III SA/Wa 340/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Trelka (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Hanna Filipczyk, asesor WSA Konrad Aromiński, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 maja 2022 r. sprawy ze skargi K.Z. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania w sprawie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności osoby trzeciej wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług oddala skargę. Przedmiotem skargi złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez K.Z. ("Skarżący", "Strona") stało się postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. ("Dyrektor", "Organ") z dnia [...] listopada 2021 r. w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania w sprawie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług. Jak wynika z akt sprawy, postanowieniem z dnia [...] maja 2021 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. ("Naczelnik", "Organ pierwszej instancji") wszczął z urzędu postępowanie podatkowe wobec Strony, członka zarządu spółki I. sp. z o. o. ("spółka"), w sprawie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku od towarów i usług za 04-09/2016 r. W dniu 25 sierpnia 2021 r. Skarżący złożył wniosek o zawieszenie przedmiotowego postępowania podatkowego ze względu na fakt, iż - jak uznał - rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji uzależnione jest od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W uzasadnieniu wskazał, że wnioskuje o zawieszenie postępowania podatkowego do czasu wydania wyroku w prowadzonej przez Prokuraturę sprawie o sygnaturze [...], która ma istotny wpływ na wynik ww. postępowania podatkowego, gdyż przedmiotowa sprawa dotyczy w szczególności ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego oraz prawidłowej wysokości i odpowiedzialności podatkowej Strony. Zdaniem Strony wszczęcie postępowania karnego o popełnienie przestępstwa karnoskarbowego stanowi dostateczną podstawę do zawieszania postępowania podatkowego. Postanowieniem z dnia [...] października 2021 r. Naczelnik odmówił zawieszenia postępowania podatkowego. Skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie Naczelnika wskazując, że w przedmiotowym stanie faktycznym rozstrzygnięcie merytoryczne w postępowaniu prowadzonym przez Naczelnika jest co do zasady uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia materialnoprawnego, które należy do kompetencji organów dochodzeniowo-śledczych. Ponadto, w ocenie Strony, Organ pierwszej instancji nie uzasadnił w wyczerpujący sposób, dlaczego przedmiotowe postępowanie nie może zostać zawieszone. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2021 r. Dyrektor utrzymał w mocy postanowienie Organu pierwszej instancji. Dyrektor zwrócił uwagę na art. 201 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm., dalej też "O.p.") oraz interpretację pojęcia "zagadnienie wstępne". W ocenie Dyrektora Naczelnik prawidłowo uznał, że związek pomiędzy postępowaniem podatkowym, a postępowaniem karnym, był jedynie takim związkiem faktycznym, który nie implikował konieczności powstrzymania postępowania podatkowego do czasu rozstrzygnięcia postępowania karnego. Zdaniem Organu trudno uznać, że związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy podatkowej i sprawy karnej jest tego rodzaju, że bez uprzedniego rozstrzygnięcia tej drugiej nie będzie możliwe wydanie decyzji w sprawie podatkowej. Dyrektor zwrócił uwagę na specyfikę postępowania karnego, charakteryzującego rygory oraz zasady, którymi się kieruje, a także oczywiście inny jego cel (ustalenie winy w znaczeniu postępowania karnego). Tymczasem postępowanie podatkowe w niniejszej sprawie miało na celu określenie zobowiązania podatkowego w sprawie podatku od towarów i usług za okres od kwietnia do września 2016 r. Dyrektor podkreślił, że to na organach podatkowych spoczywa obowiązek ustalenia stanu faktycznego sprawy, tj. ocena, jakie fakty mają istotne znaczenie dla sprawy, czy wymagają one udowodnienia, i jakie dowody na udokumentowanie tych faktów są potrzebne. Wydanie decyzji będzie pochodną własnych ustaleń Naczelnika, a nie ustaleń organu ścigania. Jak wskazał Dyrektor, każdy organ prowadzący postępowanie obowiązany jest, zgodnie z przepisami, podejmować wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Oznacza to także obowiązek oceny i analizy materiału zgromadzonego w postępowaniu karnym. Nie oznacza to jednak, że postępowanie musi zostać zawieszone do czasu