III SA/Wa 3370/08

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Marcin Piłaszewicz na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 stycznia 2009 r. po rozpoznaniu wniosku K. Sp. z o.o. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2008 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2005 r. p o s t a n a w i a przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych 1. Na obecnym etapie postępowania jedynym kosztem sądowym wymaganym w sprawie III SA/Wa 3370/08 jest kwota wpisu, którą skarżąca powinna uiścić w wysokości 33838,- zł, zatem w tym zakresie należy rozpoznać wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych. Zdolność do ponoszenia przez stronę postępowania ciężarów finansowych powinna być oceniania z każdorazowym uwzględnieniem jej aktualnej sytuacji finansowej, która może zmieniać się. Warunkiem przyznania osobie prawnej prawa pomocy w zakresie całkowitym jest wykazanie, iż nie ma jakichkolwiek środków na poniesienie kosztów postępowania - art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej u.p.p.s.a.) Skarżącej spółce można przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym – o co zwróciła się - a zatem, np. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego, jeżeli wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. 2. Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPPr z 23 grudnia 2008 dołączonym do skargi, K. Sp. z o.o. – dalej jako skarżąca lub spółka – wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że nie posiada środków finansowych pozwalających na uiszczenie kosztów sądowych. Działalność gospodarcza w praktyce nie jest prowadzona, a w stosunku do spółki toczy się postępowanie egzekucyjne. Skarżąca poinformowała, że nie posiada majątku trwałego ani obrotowego, a rachunek pieniężny został zablokowany. Wysokość kapitału zakładowego oznaczono na kwotę [...]. zł. 3. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego, skarżąca, w piśmie z 29 grudnia 2008 r. poinformowała o tym, że nie prowadzi działalności gospodarczej od połowy 2005 r., a całość dokumentacji podatkowej i księgowej została zabezpieczona przez Komendę [...] Policji. Ze względu na to spółka nie jest w stanie przedstawić zestawienia transakcji, nie posiada faktur VAT, zeznań podatkowych, bilansu za ostatni rok prowadzenia działalności oraz rachunku zysków i strat. Nadto skarżąca zadeklarowała, ze nie posiada ani środków finansowych, ani majątku, który umożliwiałby uczestnictwo w kosztach postępowania. Stąd też wszystkie sprawy prowadzi osobiście Prezes Zarządu i sam pokrywa wszelkie koszty. 4. Przystępując do rozpoznania wniosku, przypomnieć należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 u.p.p.s.a.). Powyższe oznacza, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 u.p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej wyrażającej się w możliwości zgromadzenia środków finansowych. Możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy wykazanej w treści wniosku tak, aby można było jednoznacznie stwierdzić, iż skarżąca nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, należy również mieć na uwadze, że to na skarżącej spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Do Sądu należy natomiast ocena przytoczonych okoliczności. 5. Referendarz sądowy zauważa, że spółka rzetelnie przedstawiła swoją sytuację finansową, także wykonując wezwanie referendarza sądowego, przy czym nienadesłanie wszystkich żądanych dokumentów znajduje usprawiedliwienie w treści "spisu rzeczy wydanych dobrowolnie po wezwaniu dokonującego czynności", ponieważ spółka nie posiada żądanych od niej informacji. 6. Oświadczenia z pisma z 23 grudnia 2008 r. potwierdzają uprzednio złożone wyjaśnienia na formularzu PPPr. Referendarz sądowy nie znalazł powodu, by oświadczeniom skarżącej odmówić im przymiotu wiarygodności, niezależnie od tego, że zostały one złożone pod rygorem odpowiedzialności za podanie nieprawdziwych danych lub zatajenie prawdy, o czym poinformowano składającego w rubryce 12 formularza. 7. W ocenie referendarza sądowego, jeżeli spółka nie prowadzi działalności gospodarczej, nie osiąga od pewnego już czasu jakiegokolwiek przychodu, nie ma dostępu do rachunku bankowego, na którym nie posiada zresztą żadnych środków, nie wskazane zostały inne możliwości uzyskania zasobów finansowych, to nie posiada ona zdolności zgromadzenia środków pieniężnych na potrzeby postępowania sądowego. Dlatego też uzasadnione jest przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. 8. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 243 § 1 w związku z art. 245 § 1, § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 u.p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.