III SA/Wa 339/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, , po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2008r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2007r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wstrzymania wykonania oraz przyjęcia zabezpieczenia wykonania zobowiązania wynikającego z decyzji określającej podatek od towarów i usług postanawia: 1) odmówić przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, 2) zwrócić stronie skarżącej wpis od wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 500 zł (słownie: pięćset złotych) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z [...] kwietnia 2008r. sygn. akt III SA/Wa 339/08, na podstawie art. 58 § 3 oraz art. 220 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. powołanej dalej jako "P.p.s.a."), odrzucił skargę "I." sp. z o.o. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W., ze względu na nieuiszczenie wpisu przez profesjonalnego pełnomocnika, który mimo braku takiego obowiązku był wzywany do uiszczenia wpisu, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III z 19 lutego 2008r. Sąd w uzasadnieniu ww. postanowienia podniósł również, że uiszczony przez stronę wpis sądowy w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 1222/07, zakończonej umorzeniem postępowania w związku z uwzględnienie przez organ w trybie art. 54 § 1 P.p.s.a. skargi strony, został zasądzony od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz strony skarżącej. Pełnomocnik strony skarżącej pismem z 21 kwietnia 2008r. złożył wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi oraz uiścił wpis od skargi w wysokości 100 zł i wpis od ww. wniosku w wysokości 500zł. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że powodem nie uiszczenia wpisu od skargi było zapłacenie go 17 maja 2005r., stosownie do art. 219 § 1 P.p.s.a. i pozostawanie w przekonaniu, że raz uiszczony wpis jest wystarczający, na dowód czego dołączył do akt potwierdzenie uiszczenia wpisu. Podkreślił także, że zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z 19 lutego 2008r. ograniczało się do przytoczenia podstawy prawnej (art. 220 § 1 P.p.s.a.), nie zawierało informacji, dlaczego wpłata wpisu z 17 maja 2007r., jest nieaktualna i dlaczego strona powinna uiścić wpis ponownie. Stanowisko w tym zakresie przedstawił dopiero Sąd w postanowieniu z 8 kwietnia 2008r., odrzucającym skargę. Pełnomocnik jako okoliczność usprawiedliwiającą nieziszczenie wpisu podał: skomplikowany charakter sprawy, brak regulacji, które wskazywałyby, jaki jest los skargi wniesionej na orzeczenie organu administracji publicznej, w przypadku, gdy organ ten w ramach autokontroli na podstawie art. 54 § 3 P.p.s.a wyda postanowienie uwzględniające skargę, które następnie zostanie uchylone przez sąd administracyjny, oraz brak podstaw prawnych do wymagania od strony ponownego wnoszenia skargi, a tylko wówczas uzasadnione byłoby ponowne uiszczenie wpisu, stosownie do art. 219 P.p.s.a. Zdaniem strony skarga na postanowienie z [...] marca 2007r. była opłacona i winna być przedmiotem postępowania w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 339/08, inaczej dochodzi do obciążenia fiskalnego strony. Powyższe uzasadniało, w ocenie strony, brak winy przy uiszczaniu wpisu. Strona podniosła także, że chcąc wyjaśnić okoliczności sprawy w wyznaczonym terminie odpowiedziała na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu. Stwierdziła, że o uchybieniu terminu dowiedziała się 15 kwietnia 2008r., gdy otrzymała odpis postanowienia z [...] kwietnia 2008r., odrzucającego skargę. Strona wyraziła przekonanie, odwołując się ogólnie do poglądów wyrażanych w doktrynie i judykaturze, że korzystne z punktu widzenia ekonomiki procesu, nie powodujące obciążenia finansowego, jest uchylenie przez Sąd zarówno decyzji wydanej w trybie autokontroli, jak też decyzji, o których uchylana decyzja rozstrzygała. Wszystkie decyzje wydano w postępowaniu w granicach sprawy, której dotyczy skarga. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie do 87 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w jego uchybieniu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna też dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. W ocenie Sądu trzy z czterech wyżej wymienionych przesłanek zostały spełnione. Strona uchybiła terminowi do wniesienia wpisu. Wniosła wniosek o jego przywrócenie w terminie, o którym mowa w ustawie. Równocześnie z wnioskiem strona dokonała też czynności, której nie dokonała w terminie. Sąd w odniesieniu do czwartej z ww. przesłanek braku winy w nieziszczeniu wpisu od skargi stwierdza, że argumentacja powołana przez pełnomocnika strony skarżącej wskazuje, iż warunek ten nie został spełniony. W literaturze (por. np. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2004, s. 328-329) oraz orzecznictwie (por. np. wyroki NSA: z dnia 14 stycznia 2000r., sygn. akt I SA/Gd 794/99; Lex nr 40381; z dnia 2 lutego 2000r., sygn. akt SA/Sz 2125/98; Lex nr 39797; z dnia 19 września 2000r., sygn. akt I SA 1072/00; Lex nr 55307) podkreśla się, że o braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a przy tym powstała ona w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej i trwała aż do wystąpienia z wnioskiem o jego przywrócenie. