III SA/Wa 3389/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Artur Kuś, Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz (sprawozdawca), sędzia WSA Tomasz Sałek, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 lipca 2018 r. sprawy ze skargi A. G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz A. G. kwotę 100 zł (słownie: dwanaście sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Jak wynika z akt sprawy Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. (dalej “Naczelnik") prowadzi wobec A.G. (dalej “Skarżąca" lub “Strona") postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...].10.2015r., wystawionego przez Dyrektora [...] obejmującego zobowiązania z tytułu zaległych opłat abonamentowych. Postanowieniem z dnia [...].05.2017r. Naczelnik na mocy art. 34 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 599 dalej jako "u.p.e.a.") uznał zarzut Strony zgłoszony na podstawie art. 33 § pkt 1 tej ustawy za nieuzasadniony. W uzasadnieniu organ egzekucyjny powtórzył argumentację przedstawioną w rozstrzygnięciu wierzyciela w odniesieniu do zgłoszonego zarzutu. Powyższe postanowienie zostało przesłane pełnomocnikowi Strony za pośrednictwem platformy ePUAP z pominięciem urzędowego poświadczenia doręczenia. Pełnomocnik, wnioskiem z dnia 14.06.2017r. za pośrednictwem ePUAP, zwrócił się do Naczelnika o ponowne i prawidłowe doręczenie przedmiotowego postanowienia. Zdaniem Pełnomocnika doręczenie rozstrzygnięcia z pominięciem doręczenia awiza przez ePUAP powoduje, iż nie zostało ono wprowadzone do obrotu prawnego. W dniu 14.06.2017r. organ egzekucyjny ponownie wysłał postanowienie z dnia [...].05.2017r. wraz z urzędowym potwierdzeniem odbioru. Przedmiotowe postanowienie zostało odebrane przez Pełnomocnika Strony w dniu 21.06.2017r. Pismem z dnia 20.06.2017r. Pełnomocnik Skarżącej wniósł zażalenie na w/w postanowienie. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej “Dyrektor") rozpatrzył powyższe zażalenie wydając postanowienie z dnia [...].08.2017r., którym stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Strona nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem Dyrektora złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze Strona wnosi o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia organu II instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi niższej instancji. Strona nie zgadza się z faktem, że zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego zostało złożone przedwcześnie. Zdaniem pełnomocnika, to organ II instancji winien sprawdzić czy postanowienie organu egzekucyjnego wniesione poza drogą ePUAP nie zostało wprowadzone do obiegu prawnego. Strona nie może wiedzieć, które postanowienie istnieje, a które nie albowiem istniały faktycznie dwa postanowienia o identycznej treści. Strona nie może ponosić odpowiedzialności wynikających z oczywistych błędów organu I i II instancji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do obowiązującego od dnia 15 sierpnia 2015 r. nowego brzmienia art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U z 2017 r., poz. 1369, ze zm.; zwaną dalej "p.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W niniejszej sprawie kontroli sądu administracyjnego poddane zostało postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] sierpnia 2017 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia od postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] maja 2017 r. w sprawie uznania zarzutu zgłoszonego na postępowanie egzekucyjne za nieuzasadniony. Natomiast podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. 134 w związku z art. 144 k.p.a. Zgodnie z art. 134 k.p.a., organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania lub uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Natomiast art. 144 k.p.a. określa, iż do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Artykuł 33 § 1 u.p.e.a. stanowi podstawę prawną do wniesienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Z kolei art. 34 § 5 u.p.e.a. określa, że w sprawie zgłoszonych zarzutów przysługuje zażalenie. Zgodnie z art. 17 § 1 u.p.e.a. zażalenie wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżone postanowienie, w terminie 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia. Podstawową regułą, która umożliwia stronie zapoznanie się z treścią wydanego przez organ rozstrzygnięcia jest więc jego doręczenie. Doręczenie postanowienia ma zatem zasadnicze znaczenie dla dalszego toku postępowania, gdyż od tego momentu postanowienie wiąże organ, który je wydał (art. 110 w związku z art. 126 k.p.a.), natomiast dla strony rozpoczyna się bieg terminu do złożenia zażalenia. Termin do dokonania czynności procesowej jaką jest wniesienie zażalenia jest terminem ustawowym i wiąże zarówno stronę, jak i organ. Uchybienie terminu do wniesienia zażalenia powoduje bezskuteczność tego środka i o ile strona nie złoży wniosku o przywrócenie terminu, organ odwoławczy obowiązany jest wydać, na podstawie art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a., postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia zażalenia (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 22 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Sz 80/16). Organ procedując w przedmiocie terminowości wniesienia środka odwoławczego jest zobligowany zbadać wnikliwie okoliczności dotyczące prawidłowości i daty