III SA/Wa 3366/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Trochim - Tuchorska po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2017r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu B. sp. z o.o. z siedzibą w W. od postanowienia referendarza sądowego z 1 lutego 2017r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2016r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2012r. postanawia - utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie - B. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: "Skarżąca" lub "Spółka"), pismem z dnia 5 października 2016r., wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2016r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2012r. Następnie Skarżąca, odpowiadając na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 19.720 zł, w dniu 19 grudnia 2016r., złożyła na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, w szczególności by ponieść koszt wpisu od skargi. Spółka od 2013 r. nie prowadzi żadnej działalności operacyjnej. Środki pieniężne na rachunku bankowym Spółki w wysokości 573.909,32 zł zostały zajęte. Spółka nie posiada żadnego majątku ruchomego ani nieruchomości. Kapitał zakładowy Spółki wynosi 5.000 zł. Z uwagi na fakt, że oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych Skarżącej, na podstawie art. 255 w zw. z art. 252 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm.) - dalej "P.p.s.a." - Skarżąca została wezwana do: nadesłania zeznań podatkowych spółki za 2015 r. oraz sprawozdania finansowego za ten okres, udokumentowania aktualnej sytuacji finansowej i majątkowej spółki, poprzez nadesłanie sprawozdania finansowego (lub innych dokumentów dot. 2016r.), nadesłania wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych spółki za ostatnie trzy miesiące nawet jeśli brak na nich środków, wskazania i udokumentowania innych okoliczności, które uniemożliwią spółce uiszczenie wpisu sądowego, z uwzględnieniem ewentualnych dopłat wspólników, udokumentowania okoliczności związanych z powadzonym w stosunku od spółki postępowaniem egzekucyjnym, wyjaśnienia, czy spółka zwracała się do wierzycieli o zgodę na wypłatę z zajętego rachunku bankowego kwoty na uiszczenie wpisu od skargi. W odpowiedzi pełnomocnik Spółki poinformował, że Spółka nie dysponuje zeznaniem za 2015r., ani spowiadaniami finansowym za rok 2015 i 2016, bowiem w tym okresie nie prowadziła działalności gospodarczej. Skarżąca nie dysponuje również wyciągami z rachunków bankowych, ponieważ zostały one zlikwidowane. Pełnomocnik wskazał również, że nie otrzymał od spółki innych dokumentów, ani informacji, które były przedmiotem wezwania. Postanowieniem z dnia 1 lutego 2017r., starszy referendarz sądowy odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych. W uzasadnieniu postanowienia wyjaśnił, że Skarżąca, mimo wezwania, nie nadesłała dokumentów dotyczących jej sytuacji finansowej a zwłaszcza uzyskiwanych przychodów. Referendarz sądowy wskazał, że brak informacji o aktualnych przychodach, majątku i działalności Spółki, a także prowadzonych w stosunku do niej postępowaniach egzekucyjnych, uniemożliwia ocenę spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy tj. ocenę tego, czy Spółka jest w stanie partycypować w kosztach wszczętego postępowania sądowoadministracyjnego, a jeśli tak, to w jakim zakresie. Pismem z dnia 23 lutego 2017r. Skarżąca wniosła sprzeciw od ww. postanowienia. W uzasadnieniu sprzeciwu pełnomocnik Skarżącej wskazał, że pomimo, że nie był w stanie przedłożyć dokumentów, o których przedstawienie wzywał Sąd, to jednak Skarżąca obiektywnie spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy, bowiem nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania w zakresie wpisu od skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 260 § 1 i § 2 P.p.s.a., w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 14 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. W postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, że strona wnosząca do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki obowiązana jest do uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z art. 199 P.p.s.a. – strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W rozpoznawanej