacji majątkowej: - nadesłanie bilansu oraz rachunku zysków i strat, zestawienie przychodów i rozchodów za ostatnie dwa lata prowadzenia działalności, nadesłanie faktur VAT za ostatnie sześć miesięcy prowadzenia działalności spółki, - nadesłanie deklaracji podatkowych CIT za 2010 r. oraz oznaczenie dochodu za 2011 r. - nadesłanie odpisów wyciągów z rachunków bankowych związanych z działalnością spółki za ostatnie 6 miesięcy prowadzenia działalności, - zestawienie aktualnych należności i zobowiązań skarżącej spółki wobec osób trzecich, w tym należności i zobowiązań podatkowych oraz dokładnego wskazania dokonanych spłat należności i zobowiązań (data, podmiot, wysokość), - wskazanie źródeł finansowania prowadzonej działalności przez spółkę - i wysokości tych kosztów - w szczególności kosztów lokalu, korespondencji, pełnomocnika - wskazanie posiadanych nieruchomości i tytułu prawnego do nich, w tym nieruchomości obciążonych hipoteką, ewentualnie wskazanie zmian w przysługujących spółce prawach majątkowych w ostatnich pięciu latach. Skarżąca wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPR z 6 lutego 2012 r., nadesłanym w wykonaniu wezwania Referendarza sądowego, zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. W piśmie przewodnim z 6 lutego 2012 r. Skarżąca oznaczyła trudności związane z przedstawieniem przez nią "zestawienia przychodów i rozchodów spółki za ostatnie dwa lata prowadzenia działalności" oraz faktur VAT za okres sześciu miesięcy. Zdaniem Spółki, przedstawienie dokumentacji do Sądu "mogłoby pochłonąć koszty większe niż wysokość wpisu sądowego", a "spełnienie zadość żądaniu Sądu oznaczałoby również ujawnienie wszystkich dostawców i odbiorców spółki", na co Spółka nie może zgodzić się. Uwagę tą Skarżąca odniosła do wyciągów z rachunków bankowych. Spółka wskazała, że "zgodnie z prawem austriackim nie jest zobligowana do ujawniania deklaracji podatkowych nikomu poza austriackimi organami podatkowymi". Należności oznaczyła na kwotę 78.000 EUR, w tym "przeterminowane" – 40.000 EUR. W uzasadnieniu formularza PPR spółka wskazała, że za 2011 r. poniosła stratę w wysokości 125.000 Euro, zatem każdy dodatkowy koszt jest dla niej ciężarem. Poinformowała, że dysponuje na rachunku kwotą 189.000 Euro. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 17 lutego 2012 r. odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Spółka pismem z dnia 17 lutego 2012 r. wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia. Zdaniem Skarżącej wykazane zostało, że nie posiada ona wystarczających środków na uiszczenie wpisu sądowego w wysokości żądanej. Spółka powołała się na treść art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) - "p.p.s.a.". Wyjaśniła, że ustawodawca przy zakresie częściowego zwolnienia od kosztów posługuje się zatem pojęciem "dostatecznych" środków, w odróżnieniu od zwolnienia od kosztów w zakresie całkowitym, gdzie wyraźnie wskazano, że wnioskodawca może je uzyskać, gdy nie posiada "żadnych środków". Posiadanie przez Spółkę jakichkolwiek środków na rachunku bankowym nie może zatem automatycznie oznaczać oddalenia jej wniosku w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. W ocenie Spółki nie bez znaczenia jest również działanie Dyrektora Izby Skarbowej w W. w sprawie złożenia przez Skarżącą uzupełniającego wniosku o zwrot podatku VAT. Niezależnie bowiem od skargi, Spółka z ostrożności procesowej złożyła drugi wniosek o zwrot podatku VAT na kwotę, która stanowi przedmiot sporu w sprawie. Ponieważ Skarżącej odmówiono zwrotu, złożone zostało odwołanie. Organ odwoławczy kilkukrotnie postanawiał o wyznaczeniu nowego terminu do załatwienia sprawy, przekraczając terminy ustawowe z powodu "złożoności problemu" czy konieczności "przeprowadzenia wnikliwej analizy stanu faktycznego". Zdaniem Skarżącej działania organu wskazują, że celowo przedłuża on sprawę w celu sprawdzenia wyniku rozstrzygnięcia sądowego w niniejszej sprawie. Spółka przedłożyła postanowienia w sprawie wyznaczenia nowego terminu, zaznaczając jednocześnie, że ostatnie przedłużenie zostało dokonane do dnia 16 kwietnia 2012 r. Skarżąca ponadto wskazała, że żądanie od niej faktur VAT (brak sprecyzowania o jakie faktury chodzi oznacza, że chodzi o wszystkie faktury) może nie tylko oznaczać naruszenie zasad tajemnicy handlowej, respektowanej w państwie siedziby, ale również wypaczać instytucję zwolnienie od kosztów sądowych (uczynienie zadość żądaniu Sądu wymagałoby nakładów większych niż wysokość wpisu sądowego). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Na wstępie zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) - dalej "p.p.s.a.", wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego skutkuje tym, iż traci ono moc a wniosek skarżącego podlega ponownemu rozpatrzeniu. W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób prawnych, a także innych jednostek organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a.), a zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (pkt 2 cyt. wyżej przepisu). Sąd może zwolnić od kosztów sądowych tylko w sytuacji, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma realnych możliwości finansowych ich poniesienia. Zatem to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Nie ulega wątpliwości, iż każdy, kto wnosi do Sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia stosownych kosztów sądowych, a także powinien być przygotowany na poniesienie wydatków związanych z prowadzeniem procesu sądowego. Wykładnia językowa art. 246 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a. jednoznacznie wskazuje, że to wnioskodawca powinien wykazać, przedstawiając odpowiednie argumenty i dowody, iż nie ma żadnych środków lub nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Na podkreślenie zasługuje także to, iż Sąd nie jest zobligowany do prowadzenia odrębnego postępowania mającego na celu ustalenie faktycznych możliwości finansowych Skarżącej. To na Skarżącej spoczywa ciężar dowodzenia, iż nie jest w stanie ponieść należnych, ustawowych kosztów postępowania, w tym wpisu sądowego. W niniejszej sprawie Spółka wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, tj. w zakresie częściowym. Rozpoznając niniejszy wniosek należało zatem w pierwszej kolejności odnieść się do argumentacji przedstawionej we wniosku oraz złożonych oświadczeniach i dokonać analizy sytuacji majątkowej skarżącej Spółki oraz jej zdolności płatniczych, w zestawieniu z wysokością wpisu sądowego. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż okolicznością uzasadniającą przyznanie osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym jest wykazanie przez nią, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd nie widzi podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku Spółki. Za przyjęciem takiego stanowiska przemawia, fakt posiadania środków na rachunku bankowym w kwocie 189.000 Euro i niewykazanie wydatków korzystających z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami z tytułu kosztów sądowych. Wydatki związane z postępowaniem sądowym należy zaliczyć do jednych z wydatków ponoszonych w trakcie szeroko pojętej działalności gospodarczej. Spółka nie wykazała, by poczynione przez nią wydatki korzystały z pierwszeństwa przed wydatkami z tytułu postępowania sądowego. Sąd pragnie podkreślić, że Spółka - z wyjątkiem przedstawienia kopii bilansu za 2010 r. - nie zastosowała się do wezwania Referendarza sądowego o udzielenie informacji o jej sytuacji majątkowej. Sąd zwraca uwagę, że to na Spółce ciąży obowiązek wykazania, że nie ma ona dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wykładnia językowa art. 246 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a. jednoznacznie wskazuje, że to wnioskodawca powinien wykazać, przedstawiając odpowiednie argumenty i dowody, iż nie ma żadnych środków lub nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Sąd nie jest zobligowany do prowadzenia odrębnego postępowania mającego na celu ustalenie faktycznych możliwości finansowych Skarżącej. To na Skarżącej spoczywa ciężar dowodzenia, iż nie jest w stanie ponieść należnych, ustawowych kosztów postępowania, w tym wpisu sądowego. Niezrozumiały jest argument Spółki, iż przestawienie dokumentacji obrazującej jej sytuację finansową mogłoby pochłonąć koszty większe, niż wysokość wpisu sądowego. Sąd zwraca uwagę, że Skarżąca ma obowiązek powadzenia dokumentacji finansowej, a jedynym kosztem jaki Spółka może ponieść, jest koszt kopiowania dokumentów. Natomiast wpis od skargi w niniejszej sprawie wynosi 1.500 zł. Skarżąca powołując się na zasadę tajemnicy handlowej, respektowanej w państwie siedziby, odmówiła przedstawienia dokumentów obrazujących jej sytuację finansową. W ocenie Sądu brak jest po stronie Skarżącej woli przedstawienia swojej sytuacji materialnej. Sąd w tej sytuacji uznaje, że Skarżąca nie wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 243 § 1, art. 245, art. 246 § 2 pkt 2 i art. 260 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.