zakończenia postępowania karnego. Organ podkreślił, że fakt, iż ustalenia konkretnego postępowania karnego będą pomocne przy ustaleniu okoliczności w postępowaniu podatkowym, nie oznacza, iż jego zakończenie nie może nastąpić bez rozstrzygnięcia sprawy karnej. Tym samym pomiędzy tymi postępowaniami nie występuje zależność tego rodzaju, że brak uprzedniego rozpatrzenia sprawy i końcowego rozstrzygnięcia jednego z nich prowadzi do braku możliwości zakończenia drugiego postępowania. Na powyższe postanowienie Dyrektora Skarżący wniósł skargę do tutejszego Sądu. Postanowieniu zarzucił naruszenie: 1) art. 201 § 1 pkt 2 O.p., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez utrzymanie w mocy postanowienia Organu pierwszej instancji, zgodnie z którym odmówiono zawieszenia postępowania odwoławczego ze względu na toczącą się sprawę karną; 2) art. 121 § 1, art. 122 w zw. z art. 201 § 1 pkt 2 O.p., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przez prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie do organów podatkowych i niedążenie do wszechstronnego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Mając na uwadze powyższe zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz uchylenie poprzedzającego go postanowienia Organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym kończących postępowanie lub podlegających zaskarżeniu zażaleniem postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym lub egzekucyjnym, z prawem procesowym i materialnym, obowiązującym w dacie wydania postanowienia. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej "P.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem nieistotnym dla sprawy). Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Organy obydwu instancji trafnie wyjaśniły w swoich postanowieniach, że związek danej kwestii, rozstrzyganej w postępowaniu podatkowym, z inną kwestią (prejudycjalną), rozstrzyganą w sprawie, o której mowa w art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, powinien mieć charakter prawny. Ponadto związek ten powinien polegać na tym, iż bez rozstrzygnięcia tej kwestii prejudycjalnej nie jest w ogóle możliwe załatwienie sprawy podatkowej przez organ podatkowy w jakikolwiek sposób, a nie w pewien konkretny sposób oczekiwany np. przez podatnika. Dla załatwienia sprawy konieczne jest bowiem uprzednie rozstrzygnięcie pewnej kwestii prawnej przez inny organ lub sąd, gdyż rozstrzygnięcie jej samodzielnie przez organ podatkowy przekracza jego kompetencje i pozostaje poza przedmiotowym zakresem postępowania podatkowego. W niniejszej sprawie we wniosku z dnia 25 sierpnia 2021 r. o zawieszenie postępowania podatkowego wskazano na ewentualne ustalenia postępowania karnego, jakie zapaść miałyby w sprawie karnej zainicjowanej przez Prokuraturę. W tym postępowaniu miałoby się rozstrzygnąć, czy faktury, na podstawie których w postępowaniu podatkowym przyjęto fikcyjność transakcji gospodarczych spółki, której członkiem zarządu był Skarżący, rzeczywiście wiązały się z przestępstwem. Trzeba zatem zauważyć, że kwestia tego rodzaju ma charakter czysto faktyczny, a nie prawny. Do jej rozstrzygnięcia uprawniony, a nawet zobowiązany był Naczelnik w toku prowadzonego postępowania podatkowego, który - opierając się na art. 191 O.p. – ocenić powinien wartość dowodową poszczególnych dowodów, a także zakres swojego związania decyzjami wydanymi w przeszłości wobec samej spółki i innymi dokumentami urzędowymi. W takiej ocenie żaden inny organ, sąd lub prokurator nie może Naczelnika zastąpić. Owszem – gdyby w obrocie prawnym funkcjonował prawomocny wyrok sądu powszechnego, w którym zostałby stwierdzony fakt popełnienia przestępstwa, taki wyrok miałby wiążące znaczenie prawne w postępowaniu podatkowym w przedmiocie przeniesienia odpowiedzialności na Skarżącego, ale zupełnie innym, odrębnym zagadnieniem jest żądanie zawieszenia postępowania podatkowego w oczekiwaniu na wynik postępowania karnego prowadzonego przez Prokuraturę, a dalej – jak wynikało z wniosku z 25 sierpnia 2021 r – na prawomocny wyrok sądu powszechnego. Z tych względów, pomimo istniejących, nielicznych wyroków sądów administracyjnych, potwierdzających pogląd Skarżącego (wyroki te powołano w skardze), Sąd podzielił ocenę Organów co do niezasadności zawieszenia postępowania. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd oddalił skargę. Zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Podstawą rozpoznania skargi w trybie uproszczonym był art. 119 pkt 3 P.p.s.a.