sprawie Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, tj. w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., osoba prawna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Określenie "gdy osoba prawna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Wskazać także należy, iż przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej nie jest obligatoryjne, mimo spełnienia przez nią przesłanek, na co wskazuje zawarty w treści 246 § 2 P.p.s.a. zwrot "może być przyznane". W orzecznictwie podkreśla się jednakże, iż udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalności gospodarczą, która ze swej istoty wiąże się z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów także sądowych (vide: postanowienie NSA z dnia 6 października 2004r., sygn. akt GZ 61/04, GZ 64/04 niepubl.). Zgodnie bowiem z art. 84 Konstytucji RP każdy ma obowiązek świadczenia ciężarów i świadczeń publicznych, do których zalicza się daniny publiczne w postaci kosztów sądowych. Zwolnienie od tego rodzaju danin stanowi więc odstępstwo od konstytucyjnej zasady ich powszechnego i równego ponoszenia. Dlatego winno być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (vide: postanowienie NSA z 10 stycznia 2005r., sygn. akt FZ 478/04 niepubl.). Dodatkowo wskazać należy, iż to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek udowodnienia zaistnienia przesłanek uzasadniających przyznanie jemu prawa pomocy w określonym zakresie. W sytuacji, gdy wnioskodawca jest osobą prawną, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, musi on wykazać nie tylko, iż nie ma środków na poniesienie kosztów postępowania, lecz także że nie ma ich, mimo wykorzystania wszelkich możliwości, aby zdobyć fundusze na ich pokrycie. W ocenie Sądu, starszy referendarz sądowy prawidłowo zbadał przesłanki przyznania prawa pomocy uznając, że Skarżąca nie wykazała w sposób należyty, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Skarżąca, mimo wezwania starszego referendarza sądowego do nadesłania wyjaśnień i dokumentów dotyczących sytuacji finansowej Spółki, nie nadesłała żadnego z żądanych dokumentów. Przede wszystkim, Skarżąca nie nadesłała zeznań podatkowych, sprawozdania finansowego za 2015 r., oraz dokumentów dotyczących aktualnej sytuacji finansowej i majątkowej spółki, a zwłaszcza – uzyskiwanych przychodów (lub ich braku). Skarżąca nie wyjaśniła ponadto czy zawiesiła działalność gospodarczą czy tylko nie świadczy usług (sprzedaży towarów). Spółka nie nadesłała również żadnych innych dokumentów dotyczących jej aktualnej sytuacji finansowej, w tym wyciągów z rachunków bankowych. Skarżąca nie nadesłała także wyjaśnień i dokumentów dotyczących jej sytuacji finansowej przy piśmie z dnia 23 lutego 2017 r. stanowiącym sprzeciw od ww. postanowienia mimo, że miała pełną świadomość, że m.in. z tego powodu starszy referendarz sądowy odmówił jej przyznania prawa pomocy. W ocenie Sądu słusznie starszy referendarz sądowy wskazał, że nie do przyjęcia są wyjaśnienia pełnomocnika o niesporządzaniu przez Skarżącą sprawozdań finansowych i nieskładaniu zeznań podatkowych, skoro Spółka formalnie w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą. Konsekwencją powyższego jest bowiem to, że co roku Spółka obowiązana była sporządzać sprawozdania finansowe i składać zeznania podatkowe. W ocenie Sądu, starszy referendarz sądowy słusznie stwierdził, że na podstawie przedstawionych przez Skarżącą oświadczeń nie był w stanie ocenić sytuacji finansowej Spółki. Skarżąca bowiem poza lakonicznymi oświadczeniami nie przedstawiła żadnych dokumentów potwierdzających jej oświadczenia. Brak informacji o aktualnych przychodach, majątku i działalności spółki, a także prowadzonych w stosunku do niej postępowaniach egzekucyjnych, uniemożliwia ocenę spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy tj. ocenę tego, czy spółka jest w stanie partycypować w kosztach wszczętego postępowania sądowoadministracyjnego, a jeśli tak, to w jakim zakresie. Z uwagi na całokształt powyżej wskazanych okoliczności Sąd uznał zatem, że starszy referendarz sądowy trafnie ocenił, że przesłanka z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. nie została spełniona. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 260 § 1 P.p.s.a., utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego z 1 lutego 2017r., co orzekł w sentencji.