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Powyższe poglądy, wyrażane na tle przepisów normujących postępowanie administracyjne, wobec analogicznego unormowania przesłanek przywrócenia terminu w postępowaniu sądowoadministracyjnym, zachowują swoją aktualność w niniejszej sprawie. Sąd stwierdza zatem, że przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W rozpoznawanej sprawie ważną okolicznością jest fakt, iż strona skarżąca była reprezentowana przez fachowego pełnomocnika. Wpis, który należało uiścić od skargi był natomiast wpisem stałym, co znalazło odzwierciedlenie w zarządzeniu Przewodniczącego Wydziału III z 19 lutego 2008r., które zostało doręczone pełnomocnikowi strony skarżącej 27 lutego 2008r. Sąd nie był zatem zobowiązany wzywać pełnomocnika strony do uiszczenia tego wpisu. Uczynił to jednak. Pełnomocnik nie zaskarżył zarządzenia Przewodniczącego Wydziału w stosownym trybie, choć co jest niewątpliwe w świetle akt sądowych sprawy wyjaśnił, że wpis uiścił 17 maja 2005r. W sprawie okolicznością bezsporną jest także to, że uiszczony przez stronę 17 maja 2005r. wpis od skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] marca 2007r. został zasądzony przez Sąd w postanowieniu z [...] września 2007r., wydanym w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 1222/07. Stronie skarżącej reprezentowanej przez fachowego pełnomocnika w chwili wzywania przez Sąd do uiszczenia wpisu od skargi znana była również okoliczność, że zwrócono jej różnicę między kosztami pobranymi a kosztami należnymi w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 1222/07. Zwrócono jej bowiem nienależnie uiszczony wpis od tejże skargi w wysokości 400zł, na mocy zarządzeniem Sądu z 6 września 2007r., o czym stronę poinformowano 13 września 2007r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy o sygn. III SA/Wa 1222/07 (k-38 akt sądowych). Polecenia przelewu dokumentujące zwrot nienależnie uiszczonego wpisu wysłano 31 października 2007r. po stwierdzeniu prawomocności orzeczenia sądowego (sygn. akt III SA/Wa 1222/07, k-44 akt sądowych). Tym samym uznanie przez stronę, że stosownie do art. 219 § 1 P.p.s.a. uiściła wpis od skargi na postanowienie z 30 marca 2007r., nie może stanowić przesłanki warunkującej brak jej winy w nieuiszczeniu, na wezwanie Sądu, należnego wpisu. Również wniesienie w terminie do wniesienia zażalenia na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału przez pełnomocnika pisma, w którym wyjaśniono, że wpis był uiszczony w innej sprawie, choć dotyczącej tej samej skargi, nie przemawia za przywróceniem terminu. Sąd nie powinien bowiem wzywać fachowego pełnomocnika do uiszczenia wpisu na postanowienie. Wpis ten, co wyjaśniono wyżej i na co wskazywało ww. zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z 19 lutego 2008r. jest stałym wpisem. Sąd wyjaśnia również, że jako usprawiedliwienie braku winy w nieuiszczeniu wpisu sądowego w terminie zakreślonym przez Sąd nie można uwzględnić skomplikowanego charakteru sprawy. Zważywszy bowiem na okoliczność rzadkości spraw tego typu, którą pełnomocnik strony określa mianem skomplikowanego charakteru, Sąd czyniąc więcej niż powinien, w świetle przepisów obowiązującego prawa wezwał fachowego pełnomocnika do uiszczenia wpisu. W związku z tym, po przeanalizowaniu stanu faktycznego należało przyjąć, że pełnomocnik strony nie wypełnił w sposób należyty swoich obowiązków i nie uiścił, mimo wezwania, które nie było konieczne w świetle przepisów prawa, wpisu od skargi. W konsekwencji – w ocenie Sądu - nie można twierdzić, że uchybienie terminu do uiszczenia wpisu od skargi nie zostało przez stronę skarżącą zawinione. Sąd, mając na względzie powyższe, na podstawie art. 86 i art. 87 P.p.s.a., postanowił, jak w punkcie pierwszym sentencji. Orzeczenie z punktu drugiego sentencji ma uzasadnienie w dyspozycji art. 225 P.p.s.a., który stanowi między innymi, że różnicę między kosztami pobranymi a kosztami należnymi zwraca się stronie z urzędu, na jej koszt. Sąd stwierdza w tym miejscu, że z żadnego przepisu prawa obwiązującego w postępowaniu przed sądem administracyjnym nie wynika, iż od wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi należy pobrać wpis. Tym samym uiszczenie wpisu przez profesjonalnego pełnomocnika z wyżej wymienionego tytułu, Sąd uznał za nienależne. Sąd zwraca jednocześnie uwagę, że w postępianiu o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi, brak jest możliwości prawnej do ustosunkowywania się przez Sąd do kwestii podnoszonej przez pełnomocnika strony – potrzeby sporządzania uzasadnienia do zarządzenia Przewodniczącego Wydziału wzywającego do uiszczenia wpisu od skargi. Sąd pierwszej instancji nie ma też kompetencji do ustosunkowywania się do zarzutu konieczności umieszczenia w orzeczeniu sądowym uchylającym postanowienie organu drugiej instancji, wydane w trybie art. 54 § 3 P.p.s.a., rozstrzygnięcia co do uchylenia poprzedzających go postanowień organów administracyjnych z uwagi na ekonomikę procesową i nieobciążanie finansowe strony. Zarzuty te mogłyby być brane pod rozwagę przez Naczelny Sąd Administracyjny, gdyby strona skarżąca wniosła skargę kasacyjną od wydanego przez Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie wyroku z dnia 16 listopada 2007r., wydanego w sprawie o sygn. III SA/Wa 1494/07.