III SA/Wa 3385/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Kleiber, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Tarno, Asesor WSA Maciej Kurasz (spr.), Protokolant Lidia Wasilewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2006 r. sprawy ze skargi [...] S.A. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o zwrot podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2002r. oddala skargę Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia [...] października 2005 r. Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w W. na podstawie art. 233 § 1 pkt 1, art. 239, art. 217 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) – powoływanej dalej jako ustawa Ordynacja podatkowa, po rozpatrzeniu zażalenia [...] S.A. (wcześniej [...] S.A.) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. [...] z dnia [...] marca 2005 r. [...] odmawiające przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku [...] S.A. o zwrot podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2002r. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że wnioskiem z dnia [...] czerwca 2003 r., pełnomocnik [...] S.A. na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 23 czerwca 2001 r. w sprawie zwrotu podatku od towarów i usług niektórym podmiotom (Dz. U. z 2001 r. Nr 67, poz. 690 ze zm.) wystąpił do [...] Urzędu Skarbowego W. [...] o zwrot podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2002 r. w kwocie [...] zł. Pismem z dnia [...] grudnia 2003 r. (nr [...]) Naczelnik Urzędu Skarbowego, wezwał [...] S.A. do złożenia wyjaśnień dotyczących rozbieżności pomiędzy adresem i nazwą firmy widniejącymi na wniosku o zwrot podatku od towarów i usług, a adresem podanym na załączonych fakturach. Organ podatkowy wezwał także wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku o zaświadczenie określające numer rejestracyjny w podatku od towarów i usług w kraju, w którym ma siedzibę podmiot uprawniony do uzyskania zwrotu podatku oraz do sprecyzowania rodzaju prowadzonej działalności w zakresie określonym we wniosku, tj. w zakresie komunikacji i obrony. Przedmiotowe wezwanie, ze względu na wygaśnięcie w dniu [...] lipca 2003 r. pełnomocnictwa udzielonego przez spółkę [...] S.A. pełnomocnikowi w Polsce, wysłano na adres podany we wniosku o zwrot podatku od towarów i usług tj. adres we F. Organ podatkowy pierwszej instancji pouczył Spółkę, zgodnie z art. 169 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, że nie usunięcie braków formalnych wniosku w terminie 7 dni od daty doręczenia spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia. Wobec braku odpowiedzi na powyższe wezwanie Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. [...] postanowieniem z dnia [...] stycznia 2004r. Nr [...] pozostawił wniosek o zwrot podatku o towarów i usług bez rozpoznania. Pismem z dnia [...] lutego 2004 r. pełnomocnik Spółki złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wyjaśnień oraz uzupełnienia wniosku o zwrot podatku. Pełnomocnik [...] S.A. wyjaśnił w przedmiotowym piśmie, iż do momentu otrzymania postanowienia organu podatkowego pierwszej instancji z dnia [...] stycznia 2004 r. Spółka nie miała świadomości, iż w celu otrzymania zwrotu podatku powinna przedstawić dodatkowe wyjaśnienia oraz uzupełnić wniosek. W przekonaniu pracowników spółki [...] S.A. sprawę miała prowadzić polska kancelaria prawna, której spółka uprzednio udzieliła stosownego pełnomocnictwa. Z uzasadnienia pisma wynika również, że spółka ustaliła treść wezwania z dnia [...] grudnia 2003 r. oraz treść postanowienia z dnia [...] stycznia 2004 r. w dniu [...] lutego 2004 r. W ocenie pełnomocnika dopiero od tej daty ustała przyczyna uchybienia terminowi. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik strony postępowania wyjaśnił rozbieżności dotyczące różnych adresów spółki [...] S.A. wskazując, że faktury wystawiane były na oddziały spółki [...] S.A. Według informacji spółki oddziały te nie są zarejestrowane jako odrębni podatnicy podatku od towarów i usług. W piśmie tym nie przedstawiono jednak numeru ewidencyjnego dla potrzeb podatku od towarów i usług, którym posługuje się przedmiotowa spółka we F. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku strony i postanowieniem z dnia [...] marca 2004 r. Nr [...] uznał ten wniosek za bezprzedmiotowy. Pismem z dnia [...] marca 2004 r. pełnomocnik [...] S.A. złożył zażalenie na powyższe postanowienie zarzucając organowi podatkowemu pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 208 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa i wniósł o jego uchylenie oraz wydanie postanowienia rozstrzygającego sprawę co do istoty. Następnie w dniu [...] czerwca 2004 r. pełnomocnik Spółki przedstawił dodatkowe dokumenty celem uzupełnienia wniosku o zwrot podatku od towarów i usług tj. zaświadczenie [...] organu podatkowego zawierające numer ewidencyjny w podatku od towarów i usług. Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...] września 2004r. Nr [...] uchylił postanowienie organu pierwszej instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. W dniu [...] marca 2005 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego postanowieniem Nr [...] odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku [...] S.A. o zwrot podatku od towarów i usług za okres styczeń-grudzień 2002 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podatkowy pierwszej instancji podniósł, iż spółka uchybiła terminowi z własnej winy, a wniosek o przywrócenie terminu z dnia [...] lutego 2004 r. został złożony bez jednoczesnego dopełnienia czynności dla której termin został określony. Organ podatkowy wskazał, że dopełnienie czynności – uzupełnienie wniosku nastąpiło dopiero w dniu [...] czerwca 2004 r. tj. w dniu przesłania zaświadczenia potwierdzającego numer ewidencyjny w podatku od towarów i usług kraju siedziby wnioskodawczyni. Pełnomocnik [...] S.A. pismem z dnia [...] marca 2005 r. złożył zażalenie na powyższe postanowienie. W uzasadnieniu podniósł, że z przyczyn od niej niezależnych spółka [...] S.A. powzięła wiadomość o obowiązku złożenia dodatkowych wyjaśnień w przedmiocie wniosku o zwrot podatku od towarów i usług dopiero z treści postanowienia z dnia [...] stycznia 2004 r. Do tego czasu w ocenie pełnomocnika strona skarżąca była nieświadoma nałożonych na nią obowiązków. Pełnomocnik skarżącej wskazał, że spółka [...] S.A. z siedzibą we F. potraktowała te pisma jako przesłane do wiadomości w celach informacyjnych. Spółka francuska pozostawała w przekonaniu, że sprawę zwrotu podatku od towarów i usług nadzoruje polska kancelaria prawna. Dyrektor Izby Skarbowej w W. nie znalazł podstaw do uwzględnienia zażalenia strony i postanowieniem z dnia [...] października 2005 r. (nr [...]) utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu podatkowego pierwszej instancji. Na powyższe postanowienie pełnomocnik [...] S.A. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której podtrzymał zarzuty prezentowane na etapie postępowania odwoławczego. Strona podniosła, że zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. naruszało przepis art. 162 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a także przepisy określające ogólne zasady postępowania podatkowego tj. zasady działania organów podatkowych na podstawie przepisów prawa (art. 120 ustawy Ordynacja podatkowa), zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 121 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa) oraz zasady dochodzenia prawdy obiektywnej (art. 122 ustawy Ordynacja podatkowa). W ocenie pełnomocnika naruszenie powyższych przepisów postępowania, miało istotny wpływ na wynik sprawy. Dyrektor Izby Skarbowej w W. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje; Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Oceniając zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. [...] z punktu widzenia powyższego kryterium stwierdzić należy, że postanowienia te są zgodne z prawem. W ocenie pełnomocnika [...] S.A. skarżąca spółka prowadziła swe sprawy przed polskimi organami podatkowymi z zachowaniem należytej staranności. Uchybienie terminowi do złożenia wyjaśnień w przedmiocie rozbieżności wniosku o zwrot podatku od towarów i usług nastąpiło z ważnych przyczyn, a Spółka niezwłocznie po ich ustaniu złożyła wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia wniosku wraz z niezbędnymi wyjaśnieniami, dopełniając stosownych czynności. Zdaniem organów podatkowych uchybienie terminowi do dokonania do złożenia stosowanych wyjaśnień oraz uzupełnienia wniosku nastąpiło z winy strony postępowania. Organy podatkowe utrzymują, że spółka mimo możliwości usunięcia przeszkody w dopełnieniu czynności, dla której ustanowiony był przywracany termin, nie usunęła jej, nie podjęła bowiem żadnych działań zmierzających do ustalenia treści wezwania organy podatkowego. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej strona nie uprawdopodobniła, iż uchybienie terminowi do złożenia niezbędnych wyjaśnień i uzupełnienia elementów wniosku nastąpiło bez jej winy. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy spółka [...] S.A. uprawdopodobniła, iż uchybienie terminowi do uzupełnienia wniosku o zwrot podatku od towarów i usług nastąpiło bez jej winy, także czy podanie o przywrócenie terminy zostało wniesiono w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi oraz czy wraz z tym podaniem spółka dopełniła czynności, dla której był określony termin. Należy wskazać, że zgodnie z dyspozycją art. 162 § 1 i § 2 ustawy Ordynacja podatkowa w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. W powołanym powyżej przepisie ustawodawca przewidział cztery przesłanki warunkujące możliwość przywrócenie terminu. Przesłanki te muszą być spełnione kumulatywnie. Pierwszą przesłanką jest uprawdopodobnienie przez stronę braku swojej winy. Drugą wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu. Trzecią to dochowanie siedmiodniowego terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu – od dnia ustania przyczyny jego uchybienia. Czwartą przesłanką uprawniającą przywrócenie terminu jest dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, dla której ustanowiony był przywracany termin. Mając na uwadze powyższe należy wskazać, że zasadniczą przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy w jego uchybieniu. Wystarczy, że przesłanka ta zostanie uprawdopodobniona. Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Jest to środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych (W. Siedlecki: Zarys postępowania cywilnego, Warszawa 1968, s. 247). Przy ocenie, czy strona dopuściła się uchybienia terminu bez swej winy, bierze się pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne i ocenia winę według obiektywnych mierników staranności. Zgodnie z poglądami doktryny "kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa" (B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz 2003, UNIMEX Oficyna Wydawnicza, wyd. I). Brak winy można przyjąć tylko wtedy, gdy wnioskodawca nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (wyrok NSA z dnia 1 marca 1999 r. II SA/Wa 45/99). Ponadto Sąd zauważa, że kryterium braku winy, o jakim mowa w art. 162 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa należy wiązać z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych, niewielkie nawet niedbalstwo wyklucza możliwość uwzględnienia żądania o przywrócenie uchybionego terminu. Z akt sprawy wynika, że wniosek z dnia [...] czerwca 2003 r. o zwrot podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2002r. w kwocie [...] zł złożył pełnomocnik [...] S.A. na podstawie pełnomocnictwa udzielonego w dniu [...] czerwca 2003 r., na okres jednego miesiąca od daty jego podpisania. Nie wskazano adresu do doręczeń w kraju, pod który organ podatkowy mógłby doręczać korespondencję po wygaśnięciu pełnomocnictwa profesjonalnego pełnomocnika. Na uwagę zasługuje również fakt, iż pracownicy [...] S.A. nadzorujący kwestię zwrotu podatku od towarów i usług byli przekonani, że sprawę aż do jej zakończenia będzie prowadzić polska kancelaria prawna. Wydaje się, iż przedstawiciele Spółki udzielając pełnomocnictwa ograniczonego czasowo musieli mieć świadomość, że po miesiącu od daty jego podpisania pełnomocnictwo wygaśnie i wszelkie pisma będą kierowane na adres wnioskodawcy. Należy ponadto wskazać, że wezwanie z dnia [...] grudnia 2003 r. Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego było napisane w języku polskim, a ze względu na brak pełnomocnika do doręczeń w Polsce, zostało wysłane na adres [...]. Zgodnie bowiem z obowiązującym przepisem art. 4 ustawy o języku polskim (Dz. U. z 1999 r. Nr 90, poz. 999 ze zm.) język polski jest językiem urzędowym w Polsce. Zatem wszelka korespondencja ze stroną postępowania podatkowego jest sporządzana w tym języku. W ocenie Sądu ustalenie treści pisma z dnia [...] grudnia 2003 r. nie było dla spółki [...] przeszkodą nie do przezwyciężenia. W czasie faksów, poczty elektronicznej i innych możliwości przekazywania informacji, czy też telefonów komórkowych trudno sobie wyobrazić, że Spółka mająca swe oddziały na całym świecie, nie mogła skorzystać z usług tłumacza czy też skontaktować w tej sprawie z polską kancelarią prawną lub polskim oddziałem spółki, przesyłając faks lub wiadomość pocztą elektroniczną. Na marginesie można zauważyć, że ustalenie treści postanowienia z dnia [...] stycznia 2004 r. nie nastręczało już spółce tak wielkich trudności. Za prawidłową należy uznać ocenę organów podatkowych, dotyczącą argumentów przedstawianych przez Spółkę w sprawie trudności związanych z tłumaczeniem dokumentu i jego zrozumieniem. Na podkreślenie zasługuje także to, iż przekonanie wnioskodawczyni, że przesyłane do niej z Polski urzędowe pisma w trakcie postępowania podatkowego o zwrot podatku od towarów i usług są przesyłane jej wyłącznie do wiadomości, (w sytuacji gdy spółka udzieliła pełnomocnictwa do działania w jej imieniu polskiemu pełnomocnikowi wyłącznie na okres jednego miesiąca) - nie uprawdopodobniało braku winy spółki co do uchybienia terminu do uzupełnienia wniosku o zwrot podatku. W kontekście powyższej okoliczności można przywołać orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 grudnia 2000 r. Sygn. akt I SA/Ka 1781/99 w którym Sąd podkreślił, iż "od strony postępowania można oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw i w tym kontekście należy oceniać przesłankę braku winy w uchybieniu terminu z art. 162 ustawy Ordynacja podatkowej." W ocenie Sądu skarżąca Spółka nie wykazała, że uchybienie terminu nastąpiło z przyczyn od strony niezależnych, których to przeszkód nie mogła pokonać przy zachowaniu należytej staranności. Na uwagę zasługuje także to, iż wraz z podaniem o przywrócenie terminu do uzupełnienia wniosku o zwrot podatku od towarów i usług nie dopełniono czynności dla których był określony przedmiotowy termin. Nie przedstawiono bowiem dokumentu zawierającego potwierdzenie nadania spółce [...] S. A. z siedzibą we F. numeru identyfikacyjnego w podatku od towarów i usług, a także wskazującego, iż oddziały tej spółki posługują się tym samym numerem identyfikacyjnym. Zważywszy powyższe, Sąd stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przywrócenie terminu do uzupełnienia wniosku o zwrot podatku od towarów i usług. Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego naruszenia przepisów postępowania Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania przez organy podatkowe, które miałoby istotny wpływ na wynik sprawy. Postępowanie podatkowe w sprawie prowadzone było z należytą starannością, a w jego toku podjęto niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy. Mając na względzie powyższe, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.