doręczenia adresatowi zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 23 sierpnia 2017 r., sygn. akt III SA/Kr 380/17). Powołane wyżej przepisy nakładają na organy administracji obowiązek przeprowadzenia kontroli danego środka odwoławczego pod względem formalnym. Inaczej mówiąc pierwszą czynnością jaką powinien podjąć organ po otrzymaniu odwołania (zażalenia) jest sprawdzenie, czy wniesiony środek zaskarżenia jest dopuszczalny i czy został wniesiony w przepisanym terminie. Stwierdzenie przez organ odwoławczy, iż przysługujący stronie środek zaskarżenia został wniesiony z uchybieniem terminu, powoduje bezskuteczność odwołania czego następstwem jest ostateczność decyzji wykluczająca merytoryczną kognicję organu odwoławczego. Wskazać również należy, że kategoryczne określenie "organ odwoławczy stwierdza" oznacza obowiązek organu odwoławczego stwierdzenia uchybienia terminu w sytuacji, gdy odwołanie zostało wniesione po jego upływie. Nie jest to zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 maja 2008 r., sygn. akt VII SA/Wa 333/08; wyrok WSA w Warszawie z dnia 31 października 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 492/08). Przy czym pamiętać należy, iż stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 134 k.p.a. powinno być poprzedzone dokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego, co do tego czy odwołujący się przekroczył termin określony w art. 17 § 1 u.p.e.a. W myśl tego przepisu, zażalenie jest środkiem prawym służącym do zaskarżania postanowień wydawanych w toku postępowania egzekucyjnego. Niemniej jednak, możliwość zaskarżenia postanowienia wynikać musi wprost z przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub z k.p.a. - a to za sprawą art. 18 u.p.e.a., który stanowi, że jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Przy czym stosowanie przepisów k.p.a "odpowiednio" oznacza, że należy je stosować tylko wtedy, gdy u.p.e.a. nie reguluje jakiejś kwestii, bądź reguluje ją niedostatecznie. Innymi słowy, przepisy k.p.a. mogą być stosowane tylko w takim zakresie i w taki sposób, aby uzupełniać a nie modyfikować u.p.e.a. W ocenie Sądu wydane w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie uznać należy za nieprawidłowe. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika bowiem, że Dyrektor stwierdzając uchybienie terminu do wniesienia odwołania oparł się na ustalonym stanie faktycznym, z którego wynikało, że postanowienie w formie dokumentu elektronicznego z dnia [...] maja 2017 r. zostało doręczone pełnomocnikowi Skarżącej w dniu 21 czerwca 2017r., co potwierdza Urzędowe Poświadczenie Doręczenia. Z uwagi na powyższe organ uznał, że bieg terminu do złożenia zażalenia rozpoczął się w dniu 22 czerwca 2017 r. i upłynął w dniu 28 czerwca 2017r. Natomiast w niniejszej sprawie zażalenie zostało złożone przez pełnomocnika Skarżącej w dniu 20 czerwca 2017r., a więc przed denim doręczenia postanowienia. Zażalenie było więc przedwczesne, co obligowało organ do wydania, na podstawie art. 134 k.p.a. zaskarżonego postanowienia. Tymczasem, w jak wynika z odpowiedzi na skargę organu, treści zaskarżonego postanowienia oraz akt administracyjnych dołączonych do sprawy – postanowienie z dnia [...] maja 2017r. zostało przesłane pełnomocnikowi Skarżącej w dniu 14 czerwca 2017r. za pośrednictwem platformy ePUAP, ale z pominięciem urzędowego poświadczenia doręczenia. Na ten fakt zwrócił uwagę pełnomocnik składając w dniu 14 czerwca 2017r. (za pośrednictwem platformy ePUAP) wniosek o ponowne i prawidłowe doręczenie przedmiotowego postanowienia. W związku z tym postanowienie zostało ponownie wysłane w dniu 14 czerwca 2017r., tym razem wraz z urzędowym potwierdzeniem odbioru, wedle którego postanowienie zostało odebrane przez pełnomocnika Skarżącej w dniu 21 czerwca 2017r. Sąd stwierdza, iż jak słusznie wskazuje Skarżąca, dwukrotne doręczenia postanowienia z dnia [...] maja 2017r. doprowadziło do niepewności Strony co do doręczenia jej postanowienia i terminu, w którym mogła skorzystać z przysługującego jej prawa odwoławczego. W efekcie negatywne skutki niewątpliwie nieprawidłowego doręczenia postanowienia z dnia [...] maja 2017r. poniosła Skarżąca. W związku z tym stwierdzenie organu drugiej instancji, że Strona uchybiła terminowi do wniesienia zażalenia w okolicznościach niniejszej sprawy, zdaniem Sądu, narusza zasadę zaufania wyrażoną w art. 8 k.p.a. Tym samym brak było podstaw do wydania zaskarżonego postanowienia, mocą którego stwierdzono uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Reasumując, Sąd stwierdza, iż ustalony przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej stan faktyczny sprawy, a w szczególności data doręczenia pełnomocnikowi Skarżącej postanowienia z dnia [...] maja 2017 r., nie był wystarczający do stwierdzenia, iż zażalenie Skarżącej wniesione zostało z uchybieniem art. 34 § 5 u.p.e.a., a co za tym idzie wydane na podstawie art. 134 k.p.a. postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia zażalenia uznać należało za wadliwe. Rozpatrując sprawę ponownie Dyrektor będzie zobowiązany do uwzględnienia stanowiska Sądu wyrażonego w niniejszym uzasadnieniu. Mając powyższe na uwadze Sąd na postawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie. Dodatkowo, na podstawie art. 200 p.p.s.a Sąd orzekł w sprawie zwrotu kosztów postępowania, które stanowił uiszczony wpis od skargi w kwocie 100 zł.